Pse dhuruesit e spermës po bëhen prindër të qindra fëmijëve?
Një hetim i fundit i BBC-së ka hedhur dritë mbi përmasat e mëdha të industrisë së dhurimit të spermës në Europë, pasi u zbulua se sperma e një burri të vetëm ishte përdorur për të sjellë në jetë të paktën 197 fëmijë në 14 vende të ndryshme. Rasti u bë edhe më shqetësues kur u mësua se dhuruesi mbante një mutacion gjenetik që rrit rrezikun e kancerit te disa nga pasardhësit.
Dhurimi i spermës u jep mundësi grave të bëhen nëna në rrethana të ndryshme – kur partneri është infertil, në marrëdhënie të të njëjtit seks, apo si prind i vetëm. Por ajo që nisi si një zgjidhje mjekësore dhe sociale, sot është shndërruar në një biznes shumë fitimprurës.
Një treg në rritje
Vlerësohet se tregu i dhurimit të spermës në Europë do të arrijë mbi 2 miliardë paund deri në vitin 2033, me Danimarkën që renditet ndër eksportuesit kryesorë në botë. Bankat daneze të spermës janë bërë veçanërisht të njohura për të ashtuquajturën “spermë vikinge”, e kërkuar për tipare si sytë blu dhe flokët biondë.
Ekspertët theksojnë se numri i dhuruesve të përshtatshëm është shumë i vogël – më pak se 5% e burrave që aplikojnë pranohen – çka bën që sperma e disa dhuruesve të përdoret në mënyrë të përsëritur në shumë vende.
Kufij kombëtarë, pasoja ndërkombëtare
Çdo shtet ka rregullat e veta për sa herë mund të përdoret sperma e një dhuruesi, por mungesa e një regjistri të përbashkët europian lejon që sperma e të njëjtit person të përdoret paralelisht në disa vende. Kjo krijon situata ku një burrë mund të bëhet ligjërisht baba i dhjetëra apo qindra fëmijëve, shpesh pa dijeninë e tij.
Zyrtarë në Belgjikë kanë kërkuar krijimin e një regjistri europian të dhuruesve të spermës, ndërsa Shoqata Europiane e Riprodhimit Njerëzor dhe Embriologjisë ka propozuar një kufi prej 50 familjesh për çdo dhurues në të gjithë BE-në.
Shqetësime etike dhe sociale
Ekspertët paralajmërojnë për pasojat psikologjike dhe sociale te fëmijët e lindur nga dhurimi i spermës, veçanërisht kur zbulojnë se kanë qindra gjysmë-vëllezër dhe motra. Testet e ADN-së dhe rrjetet sociale e bëjnë gjithnjë e më të lehtë zbulimin e lidhjeve biologjike, duke shtuar nevojën për transparencë dhe rregullim më të fortë të industrisë.
Ndërsa industria e fertilitetit vazhdon të rritet, debati mbi etikën, sigurinë gjenetike dhe kufijtë e dhurimit të spermës po bëhet gjithnjë e më i fortë në mbarë Europën./BBC