Europa nuk ka absolutisht liri më të madhe fjale se SHBA-ja

Nga Tom Rogan/

Qytetarët e Mbretërisë së Bashkuar dhe të vendeve të Bashkimit Europian nuk kanë aspak më shumë të drejta për lirinë e shprehjes se amerikanët. Madje, diferenca është shumë e madhe.

Europianët shpesh thonë të kundërtën, duke iu referuar vlerësimeve si Indeksi Botëror i Lirisë së Shtypit. Por nëse shikon më nga afër, kupton se metodologjia e këtij indeksi dhe e të tjerëve të ngjashëm bazohet vetëm te mendimet e gazetarëve për ndjesinë e lirisë që ata kanë. Kjo përfshin lirinë për të raportuar dhe mungesën e presionit nga qeveria apo shqetësimeve në rrjetet sociale. Në këtë mënyrë, u jepet një peshë e tepruar prirjes së disa gazetarëve amerikanë për t’i dhënë vetes rëndësi të madhe. Shumë prej tyre kënaqen duke i paraqitur talljet e presidentit Donald Trump si kërcënime vdekjeprurëse, në vend që t’i shohin si përpjekje të pahijshme dhe jo dinjitoze për të frikësuar median. Megjithatë, kur liria e fjalës matet me ligje dhe veprime konkrete, është e qartë se Shtetet e Bashkuara kanë më shumë liri shprehjeje sesa shtetet europiane.

Edhe pse debati për “gjuhën e urrejtjes” kundrejt lirisë së fjalës është më aktual, le të fillojmë me ligjet për shpifjen. Çdo krahasim objektiv mes ligjeve amerikane dhe atyre europiane për shpifjen rrëzon plotësisht pretendimin se Europa ka më shumë liri fjale se SHBA-ja.

Në Francë, ligjet e gjera për shpifjen mbrojnë nga fyerja ose ofendimi që nga presidenti e deri poshtë. Kjo e frenon fjalën e lirë dhe pengon kontrollin e efektshëm të korrupsionit dhe çështjeve të tjera me interes publik. Një situatë e ngjashme ekziston edhe në Mbretërinë e Bashkuar. Hetimet mediatike për korrupsionin rreth Kupës së Botës në Katar 2022 dhe aktivitetet e oligarkëve rusë janë penguar nga padi të ngritura nga interesa të pasura. Unë kam shkruar artikuj për Washington Examiner që pothuajse me siguri do të kishin sjellë padi pa bazë në Mbretërinë e Bashkuar. Por meqë ligji amerikan për shpifjen vendos interesin publik për të vërtetën mbi privatësinë e figurave publike, SHBA-ja është shumë më e aftë të mbajë përgjegjës njerëzit e pushtetshëm. Mbështetësit e presidentit duhet ta kujtojnë këtë herën tjetër kur Trump flet për paditjen e dikujt për shpifje.

Po gjuha e urrejtjes?

Le të marrim shembullin më të njohur ekstremist të këtij momenti në SHBA. Po të ishte në Europë, neo-nazisti Nick Fuentes do të ishte në burg po të thoshte vetëm 1% të asaj që ka thënë në Amerikë. Ligjet europiane, nga Mbretëria e Bashkuar te Franca, Italia, Gjermania, vendet nordike që shpesh quhen demokraci ideale, e deri te Hungaria e kryeministrit Viktor Orbán, ndalojnë fjalën që konsiderohet e mundshme të nxisë urrejtje racore, etnike ose fetare, ose që lavdëron nazizmin. Qëllimi nuk ka rëndësi. Këto ligje vlejnë edhe për fyerjet në internet.

Merrni shembullin e javës së kaluar me Joey Bartonin. Një ish-futbollist anglez i njohur për temperamentin e tij, Barton mori një dënim me burg të pezulluar pasi krahasoi dy komentatorë futbolli me një çift famëkeq vrasësish serialë. Ishte një shaka. Ndoshta me shije të keqe, por gjithsesi një shaka. Megjithatë, kjo shaka do të thotë që ai do të shkojë në burg nëse kryen ndonjë shkelje tjetër gjatë 18 muajve të ardhshëm.

Shembuj të tjerë ka plot. Djegia ose ndalimi i Kuranit është vepër penale në Danimarkë. Gjermania, për kënaqësinë e emisionit amerikan 60 Minutes, shquhet për goditjen e ashpër ndaj “trolleve” në internet. Presidenti francez Emmanuel Macron këtë muaj ndërmori hapa për të zgjeruar mundësinë e qeverisë për të kufizuar fjalën “e rreme” online. Gjithashtu, elita politike dhe gjyqësore europiane ka një prirje të fortë për zbatimin agresiv të ligjeve mbi gjuhën e urrejtjes. Merrni shembull një gjyqtar britanik që dha një dënim me 31 muaj burg për një postim në X. A tregon i njëjti gjyqtar të njëjtin ashpërsim për të gjitha krimet?

Jo tamam. Siç kam shkruar në tetor 2024, i njëjti gjyqtar drejtoi një proces gjyqësor kundër një personi që kishte në zotërim “1000 imazhe dhe video me pornografi të fëmijëve, të mbledhura gjatë 10 viteve”. Më shumë se 200 prej tyre ishin të kategorisë më të rëndë sipas ligjit anglez, që përfshijnë fëmijë dhe akte seksuale ekstreme. Dënimi në atë rast? Një dënim me burg të pezulluar, që i lejoi autorit të shmangte burgun.

Për krahasim, Amendamenti i Parë i Kushtetutës amerikane kufizon fjalën vetëm kur ajo ka për qëllim dhe ka gjasa reale të çojë në veprime të menjëhershme të paligjshme. Ai mbron edhe fjalën shumë fyese, për të siguruar hapësirë për debat të fortë mbi çështje me rëndësi publike. Etërit themelues të SHBA-së dhe Gjykata e Lartë ndër vite kanë pranuar se liria individuale dhe dialogu shoqëror janë garancia më e mirë për lumturinë personale dhe shoqërore, si dhe mbrojtja më e fortë kundër ekstremizmit të dhunshëm.

Thënë thjesht, kushdo që thotë se Europa ka më shumë liri fjale se SHBA-ja ose gënjen, ose është i shkëputur nga realiteti. Pavarësisht prirjeve autoritare të disa aktorëve, Amendamenti i Parë amerikan dhe jurisprudenca federale mbeten standardi më i lartë i lirisë së shprehjes.Jini mirënjohës për këtë. / Washington Examiner – Syri.net