Samiti i BE-së kërkon një rrugëdalje me Trumpin për shkak të krizës së Groenlandës

Me paraqitjen e Donald Trump, debatet rreth të ardhmes së Grenlandës, mosmarrëveshja mbi tarifat e mëtejshme të SHBA-së kundër partnerëve evropianë të NATO-s dhe ideja e tij për krijimin e një "Këshilli të Paqes" të ri global, arritën kulmin të mërkurën në Forumin Ekonomik Botëror në Davos.

Presidenti amerikan kishte ndërmend të qëndronte edhe një ditë për të çuar përpara projektin e fundit. Disa shtete të BE-së, përfshirë Francën, Italinë dhe Suedinë, refuzuan një ftesë për të marrë pjesë në këshillin global të paqes, duke e parë atë si një përpjekje për të minuar OKB-në.

Nga pasditja e së enjtes e tutje, ngjarjet botërore do të zhvendosen më tej në Bruksel. 27 krerët e shteteve dhe qeverive të Bashkimit Evropian do të takohen atje në mbrëmje, për një samit të posaçëm të thirrur nga Presidenti i përhershëm i Këshillit Evropian, António Costa. Rasti fillimisht ishin kërcënimet gjithnjë e më urgjente të Trump për të aneksuar Groenlandën nga SHBA-të, sepse Danimarka dyshohet se nuk ishte në gjendje ta siguronte ishullin.

"Marrëveshja kornizë" për Groenlandën

Se çfarë saktësisht do të duhej të diskutohej të enjten në mbrëmje ishte ende mjaft e paqartë 24 orë më parë, pasi Trump papritmas e kishte befasuar botën me një tjetër ndryshim qëndrimi atë mbrëmje - orë pas fjalimit të tij në Forumin Ekonomik Botëror në Davos: Tani kishte një "marrëveshje kornizë" mbi Groenlandën dhe rajonin e Arktikut në tërësi, të diskutuar me Sekretarin e Përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte. Për shkak të kësaj marrëveshjeje, ai po tërhiqte kërcënimin e tij për tarifa të reja ndëshkuese kundër disa shteteve të BE-së, si Franca dhe Gjermania, që refuzuan të merrnin pjesë në planin e tij për një "këshill paqeje".

Mbetet e paqartë se çfarë saktësisht supozohet të përmbajë kjo marrëveshje e supozuar. Duke folur për CNBC të mërkurën në mbrëmje, në lidhje me marrëveshjen e Groenlandës, presidenti amerikan tha: "Kjo është për përjetësi". Detajet e marrëveshjes "disi komplekse", do të publikohen në një datë të mëvonshme.

Duke folur për transmetuesin amerikan Fox News, Rutte theksoi se çështja e sovranitetit të Groenlandës nuk u ngrit në bisedën me Trump. Në vend të kësaj, Trump u përqendrua në mbrojtjen e "rajonit të gjerë të Arktikut".

Rutte do të ndërmjetësojë për Groenlandën.

Presidenti amerikan këmbëngul se ishulli Arktik është thelbësor për sigurinë e SHBA-së, duke i mundësuar asaj të kundërshtojë kërcënimet e ardhshme nga Rusia dhe Kina. Ai e përsëriti këtë pikë në Davos. "Ne kemi nevojë për Groenlandën", është mantra e tij. Megjithatë, kjo është pikërisht ajo që partnerët e BE-së e kundërshtojnë me forcë, së bashku me anëtarë të tjerë të NATO-s si Britania e Madhe dhe Norvegjia.

Samiti do të përqendrohet në mënyrën e bindjes së Trump nga aneksimi i Groenlandës. Evropianët këmbëngulin se sovraniteti i Danimarkës, së cilës i përket rajoni autonom i Groenlandës, është i paprekshëm. Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Rutte, pritet të vazhdojë ndërmjetësimin; ai njihet për një raport të mirë me presidentin shpesh të çrregullt të SHBA-së.

Asnjë nostalgji për botën e vjetër

Kryeministri kanadez Mark Carney gjithashtu shprehu kritika të ashpra ndaj planeve të Trump për Groenlandën të martën. Ai hodhi poshtë me forcë tarifat shtesë të kërcënuara nga presidenti amerikan, kundër tetë vendeve të NATO-s për kryerjen e një misioni ushtarak zbulimi në ishull. Në të njëjtën kohë, ai shprehu bindjen e tij se rendi i vjetër botëror kishte mbaruar nën Trump. Ai paralajmëroi kundër çdo nostalgjie.

Nëse dhe si partnerët e BE-së, së bashku me Sekretarin e Përgjithshëm të NATO-s, do të mund të gjenin një zgjidhje për mosmarrëveshjen mbi Groenlandën, ishte plotësisht e hapur të mërkurën - edhe pse një përshkallëzim përfundimtar është i pamundur për shkak të "marrëveshjes kornizë" të papritur të përmendur më sipër. Të udhëhequr nga Franca, evropianët, nga ana tjetër, mund të hakmerren me masa të ashpra ndëshkuese kundër SHBA-së. Tarifat për mallrat amerikane me vlerë 93 miliardë euro janë në diskutim, si dhe zbatimi i parë ndonjëherë i një mjeti të BE-së kundër përpjekjeve të jashtme të shantazhit. Kjo teorikisht do t'i lejonte BE-së të përjashtonte korporatat e mëdha amerikane dhe kompanitë teknologjike nga tregu i vetëm, ose më saktë, t'u vendoste taksa atyre.

BE dhe SHBA në një udhëkryq

Presidentja e Komisionit të BE-së, Ursula von der Leyen, i pa marrëdhëniet transatlantike në prag të kolapsit për shkak të konfliktit të Groenlandës përpara samitit: "Jemi në një udhëkryq", tha ajo në Parlamentin Evropian në Strasburg. Evropa preferon dialogun dhe zgjidhjet, por është gjithashtu e përgatitur të veprojë nëse është e nevojshme. Costa theksoi se BE është e përgatitur të mbrohet nga çdo formë shtrëngimi.

Sipas burimeve të brendshme, politika e Trump për Greonlandën ka të ngjarë të ketë shkaktuar tensione të konsiderueshme midis këshilltarëve të tij më të ngushtë brenda Shtëpisë së Bardhë. Zëvendëspresidenti JD Vance dhe Sekretari i Shtetit, Marco Rubio thuhet se kanë nxitur një zgjidhje diplomatike. Në të kundërt, Zëvendës Shefi i Shtabit Stephen Miller ishte i hapur për të mbajtur aneksimin dhe përdorimin e forcës ushtarake si opsione, sipas dy burimeve të Shtëpisë së Bardhë.

Lidhur me Groenlandën, Komisioni i BE-së synon të përmirësojë sigurinë me një iniciativë të re. Ishulli është i pasur me lëndë të para dhe gjithashtu një pikë strategjike në rrugët globale të transportit detar gjithnjë e më të rëndësishme./ Der Standard.