BE fillon javën vendimtare me bisedimet e Zelensky-t, përpjekje për të kursyer një kredi prej 210 miliardë eurosh

Bashkimi Evropian përballet me një javë kritike, ndërsa kërkon të mbrojë Ukrainën nga një marrëveshje poshtëruese paqeje e arritur nga SHBA-ja dhe Rusia, ndërkohë që përpiqet të shpëtojë një marrëveshje për të financuar një kredi prej disa miliardë eurosh për ta mbajtur Kievin mbi ujë.

Pas një sërë sulmesh të ashpra nga Uashingtoni - përfshirë deklaratën e Donald Trump për POLITICO se udhëheqësit evropianë janë "të dobët" - ditët në vijim do të jenë një provë e vërtetë e guximit të tyre. Të hënën, udhëheqësit do të përpiqen të ndërtojnë ura dhe të përdorin fuqitë e tyre bindëse mbi marrëveshjen e paqes, kur të takohen me Presidentin e Ukrainës Volodymyr Zelenskyy dhe zyrtarët amerikanë në Berlin. Në të njëjtën kohë në Bruksel, ministrat e jashtëm dhe diplomatët e BE-së do të luftojnë për të fituar mbështetjen e një numri në rritje të qeverive evropiane që kundërshtojnë planin e kredisë.

Deri të enjten, kur të 27 udhëheqësit të mblidhen në kryeqytetin belg për atë që premton të jetë një nga samitet më të rëndësishme në vite, ata shpresojnë të kenë më shumë qartësi nëse diplomacia intensive ka dhënë fryte. Me kritikat e ashpra të Trump - udhëheqësit e Evropës "flasin, por nuk prodhojnë" - dhe paralajmërimet e ashpra të shefit të NATO-s, Mark Rutte për kërcënimin nga Rusia që u tingëllojnë në vesh, ata nuk po marrin asgjë si të mirëqenë.

«Ne jemi objektivi i radhës i Rusisë dhe jemi tashmë në rrezik», tha Rutte javën e kaluar. «Rusia e ka sjellë luftën përsëri në Evropë dhe ne duhet të jemi të përgatitur për shkallën e luftës që duruan gjyshërit dhe stërgjyshërit tanë».

Nuk është çudi atëherë që zyrtarët evropianë po i shohin ditët e ardhshme si ekzistenciale. Hapi i fundit i diplomacisë së orës së fundit do të shohë udhëheqësit e Mbretërisë së Bashkuar, Gjermanisë dhe ndoshta Francës, potencialisht me dhëndrin e Trump, Jared Kushner dhe të dërguarin e tij të posaçëm Steve Witkoff, të takohen me Zelenskyy në Berlin.

Si për të nënvizuar rëndësinë e takimit, “shumë krerë shtetesh dhe qeverish evropiane, si dhe udhëheqës të BE-së dhe NATO-s, do t’u bashkohen bisedimeve” pas diskutimit fillestar, tha Stefan Kornelius, zëdhënës i kancelarit gjerman Friedrich Merz. Presidenti francez Emmanuel Macron nuk e ka konfirmuar pjesëmarrjen e tij, por foli me Zelenskyy në telefon të dielën.

Diskutimi do të përfaqësojë përpjekjen e Evropës për të ndikuar në zgjidhjen përfundimtare, disa javë pasi një plan paqeje prej 28 pikash i hartuar nga Witkoff - thuhet se me ndihmën e disa zyrtarëve të Kremlinit - provokoi një reagim të ashpër si në Kiev ashtu edhe në kryeqytetet evropiane. Që atëherë ata janë përpjekur të hartojnë një alternativë.

Një përçarje e mëtejshme evropiane këtë javë do t’i dërgonte një “sinjal katastrofik Ukrainës”, tha një zyrtar i BE-së. Ky rezultat nuk do të ishte vetëm një goditje e fortë për kombin e goditur nga lufta, shtoi zyrtari: “Është gjithashtu e drejtë të thuhet se edhe Evropa do të dështojë.”

Zbrazja e territoreve

Këtë herë fokusi do të jetë në një amendament prej 20 pikash të planit të hartuar nga Kievi dhe aleatët e tij evropianë, dhe të paraqitur në Uashington për shqyrtim javën e kaluar.

Përmbajtja mbetet e paqartë dhe asgjë nuk është vendosur, por fati i territoreve ukrainase nën pushtimin rus është veçanërisht i vështirë. Trump ka hedhur idenë e zbrazjes së territoreve nga trupat ukrainase dhe ruse dhe krijimin e një "zone të lirë ekonomike" të demilitarizuar, ku mund të veprojnë interesat e biznesit amerikan.

Ukraina e ka hedhur poshtë atë propozim, sipas një zyrtari francez, të cilit iu dha anonimiteti për shkak të ndjeshmërisë së negociatave.

SHBA-të kanë këmbëngulur në lëshime territoriale, pavarësisht kundërshtimeve të ashpra evropiane, shtoi zyrtari, duke krijuar fërkime me administratën Trump.

Udhëheqësit e Evropës këmbëngulin se nuk mund të ketë përparim në territor, përpara se Ukrainës t'i ofrohen garanci sigurie.

Në një shenjë lëvizjeje drejt një lloj marrëveshjeje, Zelenskyy tha gjatë fundjavës se ishte i gatshëm të “bënte kompromis” dhe të mos kërkonte anëtarësimin e Ukrainës në NATO. Në vend të kësaj, vendit duhet t’i ofrohet një marrëveshje ad-hoc për mbrojtje kolektive, u tha ai gazetarëve në një bisedë në WhatsApp.

“Garancitë dypalëshe të sigurisë midis Ukrainës dhe Shteteve të Bashkuara… dhe garancitë e sigurisë nga kolegët tanë evropianë për ne, si dhe nga vende të tjera si Kanadaja dhe Japonia - këto garanci sigurie për ne ofrojnë një mundësi për të parandaluar një shpërthim tjetër të agresionit rus”, tha ai.

Pengesa të përsëritura

Evropa do të ketë mundësi të mëtejshme për të diskutuar rrugën përpara, pas së hënës. Ministrat e çështjeve të BE-së do të vazhdojnë të martën në Bruksel për të diskutuar planet për samitin e së enjtes. Ndërkohë, të mërkurën udhëheqësit e "krahut lindor" të Evropës - me vende që përfshijnë vendet baltike dhe Poloninë të përfaqësuara - do të mblidhen në Helsinki.

BE-ja është përpjekur prej muajsh të bindë kryeministrin belg Bart De Wever që të japë pëlqimin për një plan, për të përdorur vlerën monetare të 185 miliardë eurove në asetet shtetërore ruse të mbajtura në depozitën Euroclear me seli në Bruksel për të financuar dhe armatosur Ukrainën. (Pjesa tjetër e paketës financiare prej 210 miliardë eurosh do të përfshijë 25 miliardë euro në asete të ngrira ruse të mbajtura në të gjithë bllokun.)

Në një shenjë se shanset për një marrëveshje në samitin e së enjtes po përkeqësohen, në vend që të përmirësohen, Italia - vendi i tretë më i madh i BE-së - mbështeti kërkesat e Belgjikës për të kërkuar mundësi alternative  për të financuar Ukrainën në një letër  të premten, që u nënshkrua gjithashtu nga Malta dhe Bullgaria.

Kryeministri i ri i Çekisë, Andrej Babiš, gjithashtu  e hodhi poshtë planin të dielën.

«Sa më shumë raste të tilla të kemi, aq më shumë ka gjasa që të na duhet të gjejmë zgjidhje të tjera», tha një diplomat i BE-së.

Pesë vendet — edhe nëse u bashkohen Hungaria dhe Sllovakia pro-Kremlinit — nuk do të jenë në gjendje të ndërtojnë një pakicë bllokuese, por kritikat e tyre publike gërryejnë shpresat e Komisionit për të arritur një marrëveshje politike këtë javë.

Një takim i ambasadorëve të BE-së, i planifikuar fillimisht për të dielën në mbrëmje, u shty deri të hënën.

Ndërsa përpjekja diplomatike e minutës së fundit ka shqetësuar shumë njerëz se paratë mund të mos miratohen para fundit të vitit, me Ukrainën që ka nevojë të madhe për to, tre diplomatë këmbëngulën se po i përmbaheshin planit dhe se ende nuk po shqyrtoheshin alternativa.

Belgjika po angazhohet në mënyrë konstruktive me projekt-masat, duke bërë në mënyrë aktive sugjerime dhe ndryshime në dokument që do të merren në konsideratë kur ambasadorët të takohen të hënën, tha një nga diplomatët dhe një zyrtar i BE-së.

Vendimi mbi asetet ruse është “një vendim mbi të ardhmen e Evropës dhe do të përcaktojë nëse BE-ja është ende një aktor i rëndësishëm”, tha një zyrtar gjerman. “Nuk ka opsion B.”/ Politico.