Irani kërkon 'prova', ndërsa Trump dhe OKB nxjerrin në pah vrasjet në protesta

Qeveria iraniane ka fajësuar përsëri “terroristët” për vrasjen e mijëra njerëzve gjatë protestave mbarëkombëtare të muajit të kaluar, pasi Presidenti i Shteteve të Bashkuara Donald Trump dhe ekspertët e të drejtave të njeriut kanë dhënë mendimin e tyre.

Ministri i Jashtëm Abbas Araghchi tha të shtunën se qeveria ka publikuar një listë prej 3,117 personash, të cilët ai i përshkroi si "viktima të operacionit të fundit terrorist", përfshirë rreth 200 personel sigurie.

 “Nëse dikush kundërshton saktësinë e të dhënave tona, ju lutemi të ndani çdo provë”, shkroi në X diplomati, i cili më parë ka deklaruar se 690 persona në listë, ishin “terroristë” të armatosur dhe të financuar nga SHBA-të dhe Izraeli.

Komentet e Araghchi-t vijnë disa orë pasi presidenti amerikan u tha gazetarëve se 32,000 njerëz u vranë gjatë protestave, duke shtuar se “populli i Iranit ka jetuar në ferr” nën establishmentin teokratik.

Ministri i jashtëm iranian ka folur gjithashtu me shumë media amerikane, për të avokuar për një marrëveshje “të drejtë” me Uashingtonin mbi programin bërthamor të Iranit.

Kërcënimi i luftës po bëhet gjithnjë e më i madh mbi vendin dhe potencialisht mbi rajonin, me Serbinë të shtunën që u bëri thirrje të gjithë qytetarëve të saj të largohen menjëherë nga Irani.

'Shumica e të vrarëve janë njerëz të zakonshëm'

Mai Sato, raportuesja speciale e Kombeve të Bashkuara për të drejtat e njeriut në Iran, ka thënë se më shumë se 20,000 civilë mund të jenë vrarë, por informacioni mbetet i kufizuar për shkak të filtrimit të rëndë të internetit nga shteti, gjashtë javë pasi u vendos një bllokim i komunikimeve në të gjithë vendin.

HRANA me seli në SHBA thotë se ka dokumentuar më shumë se 7,000 njerëz të vrarë gjatë protestave mbarëkombëtare dhe po heton gati 12,000 raste të tjera.

Sato ishte midis 30 raportuesve specialë dhe ekspertëve ndërkombëtarë të të drejtave të njeriut që nënshkruan një deklaratë të përbashkët të premten, duke u bërë thirrje autoriteteve iraniane të zbulojnë plotësisht fatin dhe vendndodhjen e dhjetëra mijëra të arrestuarve, të zhdukurve me forcë ose të zhdukur pas protestave mbarëkombëtare, dhe të ndalojnë të gjitha dënimet me vdekje dhe ekzekutimet që lidhen me to.

 “Shkalla e vërtetë e shtypjes së dhunshme ndaj protestuesve iranianë mbetet e pamundur të përcaktohet në këtë pikë”, thanë ekspertët. “Mospërputhja midis shifrave zyrtare dhe vlerësimeve bazë, vetëm sa e thellon ankthin e familjeve që kërkojnë të dashurit e tyre dhe tregon një shpërfillje të thellë për të drejtat e njeriut dhe llogaridhënien.”

Ekspertët ndërkombëtarë shtuan se “shumica dërrmuese e të ndaluarve ose të vrarëve janë njerëz të zakonshëm, përfshirë fëmijë, nga të gjitha provincat dhe me prejardhje të ndryshme etnike dhe fetare, si dhe shtetas afganë”, përveç avokatëve që përfaqësojnë protestuesit, profesionistëve mjekësorë që trajtuan të plagosurit, gazetarëve dhe shkrimtarëve, artistëve dhe mbrojtësve të të drejtave të njeriut.

Mediat shtetërore iraniane u akuzuan për transmetim të rregullt, të asaj që ekspertët thanë se “konsiderohet gjerësisht si rrëfime të detyruara”.

Incidenti i fundit i tillë ndodhi të shtunën, kur agjencia zyrtare e lajmeve Mizan e gjyqësorit iranian publikoi pamje nga një seancë gjyqësore për tre burra, të cilët thanë se pendoheshin që i vunë zjarrin motoçikletave, një xhamie dhe kopjeve të Kuranit në Teheran gjatë trazirave.

Gjithashtu të shtunën, disa studentë në Teheran dhe në të gjithë vendin u kthyen në kampuset universitare për herë të parë, pasi autoritetet i mbajtën universitetet të mbyllura dhe zhvilluan disa lëndë dhe provime në internet pas protestave.

Në Universitetin Sharif të Teheranit, një nga më prestigjiozët në vend, studentët u përleshën pas dy demonstratave të ndara. Videot që qarkullonin në internet, tregonin studentë duke bërtitur "të pandershëm" ndaj një grupi studentësh paraushtarakë Basij të lidhur me Trupat e Gardës Revolucionare Islamike (IRGC), të cilët brohoritnin në favor të establishmentit.

Përleshjet vijnë në mes të një atmosfere të shtuar sigurie në shkollat ​​dhe konviktet universitare iraniane. Mësuesit dhe shkollat ​​në një numër qytetesh pranë kryeqytetit hynë në grevë javën e kaluar për të protestuar kundër vrasjes së të paktën 230 fëmijëve dhe adoleshentëve, si dhe pranisë së shtuar të forcave të sigurisë në klasa.

Aktivitete përkujtimore sfiduese

Qeveria iraniane mbajti aktivitete zie të martën dhe të mërkurën në Teheran, me pjesëmarrjen e disa zyrtarëve.

Ministri i Kulturës, Reza Salehi-Amiri, njoftoi të shtunën se qeveria ka vendosur t’i quajë ceremonitë e ardhshme rreth Nevruzit, vitit të ri iranian që fillon në fund të marsit, një ushtrim “uniteti dhe empatie” me qëllim “kalimin e pikëllimit” për mijëra të vrarë.

Por shumë familje kanë organizuar aktivitete përkujtimore sfiduese gjatë javës së kaluar, për të shënuar 40 ditë që nga vrasja e të dashurve të tyre gjatë protestave anti-establishment.

Pamjet nga shumë ceremoni në të gjithë vendin këtë javë treguan anëtarë të familjes dhe turma të mëdha të mbledhura për t'i mbështetur ata, duke mbajtur me krenari imazhe të të vrarëve dhe duke festuar jetën e tyre të shkurtuar.

Shumë zgjodhën të duartrokasin, të luajnë daulle dhe cembale tradicionale, dhe madje të kërcejnë në shfaqje simbolike rezistence dhe sfide, që bien ndesh rëndë me ritualet fetare të favorizuara nga shteti teokratik.

«U thyefshin pena jote, o fat, nëse nuk shkruan për atë që na ndodhi», u tha turmave të mbledhura në një ceremoni të enjten, babai i Abolfazl MirAeez, një 33-vjeçari të vrarë në qytetin Gorgan në provincën veriore të Golestanit.

“Djali im nuk ishte as trazirë, as përvetësues dhe as aghazadeh [fëmijë i një elite]. Ai ishte djali i një fermeri.”/ Al Jazeera.