Çfarë fshihet pas tensioneve të fundit midis Afganistanit dhe Pakistanit?
Tensionet janë përshkallëzuar përsëri midis Islamabadit dhe Kabulit këtë javë, pasi Pakistani nisi sulme ajrore ndaj objektivave militante në Afganistan.
Burime të sigurisë pakistaneze thanë se sulmi vrau të paktën 70 terroristë, ndërsa Kombet e Bashkuara thanë se të paktën 13 civilë u vranë.
Sulmi kërcënon një armëpushim të brishtë pas përleshjeve kufitare në tetor që vranë dhjetëra ushtarë, luftimet më të ashpra midis dy vendeve që kur talebanët morën kontrollin e Kabulit në vitin 2021.
PSE FQINJËT JANË NË KUNDËRSHTIM ME NJËRI - TJETRIN?
Pakistani mirëpriti rikthimin në pushtet të talebanëve në vitin 2021, me kryeministrin e atëhershëm Imran Khan që tha se afganët kishin "thyer prangat e skllavërisë".
Por Islamabadi shpejt zbuloi se talebanët, nuk ishin aq bashkëpunues sa kishte shpresuar.
Islamabadi thotë se udhëheqja e grupit militant Tehreek-e-Taliban Pakistan (TTP) dhe shumë prej luftëtarëve të tij janë të vendosur në Afganistan, dhe se kryengritësit e armatosur laikë që kërkojnë pavarësi për provincën jugperëndimore të Balochistanit, gjithashtu e përdorin Afganistanin si një strehë të sigurt.
Militantizmi është rritur çdo vit që nga viti 2022, me sulmet nga TTP-ja dhe kryengritësit Baluçë në rritje, sipas Armed Conflict Location & Event Data, një organizatë globale monitorimi.
Nga ana e tij, Kabuli ka mohuar vazhdimisht se i ka lejuar militantët të përdorin territorin afgan për të nisur sulme në Pakistan.
Edhe pse armëpushimi i brishtë ka mbetur i pandryshuar, ka pasur përplasje të përsëritura dhe mbyllje të kufijve që kanë ndërprerë tregtinë dhe lëvizjen përgjatë kufirit të thyer.
ÇFARË E SHKAKTOI OFENSIVËN E SË SHTUNËS?
Një ditë para sulmeve, burime të sigurisë pakistaneze thanë se kishin "prova të pakundërshtueshme" se militantët po përdornin tokën afgane për të sulmuar Pakistanin.
Burimet renditën shtatë sulme të planifikuara ose të suksesshme nga militantët që nga fundi i vitit 2024, të cilat ata thanë se ishin të lidhura me Afganistanin.
Një sulm javën e kaluar që vrau 11 persona të sigurisë dhe dy civilë në distriktin Bajaur u ndërmor nga një shtetas afgan, sipas burimeve të sigurisë pakistaneze. Ky sulm u mor përsipër nga TTP.
KUSH JANË TALIBANËT PAKISTANEZË?
TTP-ja u formua në vitin 2007 nga disa grupe xhihadiste aktive në Pakistanin veriperëndimor. Njihet zakonisht si Talebanët Pakistanezë.
TTP-ja ka sulmuar tregje, xhami, aeroporte, baza ushtarake, stacione policie dhe gjithashtu ka fituar territor - kryesisht përgjatë kufirit me Afganistanin, por edhe thellë brenda Pakistanit, duke përfshirë Luginën Swat, ku më vonë qëlluan nxënësen Malala Yousafzai.
Ata gjithashtu luftuan përkrah talebanëve afganë në Afganistan dhe strehuan luftëtarë afganë në Pakistan. Pakistani ka nisur operacione ushtarake kundër TTP-së në tokën e vet me sukses të kufizuar, megjithëse një ofensivë që përfundoi në vitin 2016, i uli në mënyrë drastike sulmet deri disa vite më parë.
ÇFARË NDODH MË PAS?
Pas sulmit, talebanët paralajmëruan se "do të merret një përgjigje e përshtatshme dhe e matur në një kohë të përshtatshme".
Analistët thonë se kjo ka të ngjarë të pengojë veprimet ndërkufitare. Dy sulme shënjestruan forcat e sigurisë në Pakistanin veriperëndimor, në ditët pas sulmeve ajrore të Pakistanit.
Në letër, ekziston një mospërputhje e madhe midis dy palëve. Me 172,000 trupa, talebanët kanë më pak se një të tretën e personelit të Pakistanit.
Edhe pse talebanët zotërojnë të paktën gjashtë avionë dhe 23 helikopterë, gjendja e tyre është e panjohur dhe ata nuk kanë avionë luftarakë apo forcë ajrore efektive.
Forcat e armatosura të Pakistanit përfshijnë më shumë se 600,000 personel aktiv, kanë më shumë se 6,000 automjete të blinduara luftarake dhe më shumë se 400 avionë luftarakë, sipas të dhënave të vitit 2025 nga Instituti Ndërkombëtar për Studime Strategjike. Vendi është gjithashtu i armatosur me armë bërthamore./ Reuters.