Shkencëtarët ngrenë alarmin: 216,000 hektarë pyje në Evropë janë në rrezik - edhe nëse ngrohja ndalet!

Më shumë se 200,000 hektarë pyje evropiane mund të shkatërrohen çdo vit deri në vitin 2100, sipas një studimi të ri.

Dëmtimi i pyjeve në Evropë parashikohet të rritet me 20 përqind deri në vitin 2100 krahasuar me dekadat e fundit, edhe nëse bota i përmbahet masave ambicioze për klimën.

Një studim i ri ndërkombëtar i botuar në revistën Science, me kontribute nga Instituti i Potsdamit për Kërkime mbi Ndikimin Klimatik, paralajmëron se zjarret në pyje, stuhitë dhe shpërthimet e brumbujve të lëvores së drurit - të gjitha të nxitura nga ndryshimet klimatike - po i vënë në rrezik burimet thelbësore të karbonit.

Edhe në një skenar me ngrohjen globale të kufizuar në afërsisht 2℃, studiuesit zbuluan se sipërfaqja pyjore çdo vit mund të rritet nga 180,000 në afërsisht 216,000 hektarë në vit deri në fund të shekullit, krahasuar me "nivelet tashmë të pashembullta të shqetësimit" nga viti 1986 deri në vitin 2020.

Megjithatë, në një skenar ku përdorimi i lëndëve djegëse fosile vazhdon të rritet - duke i shtyrë temperaturat edhe më lart - pothuajse 370,000 hektarë mund të preken çdo vit deri në fund të shekullit.

Pyjet e Evropës janë nën kërcënim

Studimi paralajmëron se pyjet në Evropën Jugore dhe Perëndimore do të preken veçanërisht dhe do të pësojnë 'ndryshimet më të forta' në shqetësimin pyjor.

Ndërsa Evropa Veriore pritet të preket më pak rëndë në përgjithësi, studiuesit theksojnë se ka ende të ngjarë të shfaqen vatra të dëmtimeve të ardhshme të pyjeve.

Vitin e kaluar, në BE u shpallën më shumë se 1,800 zjarre pyjore, duke emetuar rreth 38 milionë ton CO2. Shkencëtarët thonë se shumë nga këto zjarre ndodhën aty ku anomalitë klimatike treguan kushte shumë më të thata dhe më të ngrohta se mesatarja.

Vera e vitit 2025 ishte veçanërisht e keqe për Portugalinë dhe Spanjën, të cilat të dyja përjetuan zjarre rekord që përbënin më shumë se dy të tretat e shkatërrimeve në BE.

Sipas World Weather Atribution (WWA), këto flakë vdekjeprurëse kishin rreth 40 herë më shumë gjasa të ndodhnin për shkak të ndryshimeve klimatike.

Pse pyjet janë kaq të rëndësishme në luftën kundër ndryshimeve klimatike?

Evropa është ndër rajonet më të pyllëzuara në botë, me rreth 40 përqind të sipërfaqes së saj tokësore të mbuluar nga pyjet.

Këto zona jo vetëm që strehojnë shumicën e specieve tokësore të kafshëve, bimëve dhe kërpudhave vendase në kontinent, por janë gjithashtu një burim jetësor i karbonit që thith CO2 nga ajri dhe ndihmon në luftimin e ndryshimeve klimatike.

Pyjet luajnë gjithashtu një rol të rëndësishëm në sigurimin e ujit të pastër, uljen e rrezikut të përmbytjeve dhe rritjen e sigurisë ushqimore.

Megjithatë, Christopher Reyer, një shkencëtar në PIK dhe bashkautor i studimit, thotë se pyjet e Evropës ka të ngjarë të thithin më pak karbon në të ardhmen.

“Nëse pyjet thithin më pak karbon, ose potencialisht lëshojnë më shumë sesa thithin, kjo rrit presionin mbi sektorë të tjerë si transporti dhe bujqësia për të ulur emetimet e tyre më shpejt”, shton ai.

 “Në të njëjtën kohë, menaxhimi i pyjeve duhet të përqendrohet më fort në ndërtimin e pyjeve elastike.”

A po mbjell BE mjaftueshëm pemë?

Në vitin 2010, BE-ja nisi iniciativën e saj prej tre miliardë pemësh, një moment historik që mund të largonte një shifër marramendëse prej 15 milionë ton CO2 nga ajri në vit deri në vitin 2050.

Megjithatë, sipas një mjeti online të krijuar nga Komisioni, deri më tani në BE janë mbjellë më pak se 38 milionë pemë.

Kjo do të thotë që BE-ja ka përmbushur vetëm rreth 1.26 përqind të objektivit të saj gjashtë vjet pas fillimit të iniciativës. Nëse normat e mbjelljes nuk rriten ndjeshëm, arritja e tre miliardë pemëve të reja deri në vitin 2030 do të jetë e pamundur.

Një zyrtar i Komisionit i tha Euronews Green se iniciativa është një “angazhim vullnetar”, që synon të mobilizojë organizatat dhe individët aktivë në mbjelljen e pemëve për të raportuar punën e tyre – dhe jo një angazhim i detyrueshëm.

Po planifikon të lançojë një çmim vitin e ardhshëm për të njohur "mbjelljen inovative dhe me ndikim të pemëve", me shpresën e arritjes së përfitimeve të mëdha drejt qëllimit./ Euronews.