Haiti përballet me krizë dhune seksuale dhe abuzimi ndërsa dhuna e bandave përhapet, thonë MSF

Numri i rasteve të abuzimit seksual që trajtohen në një klinikë në kryeqytetin e Haitit është trefishuar në katër vitet e fundit, ndërsa dhuna e bandave është rritur në të gjithë vendin e trazuar të Karaibeve, paralajmëroi të mërkurën një organizatë bamirëse shëndetësore.

Mjekët pa Kufij (MSF) thanë se ishin “të alarmuar dhe të indinjuar” nga niveli dërrmues i dhunës seksuale dhe asaj me bazë gjinore.

"Shkalla në të cilën janë rritur numrat, na ka tronditur", tha në një intervistë telefonike Diana Manilla Arroyo, kreu i misionit të grupit në Haiti.

"Nuk janë vetëm numrat, por edhe ashpërsia."

Më shumë se gjysma e pacientëve që po trajtoheshin në klinikën Pran Men'm, e cila u hap një dekadë më parë në Port-au-Prince, u sulmuan nga anëtarë të shumtë të grupeve të armatosura, tha organizata bamirëse në një raport të ri .

"Mbi 100 individë u sulmuan nga 10 ose më shumë autorë në të njëjtën kohë", tha ajo, duke vënë në dukje një mesatare prej tre autorësh për rast.

Klinika ka trajtuar gati 17,000 pacientë në dekadën e fundit, përfshirë 2,300 në nëntë muajt e parë të vitit të kaluar. Më shumë se 350 prej këtyre pacientëve janë djem dhe burra, thanë MSF.

Demografia e atyre që sulmohen ka ndryshuar gjithashtu. Përpara vitit 2022, gjysma e të gjitha rasteve në klinikë përfshinin pacientë më të rinj se 18 vjeç, krahasuar me 24% sot.

Numri i rasteve në rangun e moshës 50-80 vjeç është rritur shtatëfish, sipas MSF.

Kontroll dhe fuqi

Bandat e armatosura kontrollojnë rreth 90% të Port-au-Prince, me shumë prej tyre që përdorin abuzimin seksual për të mbjellë frikë, thonë ekspertët.

Abuzimi ndodh gjatë rrëmbimeve, pushtimeve territoriale dhe për të kontrolluar ndihmën humanitare, sipas MSF-së.

"Grupet e armatosura po përdorin dhunën seksuale për të terrorizuar, kontrolluar dhe nënshtruar komunitetet", tha Manilla.

Raporti citoi një grua 53-vjeçare të paidentifikuar, e cila tha se ishte përdhunuar nga tre burra, mjaftueshëm të rinj sa për të qenë fëmijët e saj.

"Më rrahën dhe më thyen dhëmbët", citohet të ketë thënë ajo. "Pasi më përdhunuan mua, ata përdhunuan edhe vajzën time."

Në rrezik të veçantë janë ata që jetojnë në strehimore të improvizuara, me dhunën e bandave që ka zhvendosur një numër rekord prej 1.4 milion njerëzish në të gjithë Haitin vitet e fundit, sipas Kombeve të Bashkuara.

Një grua 34-vjeçare e cituar në raport vuri në dukje se gratë dhe djemtë e rinj janë të përzier së bashku në strehimore.

“Nënat detyrohen të qëndrojnë afër sepse kur një fëmijë fillon të rritet, ato mund të bëhen shënjestër përdhunimi në çdo moment”, tha ajo.

Sipas OKB-së, gati 70% e njerëzve që kërkuan ndihmë midis janarit dhe shtatorit 2025 pasi u abuzuan seksualisht u zhvendosën.

Frika nga raportimi i rasteve të abuzimit seksual vazhdon për shkak të stigmës së vazhdueshme dhe mungesës së besimit në policinë dhe sistemin e drejtësisë të Haitit.

Kushtet në përkeqësim

Numri i njerëzve të zhvendosur nga dhuna e bandave në Haiti është më shumë se trefishuar vitin e kaluar, duke arritur një rekord prej të paktën 1 milioni, tha agjencia e OKB-së për migracionin vitin e kaluar.

Organizata Ndërkombëtare për Migracionin (IOM) tha se situata është veçanërisht e rëndë në Port-au-Prince, ku "dhuna e pamëshirshme e bandave" ka nxitur një dyfishim pothuajse të të zhvendosurve të brendshëm dhe rënien e kujdesit shëndetësor dhe shërbimeve të tjera.

Kthimi i detyruar i rreth 200,000 njerëzve, kryesisht nga Republika Dominikane fqinje, në Haiti e ka përkeqësuar krizën, sipas agjencisë së OKB-së. Të dy vendet ndajnë ishullin e Karaibeve, Hispaniola.

Haiti është përfshirë nga përkeqësimi i dhunës së bandave që nga vrasja e presidentit të atëhershëm Jovenel Moïse në vitin 2021.

Bandat e armatosura tani kontrollojnë pjesën më të madhe të Port-au-Prince dhe mbërritja e një force shumëkombëshe sigurie të mbështetur nga OKB-ja ka pasur pak ndikim deri më tani.

Më shumë se 5,600 njerëz u raportuan të vrarë në Haiti në vitin 2024, 20% më shumë se në vitin 2023, sipas të dhënave të publikuara nga Zyra e OKB-së për të Drejtat e Njeriut.