Si u bë Pedro Sançezi armiku i Donald Trump-it në Europë

Ndërsa paralajmëroi se SHBA rrezikonte të nxiste një spirale lufte me sulmin e saj "të paligjshëm" ndaj Iranit, kryeministri i Spanjës, Pedro Sançez, i dha gjithashtu një qortim të drejtpërdrejtë Donald Trump-it që asnjë lider tjetër europian nuk do të guxonte ta bënte.

Duke argumentuar se politikanët duhet ta bëjnë jetën e njerëzve më të mirë, Sançez tha: "Është absolutisht e papranueshme që ata liderë që nuk janë në gjendje ta përmbushin këtë detyrë të përdorin tymin e luftës për të fshehur dështimet e tyre dhe, ndërkohë, të mbushin xhepat e disa pak njerëzve, të vetmit që fitojnë kur bota ndalon ndërtimin e spitaleve për të filluar prodhimin e raketave."

Ishte një lloj thumbimi, një aludim për plutokracinë dhe pabarazinë, që rrallë dëgjohet kaq hapur nga një lider i BE-së.

Disa kanë provuar t'i bëjnë qejfin Trump-it, duke iu drejtuar vanitetit dhe interesave të tij personale, qoftë me vizita shtetërore, dhurata luksoze apo gara golfi. Të tjerë kanë provuar të imitojnë ideologjinë e tij ose thjesht kanë minimizuar mosmarrëveshjet e dukshme.

Por Sançez, që është lideri socialist më i lartë në BE dhe që qëndron më majtas se homologu i tij britanik Keir Starmer, është i vetmi që po përballet hapur me presidentin amerikan.

Nga ana tjetër, Sançez është bërë objekt sulmesh i përkryer për lëvizjen Maga të Trump-it, modeli i një të majti europian që perceptohet si i dobët në mbrojtje, ndaj Kinës dhe ndaj migracionit.

Pas më shumë se një viti armiqësie në rritje, lufta në Lindjen e Mesme tani e ka çuar konfliktin mes Trump-it dhe Sançezit në kulm.

Pyetja që qëndron mbi liderin spanjoll, i vetëdeklaruar pacifist, është nëse ai e ka çuar situatën shumë larg: jo vetëm që ka refuzuar t'i lejojë SHBA-së të përdorë dy baza ushtarake që operohen së bashku në Spanjë për të goditur Iranin, por ka kritikuar ashpër edhe sulmet SHBA–Izrael duke i krahasuar me pushtimin "e padrejtë" të Irakut në vitin 2003.

Trump, nga ana e tij, ka kërcënuar të ndëshkojë Spanjën "e tmerrshme" për veton ndaj përdorimit të bazave duke ndërprerë tregtinë amerikane me vendin.

"Nuk duam të kemi të bëjmë fare me Spanjën," tha presidenti amerikan të hënën, duke ngritur mundësinë e një "embargoje" të përgjithshme për të ndalur tregtinë.

Deri tani Sançezi ka përballuar vetëm sulme verbale, por analistët pyesin nëse ai do ta ndiejë së shpejti zemërimin e Trump-it.

"Irani përfaqëson një llogaritje të gabuar për Spanjën," tha Juan Luis Manfredi, pedagog i politikës së jashtme në Universitetin e Castilla-La Mancha-s. "SHBA do të gjejë porte ose baza të tjera nga ku të nisë operacionet e saj. Spanja nuk fiton asgjë nga kjo situatë dhe rrezikon të përforcojë pozicionin e saj si kundërshtar politik në një moment veçanërisht të ndjeshëm."

Sektorët spanjollë që eksportojnë më shumë drejt SHBA-së janë vaji i ullirit, vera, qeramika, pajisjet elektrike dhe makineritë.

Megjithatë, në terma të përgjithshëm Spanja ka më pak varësi tregtare nga SHBA sesa eurozona në tërësi, sipas Bankës së Spanjës.

SHBA mori 4.6 për qind të eksporteve spanjolle në vitin 2025, shumë më pak se mesatarja e eksportuesve të eurozonës.

Por varësia e Spanjës nga importet e gazit amerikan mund të jetë një pikë e dhimbshme, theksoi Manfredi.

Vendi është një nga qendrat europiane të gazit natyror të lëngshëm dhe SHBA përbënte 31 për qind të furnizimit të tij në 12 muajt e fundit, duke u rritur në 44 për qind në janar, sipas Enagás, operatorit kombëtar të gazit në Spanjë.

"Çmimet e energjisë mund ta rrëzojnë përfundimisht qeverinë aktuale," tha Manfredi.

Për ca kohë, dallimet ideologjike mes Trump-it dhe Sançezit i shërbyen mirë të dy palëve.

Qëndrimi kundër Trump-it ishte popullor te baza e majtë e Sançezit dhe edhe te spanjollët që zakonisht nuk janë të prirur ta pëlqejnë kryeministrin pas pothuajse tetë vitesh në pushtet.

Amanda Sloat, dikur këshilltare për Europën e ish-presidentit amerikan Joe Biden dhe tani profesore në IE University në Spanjë, tha: "Sançez ka qenë lideri europian që në mënyrë më të vazhdueshme dhe publike i është kundërvënë gjërave që Trump-i ka bërë dhe që atij nuk i pëlqejnë. Kritikat e tij publike janë edhe më të dukshme duke pasur parasysh heshtjen e studiuar të shumicës së liderëve të tjerë europianë."

Kjo ka tërhequr vëmendjen e lëvizjes Maga, përfshirë Elon Musk-un, i cili ka qenë një nga kritikët më të zëshëm të Sançezit.

Muajin e kaluar, pasi kryeministri tha se do të kërkonte ndalimin e përdorimit të rrjeteve sociale për fëmijët nën moshën 16 vjeç, Musk shkroi në platformën e tij X: "I ndyri Sançez është një tiran dhe tradhtar i popullit të Spanjës."

Heritage Foundation, një institut kërkimor i lidhur ngushtë me lëvizjen Maga, e ka kritikuar Spanjën për fajësimin e tensioneve SHBA–Kinë ndaj proteksionizmit amerikan.

Vitin e kaluar, ndërsa Sançez përgatitej të vizitonte presidentin kinez Xi Jinping për herë të tretë brenda dy vitesh, sekretari amerikan i Thesarit Scott Bessent paralajmëroi se afrimi më i madh me Kinën "do të ishte si të presësh fytin tënd".

Heritage Foundation ka thënë gjithashtu se spanjollët po vihen në rrezik nga strategjia "jo serioze" e sigurisë kombëtare e Madridit.

Përplasja e fundit publike mes Sançezit dhe Trump-it ndodhi në qershorin e kaluar kur ai refuzoi të pranonte kërkesën e re të NATO-s për të shpenzuar 5 për qind të PBB-së për mbrojtjen.

Presidenti e akuzoi Spanjën se po kërkonte të përfitonte "falas" dhe kërcënoi se "do t'i bënte të paguanin dyfish në tarifa".

Por SHBA nuk e çoi më tej këtë kërcënim.

Natyra e integruar e zinxhirëve europianë të furnizimit e bën të vështirë goditjen e mallrave spanjolle me tarifa pa ndikuar edhe vendet e tjera të BE-së.

Megjithatë, Trump ka në dispozicion një gamë të gjerë mjetesh, përfshirë një embargo të plotë që mund të ishte shumë më e dëmshme për Spanjën.

Bessent shmangu një pyetje për një embargo në CNBC të mërkurën, por tha: "Spanjollët kanë vënë në rrezik jetët amerikane."

Më vonë gjatë ditës, zëdhënësja e Shtëpisë së Bardhë, Karoline Leavitt, tha se Spanja kishte ndryshuar kurs dhe kishte rënë dakord të "bashkëpunonte" me ushtrinë amerikane.

Spanja më pas e "mohoi kategorikisht" këtë pretendim, me ministrin e jashtëm José Manuel Albares që tha se qëndrimi i saj "nuk ka ndryshuar aspak".

Ndërkohë, presidenti francez Emmanuel Macron shprehu solidaritetin e tij me Spanjën në një telefonatë me Sançezin.

Në vend, kritikët e kryeministrit e kanë akuzuar atë se po ndjek një politikë të jashtme të projektuar për të rritur përfitimet e tij politike brenda vendit.

Paco Camas, drejtues i sondazheve të opinionit publik në Spanjë për kompaninë Ipsos, tha se kundërshtimi i Sançezit ndaj Trump-it krijon një situatë të vështirë për Partinë Popullore konservatore, opozitën kryesore, votuesit e së cilës në shumicë nuk e mbështesin presidentin amerikan.

Megjithatë, partia populiste e djathtë Vox është më e gatshme të mbajë anën e Trump-it.Camas tha se një përfitim më i madh për Sançezin është se lufta me Iranin "i ka dhënë mundësinë të marrë iniciativën, të ketë zërin e vet, të zërë hapësirë dhe të tërheqë vëmendje".

Në skenën globale, Sançez u përpoq të shmangte akuzat se qëndrimi i tij ishte jorealist.

"Besoj se pozicioni ynë nuk është aspak naiv," tha ai. "Ne nuk do të bëhemi bashkëfajtorë në diçka që është e keqe për botën dhe që bie ndesh me vlerat dhe interesat tona, thjesht nga frika e ndëshkimeve nga dikush." – Financial Times – Syri.net