Pse u bombardua Sokoto? Sulmet e Trump-it habisin nigerianët

Ishte rreth orës 22:00 në natën e Krishtlindjes kur banorët e fshatit kryesisht mysliman Jabo, në shtetin e Sokotos në veriperëndim të Nigerisë, panë një objekt që i ngjante një avioni të vogël duke fluturuar mbi ta.

"Pak më vonë dëgjuam një shpërthim të fortë dhe pamë një top të madh zjarri," tha një banor për mediat lokale. "Të gjithë u tmerruam. Njerëzit dolën me familjet nga shtëpitë dhe filluan të vraponin në drejtime të ndryshme."

E njëjta skenë u përsërit në të paktën dy vendbanime të tjera në Sokoto, që kufizohet me Nigerin fqinj. Këto ishin pjesë e asaj që presidenti amerikan Donald Trump e quajti "një sulm i fuqishëm dhe vdekjeprurës kundër terroristëve të ISIS-it në veriperëndim të Nigerisë".

Ushtria amerikane tha në vlerësimin fillestar se "shumë" anëtarë të ISIS-it ishin vrarë në sulmet ndaj "kampeve" ekstremiste.

Por banorët e Jabos u shprehën të habitur, duke thënë se bombat kishin rënë në fusha bosh, pa shkaktuar viktima dhe se zona kishte qenë relativisht e mbrojtur nga dhuna. Sulmi i fundit nga militantët kishte ndodhur dy vite më parë, sipas tyre. Pamje me video në televizionet nigeriane tregonin copa metali të djegur në atë që dukej si tokë bujqësore.

Një burrë i tha Arise News: "Falë Zotit, nuk pati humbje jete."

Gjeneralmajor Samaila Uba, drejtori i informacionit të mbrojtjes në ushtrinë nigeriane, duket se konfirmoi përfshirjen e ngushtë të Abujas. Forcat e armatosura të Nigerisë, "në bashkëpunim me" SHBA-në, kishin kryer sulmin bazuar në "informacion të besueshëm dhe planifikim të kujdesshëm", tha ai.

Uba shtoi se "operacionet precize kundër elementeve të huaja të lidhura me ISIS-in" kishin marrë miratimin e autoriteteve federale. Operacioni, sipas tij, tregonte vendosmërinë e Nigerisë dhe partnerëve strategjikë për të luftuar terrorizmin ndërkombëtar dhe për të parandaluar krijimin e bazave të huaja terroriste brenda kufijve të vendit.

Megjithatë, disa analistë nigerianë vunë në dyshim versionin zyrtar, duke thënë se zgjedhja e Sokotos si objektiv ishte e çuditshme, pasi banorët janë pothuajse të gjithë myslimanë. Shtete të tjera, si Nigeri dhe Kebbi në veriperëndim, apo Borno në verilindje ku Boko Haram ka qenë aktiv prej vitesh, kanë përjetuar shumë më tepër dhunë, thanë ata.

Prej të paktën dhjetë vitesh, Nigeria po përballet me kriza të shumta sigurie: banditizëm, rrëmbime, përplasje mes barinjve dhe fermerëve dhe ekstremizëm islamik. Vitin e kaluar, rreth 9500 njerëz u vranë nga dhuna politike, sipas ACLED. Viktima kanë qenë si myslimanë, ashtu edhe të krishterë.

Trump tha se veprimet amerikane ishin përgjigje ndaj, siç e quajti ai, terrorizmit kundër të krishterëve, një temë që ai e ka theksuar shpesh. Sulmet erdhën një ditë pas një atentati me bombë në një xhami në Maiduguri, ku u raportua se u vranë të paktën pesë persona dhe u plagosën dhjetëra. Në nëntor, persona të armatosur rrëmbyen të paktën 200 fëmijë nga një shkollë katolike në shtetin Niger.

Analisti i sigurisë Mustapha Gembu tha se zgjedhja e Sokotos ishte "shumë e diskutueshme". Sipas tij, Sokoto është më shumë viktimë e banditizmit sesa e terroristëve që shënjestrojnë të krishterët, të cilët pothuajse nuk ekzistojnë në atë shtet. Ai e përshkroi Sokoton si një zonë kryesisht myslimane dhe qendër historike e Kalifatit të Sokotos, një qendër shpirtërore e Islamit në Nigeri.

Që nga kërcënimi i Trump-it në nëntor për të përdorur ushtrinë amerikane në mbrojtje të "të krishterëve tanë të dashur", qeveria nigeriane ka qenë nën presion të fortë nga SHBA. Presidenti Bola Tinubu dërgoi zyrtarë të lartë sigurie në Uashington dhe zëvendësoi ministrin e mbrojtjes me një ish-gjeneral.

Por pavarësisht deklaratave publike për bashkërendim, Gembu tha se dyshonte se ushtria nigeriane kishte qenë e përfshirë ngushtë në planifikimin e sulmeve. Edhe politikani i opozitës Umar Ado u shpreh skeptik. "Goditja e Sokotos, pa prani të njohur të ISIS-it, ngre pikëpyetje nëse autoritetet ushtarake nigeriane kanë vërtet kontroll mbi operacionin apo janë thjesht vëzhgues," tha ai.

Ado shtoi se Tinubu i detyrohej "kombit një shpjegim të plotë" mbi bazën ligjore, autorizimin dhe arsyetimin strategjik të sulmeve ajrore amerikane në Sokoto.

Degë të tjera të qeverisë nigeriane u treguan më të rezervuara se ministria e mbrojtjes. Një zyrtar i lartë, që foli në kushte anonimiteti, tha se ende po përpiqej të kuptonte faktet, përfshirë se kur saktësisht ishte njoftuar Abuja për kohën dhe vendndodhjen e sulmeve.

Ai pranoi se Nigeria kishte bashkëpunuar me SHBA-në në mbledhjen e informacionit kohët e fundit, por shtoi se Sokoto nuk ishte objektivi më i dukshëm. Ministria e jashtme tha vetëm se "vazhdon të punojë ngushtë me partnerët përmes kanaleve diplomatike dhe të sigurisë", pa konfirmuar nëse kishte dijeni paraprake për sulmet.

Deri tani, fokusi ushtarak i administratës Trump në Afrikë ka qenë kryesisht Somalia, ku janë kryer mbi 100 sulme që nga shkurti. Në maj, një admiral amerikan tha se ishte kryer "sulmi ajror më i madh në histori" në Somali.

Pas sulmeve në Nigeri, SHBA publikoi një video që tregonte një raketë duke u lëshuar nga një anije. Gembu tha se dëshmitarët në Jabo kishin parë edhe dronë, edhe raketa, dhe se sulmet mund të kenë qenë një kombinim i të dyjave. Ndryshe nga pretendimet amerikane se u vranë "shumë terroristë të ISIS-it", sipas tij nuk është raportuar asnjë viktimë. Në Tangaza, një tjetër zonë e goditur, një pjesë e kaçubeve ishte ende duke u djegur, tha ai. – Financial Times – Syri.net