Ngrohja kronike e oqeaneve nxit humbjen 'e habitshme' të jetës detare

Ngrohja kronike e oqeanit po nxit një humbje “të habitshme dhe thellësisht shqetësuese” të jetës detare, sipas një studimi, me nivelet e peshqve që bien me 7.2% nga vetëm 0.1 gradë Celsius ngrohje për dekadë.

Studiuesit shqyrtuan ndryshimin vit pas viti të 33,000 popullatave në hemisferën veriore midis viteve 1993 dhe 2021, dhe izoluan efektin e shkallës dekadale të ngrohjes së shtratit të detit nga ndërrime të shkurtra siç janë valët e nxehtësisë detare. Ata zbuluan se rënia e biomasës nga ngrohja kronike ishte deri në 19.8% në një vit të vetëm.

«Thënë thjesht, sa më shpejt ngrohet dyshemeja e oqeanit, aq më shpejt humbasim peshq», tha Shahar Chaikin, një ekolog detar në Muzeun Kombëtar të Shkencave Natyrore në Spanjë dhe autori kryesor i studimit.

“Një rënie prej 7.2% për çdo të dhjetën e një grad për dekadë mund të duket e vogël”, shtoi ai. “Por e përkeqësuar me kalimin e kohës, në të gjithë pellgjet oqeanike, ajo përfaqëson një humbje tronditëse dhe thellësisht shqetësuese të jetës detare.”

Studimi, i botuar në Nature Ecology & Evolution të mërkurën, zbuloi gjithashtu se valët e të nxehtit detar po çonin në rritje afatshkurtra, në disa popullata që maskonin dëmet afatgjata nga përkeqësimi i klimës.

Për shembull, një valë e të nxehtit që mund të shkaktojë rënien e popullatave të spërkatësve në Detin Mesdhe, i cili ndodhet në kufirin e ngrohtë të gamës së tyre natyrore, do të çonte në një bum në Detin e Veriut, në kufirin e ftohtë të gamës së tyre.

Studiuesit zbuluan se peshqit në zonat e ftohta janë më të aftë të përfitojnë nga këto ndryshime sesa ata në zonat e ngrohta, por këto fitime të përkohshme në ujërat e ftohta maskojnë "humbjen e përhapur" për shkak të ngrohjes së oqeanit.

Carlos García-Soto, një shkencëtar në Këshillin Kombëtar të Kërkimeve Spanjolle dhe bashkautor i vlerësimit të oqeaneve botërore të OKB-së, tha se studimi zbuloi një dinamikë "shqetësuese" për qeverisjen e oqeaneve.

“Ngrohja e përgjithshme zvogëlon biomasën e peshkut, ndërsa valët e nxehtësisë mund të gjenerojnë rritje të përkohshme që maskojnë trendin themelor”, tha García-Soto, i cili nuk ishte i përfshirë në studim. “Ky kombinim paraqet një rrezik të qartë të interpretimit të dobët gjatë marrjes së vendimeve.”

Guillermo Ortuño Crespo, një biolog detar i cili bashkëdrejton një grup specialistësh për detet e hapura me Bashkimin Ndërkombëtar për Ruajtjen e Natyrës, tha se studimi ishte "metodologjikisht i shëndoshë dhe shumë i vlefshëm", por paralajmëroi që të mos e konsiderojmë ndryshimin e klimës, si shpjegimin kryesor për ndryshimet e biomasës në speciet detare.

 “Historikisht, peshkimi i tepërt ka qenë shkaku kryesor i rënies së biomasës në shumë nga peshkimet në botë [dhe] sipas FAO-s [Organizata e Ushqimit dhe Bujqësisë e OKB-së], përqindja e stoqeve të peshkuara tepër globalisht vazhdon të rritet”, tha Ortuño Crespo, i cili nuk ishte i përfshirë në studim. “Sfida aktuale është se kjo krizë e peshkimit të tepërt, po përkeqësohet më tej nga ngrohja e oqeanit dhe deoksigjenimi.”

Jeta detare është jashtëzakonisht e ndjeshme ndaj ndryshimeve të temperaturës të shkaktuara nga ndotja nga lëndët djegëse fosile që bllokon atmosferën. Shkencëtarët kanë paralajmëruar vazhdimisht se "çdo pjesë e një shkalle ka rëndësi", ndërsa temperaturat i afrohen rrezikshëm pragut prej 1.5 gradë Celsius, të cilin udhëheqësit botërorë kanë premtuar të kufizojnë ngrohjen globale deri në fund të shekullit.

“Hulumtimi ynë vërteton saktësisht se si duket kjo kosto biologjike nën ujë”, tha Chaikin. “Nëse lejojmë që ritmi i ngrohjes së oqeanit të përshpejtohet edhe me një të dhjetën e gradës për dekadë, presim humbje të mëdha në popullatat globale të peshqve që asnjë plan menaxhimi nuk mund t’i rregullojë lehtësisht.”/ Guardian.