Jimmy Lai, manjati i Hong Kongut dhe demokrati i zjarrtë që iu kundërvu Kinës

Manjati i medias dhe kritiku i njohur i Kinës, Jimmy Lai, përballet të hënën me një moment vendimtar në betejën e tij disavjeçare ligjore, teksa pritet vendimi në gjyqin e tij për akuzat e sigurisë kombëtare – një çështje që shihet gjerësisht si test për sundimin e ligjit në Hong Kong.

Lai, 78 vjeç, një milioner i vetëbërë dhe themelues i gazetës tashmë të mbyllur Apple Daily, u arrestua pas vendosjes së ligjit të sigurisë kombëtare nga Pekini, pas protestave masive pro-demokracisë në vitin 2019. Ai akuzohet për bashkëpunim me forca të huaja dhe kryengritje, akuza që ai i ka mohuar vazhdimisht.

I njohur për stilin e tij të drejtpërdrejtë, fjalimin energjik dhe natyrën e pakompromis, Lai përdori pasurinë e tij për të mbështetur lëvizjen pro-demokraci të Hong Kongut. Apple Daily u bë simbol i kritikës ndaj autoriteteve kineze, deri në mbylljen e saj në vitin 2021 pas bastisjeve policore dhe ngrirjes së aseteve të kompanisë së tij, Next Digital.

“Do të luftoj deri në ditën e fundit,” kishte deklaruar Lai për Reuters para arrestimit të tij.

Ai ka qenë në paraburgim për më shumë se pesë vjet, pjesën më të madhe në izolim, ndërsa familja dhe mbështetësit shprehin shqetësime serioze për shëndetin e tij. Sipas të afërmve, Lai vuan nga probleme të shumta shëndetësore, përfshirë diabet, dhimbje shpine, palpitacione të zemrës dhe presion të lartë të gjakut.

Një katolik i devotshëm, Lai thuhet se e ka mbështetur qëndrueshmërinë e tij te besimi fetar. Ai është vizituar në burg edhe nga kardinali Joseph Zen, një figurë e shquar e Kishës Katolike dhe avokat i demokracisë në Hong Kong.

Historia e Lai-t – nga emigrant i varfër që mbërriti fshehurazi në Hong Kong në vitin 1961, deri në ndërtimin e një perandorie biznesi dhe më pas përballjen me pushtetin kinez – shihet si simbol i vetë qytetit: një ish-koloni britanike e rikthyer nën Kinë në vitin 1997, që dikur gëzonte liri të gjera nën parimin “një vend, dy sisteme”.

Lai u përfshi gjithnjë e më shumë në aktivizëm pas masakrës së Sheshit Tiananmen në vitin 1989 dhe u bë një nga kritikët më të ashpër të udhëheqjes kineze, duke e quajtur presidentin Xi Jinping “diktator”. Në gjyq, ai ka deklaruar se është “i burgosur politik”, një pretendim që është kundërshtuar nga gjykata.

Pavarësisht rrezikut, Lai e ka quajtur sakrificën e tij një “nder”. Familja e tij, përfshirë gjashtë fëmijët, e ka mbështetur vazhdimisht. Gruaja e tij, Teresa, ka ndjekur mbi 100 seanca gjyqësore.

“Babai ynë është ende i fortë mendërisht, por fizikisht shumë më i dobët,” tha vajza e tij, Claire, për Reuters. “Megjithatë, ajo që u vërtetua është se ai e do Zotin, të vërtetën, lirinë dhe familjen e tij.”

Vendimi i pritur pritet të ketë jehonë të gjerë, jo vetëm për fatin personal të Jimmy Lai-t, por edhe për të ardhmen e lirive civile dhe sundimit të ligjit në Hong Kong.