Miratohet ligji/ Algjeria shpall kolonizimin francez krim, kërkon dëmshpërblim

Parlamenti i Algjerisë ka miratuar unanimisht një ligj, që e shpall kolonizimin e vendit nga Franca krim dhe kërkon kërkim falje dhe dëmshpërblim.

Ligjvënësit, të cilët qëndronin në sallë të veshur me shami me ngjyrat e flamurit kombëtar, brohoritën "Rroftë Algjeria" të mërkurën, ndërsa duartrokitën miratimin e projektligjit, i cili thotë se Franca mban "përgjegjësi ligjore për të kaluarën e saj koloniale në Algjeri dhe tragjeditë që ajo shkaktoi".

Të dy vendet janë përfshirë në një krizë të madhe diplomatike dhe analistët thonë se, ndërsa lëvizja e Algjerisë është kryesisht simbolike, ajo është ende politikisht e rëndësishme.

Kryetari i parlamentit, Ibrahim Boughali, i tha agjencisë shtetërore të lajmeve APS se votimi do të dërgonte “një mesazh të qartë, si brenda ashtu edhe jashtë vendit, se kujtesa kombëtare e Algjerisë nuk është as e fshirë dhe as e negociueshme”.

Legjislacioni liston “krimet e kolonizimit francez”, të cilat përfshijnë teste bërthamore, vrasje jashtëgjyqësore, “torturë fizike dhe psikologjike”, si dhe “plaçkitje sistematike të burimeve”.

Aty thuhet se “kompensimi i plotë dhe i drejtë për të gjitha dëmet materiale dhe morale të shkaktuara nga kolonizimi francez, është një e drejtë e patjetërsueshme e shtetit dhe popullit algjerian”.

Sundimi i Francës mbi Algjerinë nga viti 1830 deri në vitin 1962, ishte një periudhë e shënuar nga vrasje masive dhe deportime në shkallë të gjerë, deri në luftën e përgjakshme për pavarësi nga viti 1954 deri në vitin 1962.

Algjeria thotë se lufta vrau 1.5 milion njerëz, ndërsa historianët francezë e vlerësojnë numrin e të vdekurve në 500,000 në total, 400,000 prej të cilëve algjerianë.

Presidenti francez, Emmanuel Macron, e ka pranuar më parë kolonizimin e Algjerisë si një “krim kundër njerëzimit”, por nuk ka kërkuar falje.

I pyetur javën e kaluar në lidhje me votimin, zëdhënësi i ministrisë së jashtme franceze, Pascal Confavreux, tha se nuk do të komentonte mbi “debatet politike që zhvillohen në vendet e huaja”.

Hosni Kitouni, një studiues i historisë koloniale në Universitetin e Exeter në Mbretërinë e Bashkuar, tha se “ligjërisht, ky ligj nuk ka fushëveprim ndërkombëtar dhe për këtë arsye nuk është detyrues për Francën”. Megjithatë, “rëndësia e tij politike dhe simbolike, është i rëndësishëm: ai shënon një ndërprerje në marrëdhënien me Francën për sa i përket kujtesës”, tha ai./ The Guardian.