Propozimi i BE-së ‘Made in Europe’ pëson një tjetër vonesë

Përpjekja e Komisionit Evropian të udhëhequr nga Franca për të përfshirë të ashtuquajturën preferencë evropiane në prokurimin publik po tërheq lobim të madh nga kryeqytetet kundërshtare të BE-së dhe partnerët e huaj, si Shtetet e Bashkuara dhe Mbretëria e Bashkuar.

Komisioni Evropian do të shtyjë përsëri prezantimin e planit të bllokut për të riindustrializuar ekonominë evropiane, tha të hënën kabineti i Komisionerit të Strategjisë Industriale Stéphane Séjourné, duke sinjalizuar se divergjencat midis shteteve anëtare të Bashkimit Evropian mbeten.

Akti i Përshpejtimit Industrial (IAA), i udhëhequr nga Franca, fillimisht ishte planifikuar të paraqitej në dhjetor, por rezistenca nga vendet e tjera dhe madje edhe brenda Komisionit Evropian ka qenë e vazhdueshme, duke e shtyrë propozimin deri më 4 mars pas tre përpjekjeve të dështuara.

"Pas diskutimit të atyre ditëve të kaluara, prezantimi i IAA është planifikuar tani për 4 mars. Shpresojmë që kjo javë shtesë e diskutimeve të brendshme do të na lejojë ta bëjmë propozimin edhe më të fortë", u tha kabineti i Séjourné gazetarëve.

Së bashku me rezistencën në vetë BE-në, Brukseli tani po përballet me kundërshtimin e Shteteve të Bashkuara, me ambasadorin e vendit në BE, që thotë se Uashingtoni hedh poshtë çdo përpjekje për të përfshirë preferencat evropiane në rregullat e prokurimit publik të bllokut.

"Ne e mbështesim plotësisht riarmatimimin evropian dhe rigjallërimin e bazës industriale të mbrojtjes evropiane. Megjithatë, preferenca evropiane në Direktivën e BE-së për Prokurimin e Mbrojtjes do të minonte fleksibilitetin e shteteve anëtare, për të bërë blerje me prokurim kombëtar", shkroi Andrew Puzder në X të premten.

Në një dokument të publikuar të parë nga Euronews, ekzekutivi i BE-së mbështet krijimin e skemave vullnetare të etiketimit për produktet me karbon të ulët "Prodhuar në BE", për të ndihmuar në vlerësimin e angazhimit të industrisë, ku veçohet në veçanti industria e çelikut.

“Propozimi për një etiketë mbi intensitetin e karbonit të çelikut është i nevojshëm për të ofruar një qasje të përbashkët të BE-së për llogaritjen e emetimeve të gazrave serrë, duke lehtësuar diferencimin e çelikut me karbon të ulët nga alternativat me karbon të lartë”, thuhet në dokument.

Tristan Beucler, analist i Industrisë në organizatën kërkimore Strategic Perspectives, i kërkoi ekzekutivit të BE-së ta shpallë ligjin sa më shpejt të jetë e mundur, duke thënë se janë përmbushur të gjitha kushtet për një IAA efektive, që mbështet industritë strategjike të BE-së.

“Ekziston një përputhje e fortë midis qeverive kombëtare, mbështetje ndërpartiake në Parlamentin Evropian dhe thirrje nga të gjitha zinxhirët e vlerave industriale të BE-së për këtë politikë. Tani, Komisioni Evropian mund të sigurohet që burokracia e tij e brendshme të mos pengojë një politikë industriale shumë të nevojshme”, tha Beucler.

Pragjet 'Prodhuar në Evropë'

Komisioni pritet gjithashtu të propozojë një objektiv për pjesën e produkteve evropiane që do të prodhohen në vend sipas ligjit të ardhshëm.

Ligji i diskutueshëm liston sektorët strategjikë të synuar për një preferencë evropiane, midis tyre kimikatet, automobilat, inteligjenca artificiale, hapësira dhe mbrojtja. Ai gjithashtu propozon pragje me origjinë nga BE prej 70% për automjetet elektrike, 25% për aluminin dhe 30% për plastikat e përdorura në dritare dhe dyer.

Arsyetimi për propozimin e udhëhequr nga Franca është se duke rritur pjesën e produkteve të prodhuara në BE dhe me karbon të ulët në konsumin vendas, IAA do të rrisë kërkesën brenda tregut evropian, do të forcojë konkurrueshmërinë industriale dhe do të zvogëlojë varësinë nga alternativat me karbon të lartë ose të importuara.

Megjithatë, projekt-propozimi ka shkaktuar kundërshtime të forta.

Shtetet nordike dhe baltike paralajmërojnë se një regjim i rreptë "Made in Europe" mund të dekurajojë investimet dhe të kufizojë aksesin e kompanive të BE-së në teknologjitë më të fundit nga vendet jashtë BE-së.

Në një rrjedhje të veçantë informacioni të raportuar nga Euronews, Komisioni dukej se anonte nga qëndrimi gjerman: një preferencë evropiane për partnerë me të njëjtat ide me angazhime reciproke të prokurimit dhe ata që kontribuojnë në “objektivat e konkurrencës, qëndrueshmërisë dhe sigurisë ekonomike të Bashkimit”.

Mbretëria e Bashkuar ka shprehur gjithashtu shqetësime në lidhje me proteksionizmin sipas propozimit të ardhshëm, me zyrtarët britanikë që theksojnë se ekonomitë e BE-së dhe Mbretërisë së Bashkuar janë shumë të ndërthurura.

«Nuk është momenti për të ndërhyrë me atë që tashmë funksionon», tha një zyrtar për Euronews.

Në veçanti, BE-ja mbetet tregu më i madh i eksportit për makinat britanike, ndërsa disa prodhues evropianë prodhojnë automjete në Mbretërinë e Bashkuar, e cila në vitin 2024 ishte destinacioni i dytë më i madh i eksportit të BE-së pas SHBA-së.

Duke folur për Euronews, një diplomat i BE-së tha se vonesa në zbulimin e propozimit nuk duhet të kuptohet si një shenjë problemesh.

"Një javë nuk është e rëndësishme, arsyetimi ka të ngjarë të jetë i njëjtë. Ata (Komisioni) duhet të vendosin se cilët janë partnerët me të njëjtat mendime."/ Euronews.