Analiza sugjeron se shkolla u godit gjatë sulmeve amerikane ndaj një baze detare iraniane

Sulmi i 28 shkurtit që goditi një shkollë fillore në qytetin jugor iranian të Minabit është episodi më vdekjeprurës i njohur me viktima civile që nga momenti kur Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli sulmuan Iranin, dhe deri tani asnjë palë nuk ka marrë përgjegjësinë.

Por një sasi provash e mbledhura nga The New York Times, përfshirë imazhe satelitore të publikuara së fundmi, postime në rrjetet sociale dhe video të verifikuara, tregon se ndërtesa e shkollës u dëmtua rëndë nga një goditje precize që ndodhi në të njëjtën kohë me sulmet ndaj një baze detare aty pranë të operuar nga Garda Revolucionare Islamike (IRGC).

Deklaratat zyrtare që thonë se forcat amerikane po sulmonin objektiva detare pranë Ngushticës së Hormuzit, ku ndodhet baza e IRGC-së, sugjerojnë se ka shumë gjasa që ato të kenë kryer sulmin.

Shtëpia e Bardhë e referoi The Times te komentet e zëdhënëses për shtyp, Karoline Leavitt, në një konferencë për shtyp të mërkurën. Kur u pyet nëse Shtetet e Bashkuara kishin kryer sulmin ajror ndaj shkollës, ajo u përgjigj: "Jo me sa dimë," duke shtuar se "Departamenti i Luftës po e heton këtë çështje."

Në ditët pas sulmit, zyrtarët amerikanë nuk kanë konfirmuar dhe as mohuar përgjegjësinë. Sekretari i Mbrojtjes Pete Hegseth tha të mërkurën se një hetim është duke u zhvilluar. Nadav Shoshani, zëdhënës i ushtrisë izraelite, u tha gazetarëve të dielën se "deri tani" ai nuk ishte në dijeni për ndonjë operacion ushtarak izraelit "në atë zonë" në atë kohë.

Zyrtarët amerikanë, në deklarata publike, kanë treguar se në ditën në fjalë avionët amerikanë po kryenin operacione në rajonin ku ndodhej shkolla.

Shkolla fillore ndodhet në qytetin e vogël jugor të Minabit, më shumë se 840 km nga Teherani, por pranë rrugës ujore kritike të Ngushticës së Hormuzit. Meqenëse e shtuna është fillimi i javës së punës në Iran, fëmijët dhe mësuesit ndodheshin në klasë në momentin e sulmit, sipas zyrtarëve shëndetësorë dhe mediave shtetërore iraniane.

Sulmet u raportuan për herë të parë në rrjetet sociale pak pas orës 11:30 të paradites sipas kohës lokale. Një analizë e këtyre postimeve, si edhe fotografi dhe video të bëra nga dëshmitarë brenda një ore pas sulmit, ndihmon të konfirmohet se shkolla u godit në të njëjtën kohë me bazën detare. Një video, e lokalizuar nga ekspertë të gjeolokacionit, tregonte disa re të mëdha tymi që ngriheshin nga zona e bazës dhe e shkollës.

Imazhe që tregojnë dëme të mëdha në ndërtesën e shkollës u shpërndanë nga një grup iranian për të drejtat e njeriut menjëherë pas kësaj, dhe video të publikuara nga mediat iraniane, dhe të verifikuara në mënyrë të pavarur nga The Times, tregojnë turma njerëzish që kërkonin në rrënoja për të mbijetuar dhe viktima.

Një tjetër video u filmua nga një shofer që po kalonte pranë hyrjes së bazës së Gardës Revolucionare. Videoja tregonte stemën e Gardës Revolucionare në dy hyrje të kompleksit dhe tabela që tregonin një komandë mjekësore detare.

Re të errëta tymi po ngriheshin nga vendet ku ndërtesat ushtarake ishin goditur, sipas analizës së Times.

Për të vlerësuar më plotësisht dëmet brenda bazës dhe çfarë mund t'i kishte shkaktuar ato, The Times porositi imazhe të reja satelitore nga kompania Planet Labs. Një imazh i marrë të mërkurën e konfirmoi më tej kronologjinë e ngjarjeve.

Imazhet tregojnë se disa goditje precize kanë goditur të paktën gjashtë ndërtesa të Gardës Revolucionare së bashku me shkollën. Katër ndërtesa brenda bazës detare u shkatërruan plotësisht dhe dy të tjera kishin pika goditjeje në qendër të çative të tyre, në përputhje me goditje të tilla precize.

Wes J. Bryant, një analist i sigurisë kombëtare që ka shërbyer në Forcat Ajrore të SHBA-së dhe ka qenë këshilltar i lartë për dëmet ndaj civilëve në Pentagon, shqyrtoi imazhet e reja satelitore dhe arriti në përfundimin se të gjitha ndërtesat, përfshirë shkollën, ishin goditur me sulme "të përsosura nga ana e shënjestrimit".

Gjenerali Dan Caine, kreu u shtabit të përgjithshëm, tha në një konferencë për shtyp të mërkurën se forcat amerikane po kryenin sulme në atë kohë në Iranin jugor. Një hartë që ai paraqiti tregonte se një zonë që përfshinte edhe Minabin ishte goditur nga sulmet në 100 orët e para të operacionit, megjithëse qyteti nuk përmendej drejtpërdrejt.

Në të njëjtin informim, gjenerali Caine tha se forcat izraelite po operonin kryesisht më në veri të vendit. Ai gjithashtu përmendi disa operacione ushtarake amerikane që synonin zonat jugore dhe juglindore të Iranit, pa përmendur ndonjë aktivitet izraelit atje.

Në mënyrë specifike, gjeneral Caine tha: "Përgjatë boshtit jugor, grupi i goditjes së aeroplanmbajtëses USS Abraham Lincoln ka vazhduar të ushtrojë presion nga deti përgjatë anës juglindore të bregdetit dhe ka goditur kapacitetet detare përgjatë gjithë ngushticës."

Shkolla në një moment kishte qenë pjesë e bazës detare të Gardës Revolucionare, sipas imazheve satelitore të vitit 2013 të shqyrtuara nga The Times. Rrugë nga zona të tjera të bazës çonin drejt ndërtesës së shkollës që u godit të shtunën. Por deri në shtator 2016, imazhet satelitore tregojnë se ndërtesa ishte ndarë dhe nuk ishte më e lidhur me bazën.

Imazhet historike satelitore të disponueshme publikisht tregojnë se struktura ka karakteristikat tipike të një shkolle, përfshirë një fushë sportive dhe zona të tjera rekreative që u shtuan me kalimin e kohës.

"Duke pasur parasysh kapacitetet e inteligjencës së SHBA-së, ata duhet ta kishin ditur që një shkollë ndodhej në afërsi," tha Beth Van Schaack, një ish-zyrtare e Departamentit të Shtetit që jep mësim në Qendrën për të Drejtat e Njeriut dhe Drejtësinë Ndërkombëtare në Universitetin Stanford.

Disa teori kanë qarkulluar në internet që sugjerojnë se një raketë iraniane e lëshuar gabimisht ishte përgjegjëse për goditjen e shkollës, por The Times dhe analistë të tjerë online e hodhën poshtë këtë pretendim, pjesërisht duke përcaktuar se një raketë e vetme e humbur nuk do të kishte shkaktuar dëme kaq të sakta dhe të synuara në disa ndërtesa të ndryshme në bazën detare.

Zyrtarët amerikanë thonë se sulmi është ende nën hetim. Nëse konfirmohet se ishte një bombë amerikane që goditi Shajarah Tayyebeh, një pyetje kryesore do të jetë nëse goditja e shkollës ishte një gabim apo nëse ajo u shënjestrua bazuar në informacione të vjetruara.

Janina Dill, eksperte për ligjet e luftës në Universitetin e Oksfordit, tha se sulmuesit kanë detyrimin të "verifikojnë statusin" e objektivit për t'u siguruar që civilët nuk dëmtohen. Dështimi për ta bërë këtë mund të përbëjë shkelje të së drejtës ndërkombëtare, shtoi ajo. / New York Times – Syri.net