Donald Trump sapo e shpëtoi Mette Frederiksen nga harresa elektorale

Kryeministrja daneze Mette Frederiksen ka një person për të falënderuar që e shpëtoi nga një humnerë politike që po i kanosej: Presidentin e SHBA-së Donald Trump.

Partia e Frederiksen ka parë një rritje dramatike të vlerësimeve në sondazhe gjatë janarit — vetëm disa muaj pas rezultateve të tmerrshme në zgjedhjet lokale të vitit të kaluar — ndërsa nisi një mbrojtje të zjarrtë të sovranitetit të Danimarkës, kundër kërcënimeve agresive të Trump për të aneksuar Groenlandën.

“Pas një kohe të gjatë, ata më në fund kanë tërhequr një vijë të qartë, në vend që të duken të nënshtruar”, tha Per Clausen, një eurodeputet danez i krahut të majtë nga partia opozitare Enhedslisten, i cili ia atribuoi ndryshimit në qasje, nxitjen e një rritjeje të mbështetjes së votuesve.

Fenomeni nuk është unik vetëm për Danimarkën. Në zgjedhjet nga Kanadaja në Australi, kundërshtimi i Trump është shndërruar në karburant për raketa zgjedhore, pasi udhëheqësit që e paraqesin veten si mbrojtës të sovranitetit kombëtar dhe demokracisë liberale, po shpërblehen nga votuesit e etur për reagim kundër presidentit të SHBA-së.

Partia e qendrës së majtë e Frederiksen — e cila qeveris në një koalicion me partitë e qendrës së djathtë të Moderuar dhe Venstre — siguroi 22.7 përqind të votave dhe 41 vende në parlament në një sondazh të ri nga Megafon, një firmë konsulence daneze me reputacion të mirë, e kryer nga 20 deri më 22 janar midis 1,012 danezëve. Kjo është një rritje e ndjeshme nga sondazhi i fundit nga Megafon në fillim të dhjetorit, i cili tregoi se partia e Frederiksen fitoi vetëm 32 vende.

Socialdemokratët aktualisht mbajnë 50 vende nga 179, dhe sondazhet e fundit tregojnë se ajo do të ishte ende partia më e madhe në parlament me 41 vende, duke i rikthyer në pozicionin kryesor për të udhëhequr bisedimet e koalicionit, por duke i lënë të varur nga partnerët për të ruajtur pushtetin.

Rritja e mbështetjes është edhe më e dukshme duke pasur parasysh se Social Demokratët pësuan një rezultat të tmerrshëm në zgjedhjet bashkiake në nëntor, të cilat panë partinë e Frederiksen të humbiste Kopenhagenin, një vend simbolikisht të rëndësishëm, për herë të parë në 100 vjet.

Parlamenti kombëtar i Danimarkës — Sondazh i Sondazheve

Të Moderuarit, të udhëhequr nga Ministri i Jashtëm danez Lars Løkke Rasmussen, pothuajse e trefishuan pjesën e tyre të votave në sondazh nga 2.2 përqind në 6.4 përqind, e barabartë me rreth 12 vende. Një tjetër sondazh i publikuar të hënën nga instituti kërkimor Voxmeter për agjencinë daneze të lajmeve Ritzau, tregoi mbështetje për kabinetin e Frederiksen në 40.9 përqind, më e larta në dy vjet. Nëse zgjedhjet do të mbaheshin tani, koalicioni parashikohet të fitojë 73 vende.

Kjo do t’i linte ata ende 17 vende më pak se 90 të nevojshme për shumicën dhe do t’u duhej të negocionin me partitë e tjera — por është larg asaj që vetëm disa muaj më parë dukej si një zhdukje e afërt.

Mblidhuni rreth flamurit

Që atëherë, bota - dhe politika daneze - ka ndryshuar në mënyrë dramatike. Trump tha në fillim të janarit se do të pushtonte Groenlandën, një territor danez të pavarur në Arktik, me çdo mjet të nevojshëm, një kërcënim i përsëritur shpesh, që mori një kërcënim të ri pas kapjes amerikane të udhëheqësit venezuelian Nicolás Maduro.

Frederiksen, e cila ka qenë në pushtet që nga viti 2019, ka ngritur një mbrojtje të fuqishme diplomatike të ishullit Arktik, duke i zmbrapsur me sukses përparimet e Trump për momentin.

Dhe, sipas sondazheve , danezët janë mbledhur rreth saj.

«Nuk ka ndonjë shpjegim tjetër për këtë», tha Anne Rasmussen, një profesoreshë e shkencave politike në King's College London dhe Universitetin e Kopenhagenit, duke iu referuar rritjes së mbështetjes. «Para së gjithash, është Groenlanda».

Rasmussen tha se hera e fundit që Danimarka përjetoi një valë të tillë solidariteti me qeverinë e saj ishte gjatë pandemisë Covid, duke shtuar se krizat kombëtare kanë tendencë të favorizojnë pushtetarët në detyrë.

“Mendoj se shumë danezë po lëvizin aktualisht drejt Social Demokratëve, sepse partia po përmbush prioritetet e saj kryesore… ndërkohë që gjithashtu po demonstron një lidership të fortë kur edhe njeriu më i fuqishëm në botë sfidon sovranitetin [danez]”, tha eurodeputetja daneze Christel Schaldemose, e cila vjen nga partia Social Demokrate e Frederiksen.

Qeveria e Frederiksen arriti gjithashtu një marrëveshje këtë javë me partitë e krahut të majtë për të shpërndarë 600 milionë euro në kuponë ushqimorë pa taksa për më shumë se 2 milionë njerëz të goditur nga rritja e çmimeve të ushqimeve.

Tik-tak

Pyetja tani është nëse Frederiksen do të thërrasë zgjedhje së shpejti për të përfituar nga qëllimet e saj politike. Sipas ligjit zgjedhor danez, votimi duhet të mbahet para 1 nëntorit.

Frederiksen ka luajtur me zgjedhje të parakohshme edhe më parë, duke mbajtur një votim të parakohshëm në vitin 2022 mes rënies së mbështetjes, të cilat i dhanë asaj fitoren e sigurt.

“Mund të duket paksa shumë e rëndësishme për ta bërë këtë [thirrjen e zgjedhjeve] në mes të krizës më të madhe të politikës së jashtme për Danimarkën dhe rendin botëror... por ka shumë të ngjarë që kjo të ndodhë para verës”, tha Rasmussen. “Ajo do të presë pak, por nuk mendoj se do të presë kaq gjatë.”

Frederiksen ishte një figurë me ndikim në Bruksel, veçanërisht gjatë presidencës daneze të Këshillit të BE-së në vitin 2025, por kishte dështuar në vend për shkak të hapave të gabuar që varionin nga vendimi i saj për të shfarosur të gjithë popullsinë e Danimarkës prej 17 milionë vizonësh  për të parandaluar përhapjen e Covid-19, deri te burgosja e dyshimtë e një ish-shefi të inteligjencës, duke ofruar një mundësi elektorale për opozitën.

Kreu i Partisë Popullore Daneze të krahut të djathtë të Danimarkës, Morten Messerschmidt, i tha POLITICO se do të mirëpriste zgjedhje të hershme, duke i quajtur ato "një mundësi të vlefshme" për vendin për të formuar një qeveri të re.

Frederiksen, vlerësimi i së cilës për miratimin ra nga 79 përqind në vitin 2020 në 34 përqind në një sondazh të dhjetorit të YouGov, hodhi poshtë spekulimet se ajo do të jepte dorëheqjen pas zgjedhjeve katastrofike lokale në nëntor.

“Ata patën vërtet zgjedhje të këqija”, tha Rasmussen, por shtoi se qeveria që atëherë ka ndërmarrë hapa për t’iu përgjigjur shqetësimeve të votuesve mbi koston e jetesës me skemën e kuponave të ushqimit.

Kjo është e rëndësishme sepse rritja e popullaritetit të Frederiksen për Groenlandën në sondazhe, nuk do të zgjasë përgjithmonë.

“Nuk mendoj se do të zhduket brenda natës, por mund ta imagjinoni që, ndërsa disa nga çështjet kombëtare bëhen përsëri më të spikatura në axhendë, njerëzit do t’i bazojnë gjykimet e tyre më shumë mbi to kur të mendojnë se për kë të votojnë”, tha Rasmussen.

Rune Stubager, një profesoreshë e shkencave politike në Universitetin e Aarhusit, u pajtua se kriza e Groenlandës kishte shkaktuar “një lloj efekti grumbullimi”, por shtoi “megjithatë, sapo të ulet presioni, do të prisja që qeveria të tërhiqej përsëri, pasi vëmendja do të drejtohej më pas te çështjet e brendshme”.

Stine Bosse, një eurodeputet danez dhe anëtar i Moderatorëve, tha se mënyra se si Frederiksen dhe qeveria i trajtuan tensionet transatlantike mbi Groenlandën do t’u vinte në ndihmë.

«Kjo është ndoshta situata më e vështirë e politikës së jashtme me të cilën është përballur Danimarka në shumë vite dhe qeveria e ka trajtuar atë në mënyrën më të mirë të mundshme», tha Bosse. «Ata kanë ruajtur qetësinë, zemrën e ngrohtë dhe kanë demonstruar një nivel të lartë profesionalizmi»./ Politico.