Si mund të ndikojë një spastrim i udhëheqjes ushtarake të Kinës në ushtri dhe në të ardhmen e Tajvanit

Kina bëri një njoftim të rëndësishëm gjatë fundjavës, duke thënë se po hetonte gjeneralin më të lartë të ushtrisë për shkelje të dyshuara serioze të disiplinës dhe ligjit. Nuk janë zbuluar detaje, por hetimi është një veprim shumë radikal: Gjenerali ishte anëtari më i lartë ushtarak menjëherë pas Presidentit Xi Jinping.

Ministria e Mbrojtjes tha të shtunën se autoritetet po hetonin dy gjeneralë: Gjeneralin Zhang Youxia, më të vjetrin nga dy nënkryetarët e Komisionit të fuqishëm Qendror Ushtarak, organit më të lartë ushtarak të Kinës, dhe Gjeneralin Liu Zhenli, një anëtar më i ulët i komisionit, i cili ishte përgjegjës për Departamentin e Shtabit të Përbashkët të ushtrisë.

Ky veprim trondit praktikisht të gjithë komisionin, të kryesuar nga Xi, duke lënë të paprekur vetëm një nga gjashtë anëtarët e tij.

“Xi Jinping ka përfunduar një nga spastrimet më të mëdha të udhëheqjes ushtarake të Kinës në historinë e Republikës Popullore”, tha Neil Thomas, një bashkëpunëtor në Qendrën për Analizën e Kinës të Institutit të Politikave të Shoqërisë Aziatike.

Për ushtrinë dhe Kinën në përgjithësi, ndikimi i plotë i ndryshimeve është ende i panjohur. Por disa ekspertë thonë se këto lëvizje mund të kenë pasoja edhe në lëvizjen e ardhshme të Pekinit ndaj Tajvanit, ishullit të vetëqeverisur që Pekini e pretendon si territor të vetin.

Ja disa elementë për të kuptuar pse është e rëndësishme largimi i Gjeneral Zhang.

Çfarë fshihej pas spastrimit të fundit ushtarak

Ministria e Mbrojtjes njoftoi masat të shtunën, por nuk dha detaje mbi shkeljet e dyshuara. Të nesërmen, gazeta Popullore e Ushtrisë Çlirimtare botoi një editorial që nuk shpjegoi arsyet specifike, duke thënë vetëm se bëhej fjalë për "shkelje të dyshuara serioze të disiplinës dhe ligjit" dhe tregoi angazhimin e Kinës për të ndëshkuar korrupsionin. Kjo është diçka që Xi e ka ndjekur që nga ditët e para të presidencës së tij.

Thashetheme kanë qarkulluar në rrjetet sociale dhe ka pasur disa raportime mediatike në lidhje me ndryshimet, por asgjë zyrtare.

“Nuk besoj se ndonjë provë e publikuar ose e zbuluar në mënyrë selektive nga autoritetet kineze, do të pasqyronte domosdoshmërisht arsyen kryesore për shkarkimin e Zhang”, tha K. Tristan Tang, bashkëpunëtor jorezident i Vasey në Forumin e Paqësorit. “Pika kritike është se Xi Jinping vendosi të vepronte kundër Zhang; sapo të nisë një hetim, problemet zbulohen pothuajse në mënyrë të pashmangshme.”

Analistët kanë thënë se spastrimet kanë për qëllim reformimin e ushtrisë dhe sigurimin e besnikërisë ndaj Xi-së. Ato janë pjesë e një fushate më të gjerë kundër korrupsionit, që ka rezultuar në ndëshkimin e më shumë se 200,000 zyrtarëve, që kur udhëheqësi kinez erdhi në pushtet në vitin 2012.

Përpara shkarkimit të Zhang dhe Liu, Partia Komuniste përjashtoi në tetor nënkryetarin tjetër të komisionit, He Weidong. Ai u zëvendësua nga Zhang Shengmin, i cili tani është i vetmi anëtar i komisionit.

Që nga viti 2012, të paktën 17 gjeneralë nga Ushtria Çlirimtare Popullore, ose PLA, janë shkarkuar nga pozicionet e tyre ushtarake, midis tyre tetë që ishin ish-anëtarë të lartë të komisionit, sipas një shqyrtimi të deklaratave ushtarake dhe raporteve të mediave shtetërore të bëra nga Associated Press.

Si mund të ndikojë një ndryshim i madh ushtarak në lëvizjet ndaj Tajvanit

Disa mendojnë se largimet mund të kenë pasoja për vendimet e Kinës ndaj Tajvanit, por kjo nuk është aspak e qartë.

Kina e konsideron Tajvanin territor të vetin dhe ka kërcënuar se do të marrë kontrollin e ishullit me forcë, nëse është e nevojshme. Kina gjithashtu ka rritur presionin ushtarak dhe, muajin e kaluar, nisi stërvitje ushtarake në shkallë të gjerë rreth Tajvanit për dy ditë pasi qeveria amerikane njoftoi një shitje të madhe armësh për Tajvanin.

Thomas, nga Instituti i Politikave të Shoqërisë Aziatike, tha se spastrimi i fundit "e bën kërcënimin e Kinës ndaj Tajvanit më të dobët në planin afatshkurtër, por më të fortë në planin afatgjatë".

Kjo do ta bënte një përshkallëzim ushtarak kundër ishullit më të rrezikshëm në afat të shkurtër, për shkak të "një komande të lartë në rrëmujë", por në afat të gjatë do të thoshte që ushtria të ketë një udhëheqje më besnike dhe më pak të korruptuar me më shumë aftësi ushtarake, tha ai.

I pyetur nëse kjo mund të përforcojë idenë se largimi i drejtuesve të lartë ushtarakë mund të tregojë se Kina nuk është gati për luftë, Tang nga Forumi i Paqësorit tha se "nuk e ndryshon në thelb atë vlerësim".

"Megjithatë," shtoi ai, "gjithashtu nuk besoj se gatishmëria luftarake e PLA-së është ndërprerë rëndë."

E ardhmja e komisionit ushtarak mbetet e paqartë

Me ndryshimet e fundit, komisioni ushtarak do të funksionojë vetëm me një nga gjashtë anëtarët aktivë dhe Xi në krye si kryetar.

Editoriali i gazetës PLA Daily tha se pas veprimeve kundër Zhang dhe Liu, partia po lëviz për të “promovuar rigjallërimin e Ushtrisë Çlirimtare Popullore, dhe për të injektuar një vrull të fuqishëm në ndërtimin e një force të fortë ushtarake”.

Por nuk është e qartë nëse pesë pozicionet vakante do të zëvendësohen së shpejti apo nëse Xi do të presë deri në vitin 2027, kur do të ketë një përzgjedhje të një Komiteti të ri Qendror të Partisë Komuniste, organi përgjegjës edhe për emërimin e anëtarëve të rinj të komisionit ushtarak.

Tang, nga Forumi i Paqësorit, nuk sheh ndonjë presion mbi Xi për të mbushur pozicionet në afat të shkurtër.

«Përveç nëse objektivi është krijimi i një kundërpeshe të brendshme ndaj Zhang Shengmin», tha ai, i vetmi anëtar aktual në komision./ AP.