Ndërsa IA ‘përmbyt’ klasat, mësuesit paralajmërojnë se teknologjia mund të jetë pjesë e problemit

Ndërsa kompanitë e teknologjisë me seli në SHBA përshpejtojnë integrimin e aplikacioneve të inteligjencës artificiale në sistemet arsimore në mbarë botën, debati po intensifikohet nëse ky ndryshim po përmirëson të nxënit apo po dëmton vëmendjen, të menduarit kritik dhe zhvillimin shoqëror të nxënësve.

Në fillim të nëntorit 2025, Microsoft njoftoi se do të ofronte mjete të inteligjencës artificiale dhe mbështetje arsimore për më shumë se 200,000 studentë dhe edukatorë në Emiratet e Bashkuara Arabe. Disa ditë më vonë, një kompani financiare në Kazakistan tha se kishte arritur një marrëveshje me OpenAI për të lançuar shërbimin ChatGPT Edu për 165,000 edukatorë.

Në shtetin amerikan të Floridës, Shkollat ​​Publike të Qarkut Miami-Dade e vunë në dispozicion të më shumë se 100,000 nxënësve të shkollave të mesme, chatbot-in Gemini të Google, ndërsa Shkollat ​​Publike të Qarkut Broward vendosën në dispozicion të tyre Copilot-in e Microsoft-it për mijëra mësues dhe staf administrativ.

Hapa të ngjashëm të ndërmarrë përtej SHBA-së

xAI, në pronësi të miliarderit amerikan Elon Musk, njoftoi planet për të zhvilluar një sistem mësuesish të inteligjencës artificiale të bazuar në Grok, për më shumë se një milion nxënës në mijëra shkolla në El Salvador.

Microsoft tha gjithashtu se do të bashkëpunojë me Ministrinë e Arsimit të Tajlandës, për të ofruar kurse falas të inteligjencës artificiale për qindra mijëra studentë dhe për të ofruar trajnime mbi inteligjencën artificiale për 150,000 mësues.

OpenAI është zotuar t'u japë akses në ChatGPT, mësuesve që punojnë në shkollat ​​publike në Indi.

Firmat e teknologjisë dhe disa administratorë arsimorë argumentojnë se chatbot-et e inteligjencës artificiale mund të zvogëlojnë ngarkesën e punës së mësuesve, të personalizojnë përmbajtjen e kursit dhe t'i përgatisin studentët për një ekonomi të drejtuar nga inteligjenca artificiale.

Studimi paralajmëron se robotët e inteligjencës artificiale, mund të dobësojnë të menduarit kritik

Megjithatë, po rriten shqetësimet se përdorimi i pakontrolluar i inteligjencës artificiale mund të dëmtojë zhvillimin e nxënësve.

Sipas gjetjeve të publikuara në prill 2025 nga një studim i kryer nga Microsoft dhe Universiteti Carnegie Mellon, chatbot-et e inteligjencës artificiale të përdorura gjerësisht mund të dobësojnë aftësitë e të menduarit kritik.

Hulumtimi zbuloi se, ndërsa besimi i përdoruesve në mjetet e inteligjencës artificiale rritet, ata mbështeten më pak në procese njohëse të nivelit të lartë, siç janë zgjidhja e problemeve, analiza dhe vlerësimi.

Një pjesë e konsiderueshme e pjesëmarrësve raportuan përpjekje të reduktuar mendore gjatë kryerjes së detyrave të ndihmuara nga inteligjenca artificiale, duke ngritur shqetësime në lidhje me "dembelizmin njohës" në të nxënë.

Studimi paralajmëroi gjithashtu se përdorimi i inteligjencës artificiale në detyra rutinë dhe me risk të ulët mund të zvogëlojë pyetjet, duke dëmtuar potencialisht të menduarit dhe vendimmarrjen e pavarur me kalimin e kohës.

Joefektiviteti i iniciativave të kaluara

Në një raport të 2 janarit, The New York Times citoi ekspertë që paralajmëronin se iniciativat e mëparshme të arsimit të nxitura nga teknologjia nuk arritën të jepnin rezultatet e premtuara.

Studimet akademike të kryera në qindra shkolla në Peru në kuadër të programit “Një Laptop për Fëmijë” zbuluan se qasja në kompjuterë nuk çoi në përmirësime domethënëse në aftësitë njohëse ose performancën akademike të nxënësve.

Specialisti i politikave dixhitale të UNICEF-it, Steven Vosloo, i tha NYT se iniciativa rezultoi në shpërdorim të burimeve dhe rezultate të dobëta të të nxënit, duke paralajmëruar se përdorimi i paorientuar i inteligjencës artificiale mund të çojë në humbje të ngjashme të aftësive midis studentëve dhe mësuesve.

Roli i mësuesve shkon përtej dhënies së informacionit

Stephen Cicirelli, një profesor i anglishtes në Universitetin St. Peter's në Jersey City, New Jersey, i tha Anadolu-t se tabletët, laptopët dhe mjetet e mundësuara nga inteligjenca artificiale nuk kanë prodhuar përfitimet arsimore që shumë njerëz prisnin.

Duke rrëfyer një incident në klasë, Cicirelli tha se lejoi përdorimin e laptopit për një seancë mësimi dhe vuri re një student duke përdorur një chatbot me inteligjencë artificiale.

«Mund ta shihja shfletuesin ChatGPT të hapur sepse e di se si duket ikona e ChatGPT… E ngelja në detyrë dhe iu desh ta linte lëndën», tha ai.

Incidenti ilustron se sa e “parezistueshme” është bërë teknologjia për studentët, shtoi ai.

Cicirelli tha se teknologjia krijon një efekt zinxhir në klasa, ku një student që shfleton në internet shpërqendron të tjerët.

Ai theksoi se mësimdhënia shkon përtej transmetimit të informacionit, duke vënë në dukje se studentët mësojnë edhe nga shprehjet e fytyrës, toni i zërit dhe sinjalet joverbale - elementë që shpesh humbasin në mësimdhënien vetëm online.

Ai tha se edukimi ballë për ballë është veçanërisht i rëndësishëm për nxënësit e vegjël, duke shtuar se të mësuarit përmes ekranit mund të pengojë empatinë, komunikimin dhe zhvillimin e aftësive ndërpersonale.

Ndërveprimi njerëzor bëhet shenjë e privilegjit arsimor

Cicirelli ngriti gjithashtu shqetësime në lidhje me pabarazinë, duke argumentuar se qasja e kufizuar në inteligjencën artificiale mund t'u sjellë dobi disa studentëve.

Ai tha se shumë drejtues të teknologjisë në SHBA i dërgojnë fëmijët e tyre në shkolla pa teknologji.

Arsimi i bazuar në inteligjencën artificiale dhe ekranet ka të ngjarë të drejtohet drejt shkollave me burime të pamjaftueshme, ndërsa nxënësit më të privilegjuar do të vazhdojnë të marrin mësimdhënie të përqendruar te mësuesi me mbështetje të kufizuar në internet, tha ai, duke shtuar se arsimi me cilësi të lartë do të përcaktohet gjithnjë e më shumë nga bashkëveprimi njerëzor dhe jo nga teknologjia.

Duke bërë një paralele me ushqimin organik, Cicirelli sugjeroi që “arsimi i përpunuar” i mbështetur shumë nga inteligjenca artificiale do të jetë lehtësisht i arritshëm, ndërsa arsimi i përqendruar te njeriu bëhet një luks.

'Mësimi është i ngadaltë; IA nuk është krijuar kurrë për të qenë një mjet edukimi'

Ai tha se nuk shihte alternativë ndaj këtij procesi, duke theksuar se nuk mund të nxitohet.

“Nuk shoh ndonjë mënyrë tjetër për ta bërë këtë. Nuk mund ta përshpejtosh këtë proces... Ndodh kur ndodh. Nuk ka mundësi ta përshpejtosh”, tha ai, duke shtuar se “IA nuk është bërë kurrë për të qenë një mjet edukimi”.

Cicirelli argumentoi më tej se IA është thelbësisht e papërshtatshme për arsimin sepse është projektuar për të përshpejtuar prodhimin në vend që të mbështesë të kuptuarit e thellë. “Mësimi është një proces i ngadaltë... Ajo (IA) është projektuar për ta bërë prodhimin më të shpejtë”, tha ai.

Cicirelli e krahasoi rolin e IA-së në arsim me përdorimin e një sharre elektrike: ndërsa mund të përballojë detyra të vështira, është e papërshtatshme për punën e kujdesshme dhe të nuancuar që kërkon të nxënit. Ai paralajmëroi se futja e IA-së në klasa ka të ngjarë të prodhojë rezultate negative.

Ai argumentoi gjithashtu se aftësitë e leximit, përqendrimi dhe të menduarit kritik të nxënësve në SHBA janë përkeqësuar që kur tabletat dhe laptopët u bënë të zakonshëm në shkolla.

Sipas Cicirellit, pyetja më urgjente mund të mos jetë se si ta bëjmë Inteligjencën Artificiale më të mirë për arsimin, por nëse vetë teknologjia është pjesë e problemit, duke sugjeruar që vetë mjeti që po prezantohet mund të kontribuojë në vështirësitë e studentëve për të mësuar./ AA.