SYRI TV/ Lahuta e Malcisë mbrohet nga UNESCO, lahutari nga Shkodra tregon emocionet
Në malet e Veriut, një tingull i vetëm ka përshkuar shekuj dhe rrëfen trimëri, nder dhe histori të një kombi. Lahuta e Malësisë, e punuar me dorë nga druri i arrës dhe me një tel të vetëm, ka shërbyer si zëri i epikës shqiptare, duke sjellë në jetë këngët e kreshnikëve dhe betejat e paraardhësve.
Sot, UNESCO ka njohur këtë pasuri të rrallë kulturore, duke përfshirë artin e ndërtimit, të këndimit dhe të luajtjes me lahutë në listën e trashëgimisë jomateriale me mbrojtje urgjente. Ky njohje ndërkombëtare nuk është thjesht një titull; ajo është një thirrje për të ruajtur zërin e një tradite që flet për identitet, për betejë dhe për shpirtin e shqiptarëve, duke e trashëguar atë brez pas brezi.
Lahuta nuk është vetëm një instrument; ajo është kohë që këndon, është hark që lidh të shkuarën me të ardhmen, dhe tani, më shumë se kurrë, merr vëmendjen që i takon në botën e artit dhe kulturës globale. Në thellësinë e maleve të Veriut, atje ku fjala ka peshë dhe kujtesa ruhet si amanet, një tingull i vetëm ka përshkuar shekuj historie.
Është zëri i lahutës – instrumenti që nuk u shkrua në letra, por u gdhend në shpirtin e shqiptarëve. Lahuta nuk ishte thjesht muzikë; ajo ishte kronikë, ligj i pashkruar dhe rrëfim i një populli që i mbijetoi kohës.
Pretash Nilaj, nga zona e Kelmendit e Malësisë së Madhe, është një nga rapsodët e njohur në vend, i cili flet me krenari për lahutën. Për Nilajn, lajmi se lahuta shqiptare mbrohet nga UNESCO është shumë i mirë për lahutarët dhe gjithë shqiptarët. Kjo është historia jonë dhe duhet trashëguar me breza – thekson lahutari nga Malësia e Madhe.
Lahuta e Malësisë konsiderohet një nga instrumentet më të vjetra të traditës shqiptare, me origjinë që lidhet me epokën ilire dhe mesjetën e hershme.
E punuar zakonisht nga druri i arrës, me një tel të vetëm dhe kokë të gdhendur – shpesh me figurën e shqiponjës apo simbolesh mitologjike. Lahuta ishte mjeti kryesor për të transmetuar historinë nga brezi në brez, në një shoqëri ku shkrimi ishte i rrallë.
Lahuta e Malësisë nuk është vetëm një instrument. Ajo është zëri i një kombi që nuk pranoi të harrohej. Dhe për sa kohë do të ketë kush ta dëgjojë, ajo do të vazhdojë të flasë. Pretash Nilaj tregon kur ka nisur të merret me këtë instrument.
Autorët që kanë shkruar për lahutën, janë emra si: At Gjergj Fishta, Shtjefën Gjeçovi, Anton Çetta, Mark Tirta, Robert Elsie etj…
Nilaj thekson se duhet që Ministria e Arsimit ta përfshijë në orë mësimi në shkolla, duke ditur vlerën e këtij instrumenti.
Lahuta, instrument i lashtë i punuar zakonisht nga druri i arrës, me një tel të vetëm, është shoqëruar brez pas brezi me këngët epike që rrëfejnë historinë, trimërinë dhe nderin. UNESCO ka përfshirë artin e të luajturit, të kënduarit dhe ndërtimin e lahutës në listën e pasurisë kulturore jo-materiale me mbrojtje urgjente.