Ligji i ri dështon pa nisur/ Ekspertja: 20% e apartamenteve blihen me para 'nën tavolinë'

Tregu i pronave në Shqipëri ndodhet në një situatë kaotike dhe të paprecedentë, duke e bërë gjithnjë e më të vështirë për qytetarët, veçanërisht të rinjtë, blerjen e një shtëpie.

Një ligj i ri për rivlerësimin e pasurive, i cili pritej të sillte rregull dhe transparencë, duket se vetëm sa e ka thelluar konfuzionin, duke dështuar të zbatohet edhe pse ka hyrë zyrtarisht në fuqi.

Sipas ekspertes së tregut imobiliar, Erjola Çanga, situata aktuale është “kurrë më parë” e parë në treg.

E ftuar ditën e sotme në 'Kafe Shqeto, Çanga tha se problemi kryesor qëndron tek ligji i ri i rivlerësimit, i cili, megjithëse u miratua dhe u botua në Fletoren Zyrtare më 17 janar, duke hyrë në fuqi më 22 janar, ende nuk po gjen zbatim.

Ky ngërç procedural ka bllokuar noterët dhe ka paralizuar procesin e shitblerjes për ata që ndjekin rrugët formale, duke krijuar një pasiguri të madhe në treg. Në këtë situatë, të penalizuarit kryesorë janë qytetarët e zakonshëm.

Ekspertja Çanga thekson se goditjen më të rëndë e marrin ata blerës që kërkojnë të blejnë një pronë përmes financimit bankar.

Këta individë, të cilët ndjekin të gjitha hapat ligjorë, e gjejnë veten të bllokuar nga mosfunksionimi i sistemit, ndërkohë që ëndrra e tyre për një shtëpi mbetet pezull.

Përkundër bllokimit zyrtar, një pjesë e konsiderueshme e tregut vazhdon të funksionojë në mënyrë informale.

Sipas vlerësimeve të ekspertes, rreth 20% e transaksioneve imobiliare kryhen me para në dorë (kesh), përmes marrëveshjeve “nën tavolinë”.

Blerësit që disponojnë financime personale dhe jo bankare, arrijnë të gjejnë mënyra për të anashkaluar pengesat burokratike, duke negociuar direkt me ndërtuesit.

Këto praktika jo vetëm që shmangin taksat, por krijojnë një treg paralel që lulëzon jashtë çdo kontrolli shtetëror. 

Deklarata e plotë:

“Ju e përmendët mirë që ka mbërritur tashmë deri aty që unë vazhdimisht e kam thënë, ne jemi baza.

Nëse flasim për tregun imobiliar, baza jemi ne dhe duhet vazhdimisht të dëgjohet edhe feedback-u që ne sjellim nga tregu.

Por, duhet ta sqarojmë dhe tregun se si do të bëhet edhe praktika e rivlerësimit, kur dhe si duhet të blejë dhe cilat janë praktikat e pagesës së taksave.

 Pra, është okay që ligji del në parlament e miratohet, por sa është ky i kuptueshëm për masën për t'u zbatuar. Dera e parë për t'u zbatuar.

Nuk po goditet dhe nuk po pengohet ai që i ka financimin personal, sepse gjenden mënyra dhe shkohet te blerja dhe nëpërmjet negocimit të çmimit. Kush e ka paranë, financim të vetin, i gjen mënyra dhe nuk pengohet.

Praktika gjenden dhe ne të mos bëjmë tani sikur jemi 100% të adresuar drejt kanalit të bankës, sepse i bie të pranojmë që kemi zero korrupsion.

Te noteri do kalojë çdokush, pra është e pamundur të mos kalosh te noteri. Nëse praktika të tilla zbatohen pa kaluar tek noteri, nuk jam e qejfit ta them por janë marrëveshje midis ndofta tek disa ndërtues dhe ai që i disponon këto para, marrëveshje nën tavolinë.

Ujdi poshtë tavoline midis atyre që disponojnë këto para dhe ndërtuesve X, pa i futur të gjithë në një kazan, ekzistojnë, të mos bëjmë syrin qorr tani.

Kjoështë diku te 20% . Është shumë dhe ne shpresojmë që këto ndërtues të kualifikohen. Shpresonim të paktën, po duket sikur s'po merr jetë as ky projektligj, por ndalimin e shitjes së pronave në fazë grope. Okay.

Sepse kjo ka një risk shumë të shtuar për një blerës, që praktikisht duhet të jetë investitor dhe jo blerës.

 Sepse ajo çfarë i ofrohet në këtë moment është një kontratë premtim-shitje, që ligjërisht është, është nul, pra është thjesht një premtim.

Duke ndaluar këto praktika, ne shpresonim që kjo kategori ndërtuesish, duke mos pasur potencial ndërtimi të vetin, pra duke mos u financuar nga këto para kesh, të mund të hapte rrugën ndërtuesve më seriozë, por nga ana tjetër jepte dhe një farë stabiliteti midis këtyre parave që edhe nëse vijnë nga rrugë jo, jo fort formale, të kanalizohen në rrugë formale minimalisht.