Agimi i Kuq mbi Kinën: Si e pushtoi komunizmi një të katërtën e njerëzimit. Brutaliteti pas propagandës

Nga Sergey Radchenko  - FT/

Që nga libri i tij i parë, "Ligjërata e racës në Kinën moderne"(1992), Frank Dikötter ka sfiduar të vërtetat e pranuara dhe ka trajtuar tema tabu. Në fillim të karrierës së tij, ai shpesh merrej me tema "të nxehta" si raca, seksi dhe droga, prandaj, që në vitet 1990, librat e tij shiteshin si romane të lehta.

Në vitet 2000–2010, Dikötter e zgjeroi fushën e tij, duke u bërë i njohur sidomos për trilogjinë e tij të drejtpërdrejtë mbi vitet e Mao Ce Dunit në pushtet: "Tragjedia e çlirimit" (2013), Uria e madhe e Maos (2010) dhe "Revolucioni kulturor" (2016). Mao's Great Famine mori shumë vlerësime, por edhe kritika të forta. Në atë libër, Dikötter përshkroi me kujdes tmerret e fushatës së "Hapit të madh përpara", në një mënyrë që (sipas disa kritikëve të tij) ishte tepër polemike. Megjithatë, në tërësi, veprat e tij lexohen si një aktakuzë e rëndë ndaj regjimit komunist, një arsye pse ai nuk pëlqehet nga autoritetet kineze.

Një herë, gjatë kërkimeve në një arkiv të largët në provincën Gansu (në veriperëndim të Kinës), të cilin e kishte vizituar edhe Dikötter, m'u desh të bindja arkivistët se nuk kisha dëgjuar kurrë për atë helanren (holandez) "të rrezikshëm" që kishte parë dhe shkruar për sekretet e regjimit. Vetëm atëherë më lejuan të shihja disa nga dokumentet.

Nëse Dikötter ka qenë prej kohësh në krye të listës së zezë të Partisë Komuniste Kineze, libri i tij më i fundit nuk u jep autoriteteve asnjë arsye për ta hequr prej andej. "Agimi i kuq mbi Kinën" është një histori e ngritjes në pushtet të PKK-së, nga fillimet e saj të paqarta në fillim të viteve 1920 deri te fundi fitimtar i luftës civile kineze në vitin 1949. Për ta thënë thjesht, ishte një proces shumë i përgjakshëm.

Ata që kanë lexuar Dikötter-in do ta njohin menjëherë stilin e tij të drejtpërdrejtë: ai përzien shifra të thata (mijëra, qindra mijëra, miliona të vdekur) me histori të shkurtra që tregojnë si vdiqën disa prej tyre. Në këtë libër, ai e paraqet ngritjen e PKK-së si një seri krimesh pa fund, disa prej tyre të përshkruara me hollësi. Numra… numra… dikush pushkatohet. Numra… numra… dikush varroset i gjallë. Numra… numra… dikujt i shtypet koka me gur. Numra… numra… dikush hahet. Ja pra, "agimi" i komunizmit.

Argumenti kryesor i Dikötter-it është se "komunizmi nuk ishte kurrë popullor në Kinë". Ai u imponua mbi kinezët përmes dhunës sistematike dhe të pandërprerë.

Por pse Mao dhe shokët e tij patën sukses? Pse nuk u ndaluan dhe nuk u mposhtën? Dikötter-i jep një përgjigje të nuancuar dhe thekson disa faktorë të rëndësishëm.

Së pari, komunistët dinin të tregonin një histori bindëse. Ata arritën të mashtrojnë shumë vizitorë të huaj, si gazetarin amerikan Edgar Snow, libri i të cilit "Ylli i kuq mbi Kinë (1937) e paraqiste Maon si një poet-filozof të mençur që donte ta shpëtonte Kinën nga varfëria dhe poshtërimi. Këta të huaj më pas përhapnin një imazh pozitiv të PKK-së në botë, duke dobësuar mbështetjen për udhëheqësin nacionalist Çiang Kai-shek, i cili përpiqej të tregonte se "banditët komunistë" nuk ishin demokratë e patriotë të mirë, por zbatues të pamëshirshëm të vullnetit të Kremlinit.

Ajo që të huajt nuk panë ishte realiteti i sundimit komunist: represion i ashpër, taksa të rënda për fshatarët, kultivim opiumi dhe madje grabitje të hapura. Këto detaje të pakëndshme u fshinë nga historia zyrtare.

Së dyti, Dikötter argumenton se PKK-ja shpesh kishte mbështetjen e Josif Stalinit. Moska kishte një rrjet të gjerë agjentësh në Kinë, që punonin për rrëzimin e qeverisë legjitime dhe mbështesnin fshehurazi komunistët. Roli i Stalinit ishte veçanërisht i rëndësishëm në fund të viteve 1940, kur forcat e Çiangut luftonin për kontrollin e Mançurisë. Pa ndihmën materiale të Stalinit, thotë Dikötter-i, është e vështirë të besohet se komunistët do të kishin fituar.

Ai fajëson edhe SHBA-në për mungesë mbështetjeje ndaj Çiangut. Sipas tij, administrata e Trumanit, e udhëhequr nga ide të gabuara për qëllimet e mira të komunistëve, pengoi përpjekjet e tij për t'u përballur me ta, me pasoja katastrofike.

Së treti, Kina ishte e shkatërruar nga vite lufte dhe konflikti civil. "Kina doli nga Lufta e Dytë Botërore me ekonomi të rrënuar, dhjetëra miliona të zhvendosur, mungesa të mëdha ushqimore, fabrika e transport të shkatërruar dhe qytete të tëra të kthyer në gërmadha," shkruan Dikötter. Dikush duhej të mbante përgjegjësi për kaosin, dhe nuk ishin komunistët.

Me pak fjalë, Çiang Kai-sheku pati fat të keq. Edhe pse Dikötter nuk e justifikon plotësisht, ai del nga ky libër në një dritë relativisht më pozitive: po, ishte ndonjëherë brutal, ndoshta i korruptuar dhe me prirje autoritare, por jo më keq, dhe shpesh më mirë, se komunistët e pamëshirshëm dhe të pabesë. Dikötter arrin t'i bashkojë këto elemente në një rrëfim të qartë dhe të lexueshëm që sfidon mitet themelore të PKK-së. Nuk kishte heroizëm, as lavdi, as entuziazëm popullor për kauzën komuniste. Vetëm brutalitet i pafund nga një lëvizje thellësisht e paligjshme që nuk kishte mbështetje të gjerë.

Libri është gjithashtu një kujtesë se Kina e sotme, superfuqi e pasur dhe teknologjikisht e avancuar, është ndërtuar mbi një themel dhune. "Pushteti politik," thoshte Mao Ce Duni, "del nga gryka e pushkës." Si një kronikan i palodhur i krimeve dhe gabimeve të komunizmit kinez, Dikötter u tregon edhe një herë lexuesve se kush e tërhiqte këmbëzën e asaj arme, dhe me çfarë çmimi për popullin kinez që vuajti gjatë. / FT – Syri.net