Pse Australia po u ndalon mediat sociale adoleshentëve?

Australia do të prezantojë të mërkurën ndalimin e parë të plotë në botë, të mediave sociale për personat nën 16 vjeç.

Ky veprim shënon herën e parë që një vend ka vendosur një ndalim të përgjithshëm, bazuar në moshë në platformat e mediave sociale të kësaj shkalle, duke ngritur pyetje se si do të funksionojë dhe nëse do t'i mbrojë të rinjtë.

Çfarë ndalimi po prezanton Australia?

Nga 10 dhjetori, fëmijëve nën 16 vjeç do t'u ndalohet të hapin ose përdorin llogari në platformat e njohura të mediave sociale, sipas rregullave të reja federale të shpallura nga qeveria e kryeministrit Anthony Albanese.

Politika kërkon që platformat të bllokojnë llogaritë e reja të të miturve dhe të heqin ato ekzistuese, që u përkasin përdoruesve nën 16 vjeç. Kompanitë duhet gjithashtu të prezantojnë sisteme për të zbuluar të miturit, që përpiqen të hyjnë në shërbimet e tyre. Megjithatë, kjo nuk përfshin platformat e lojërave video.

Masa vjen pasi vitin e kaluar u njoftuan ndryshimet në Aktin e Sigurisë Online, të mbikëqyrura nga Komisioneri i Australisë për Sigurinë Elektronike. Qeveria thotë se politika është përgjigja e saj ndaj shqetësimeve në rritje, në lidhje me ngacmimin kibernetik, shfrytëzimin seksual, përmbajtjen e vetëlëndimit dhe rreziqet për shëndetin mendor.

Pse po e bën Australia këtë?

Një studim i porositur nga qeveria australiane në vitin 2023, zbuloi se katër nga pesë fëmijë të moshës tetë deri në 16 vjeç përdorin mediat sociale, shpesh duke filluar midis moshës 10 dhe 12 vjeç. Ky raport u drejtua nga ish-drejtori ekzekutiv i Bankës Kombëtare të Australisë, Andrew Thorburn, i cili rekomandoi kufizime moshe.

Qeveria thotë se ndalimi është i nevojshëm për të “mbajtur fëmijët të sigurt”, mes shqetësimeve në rritje për dëmet në internet.

Komisioneri i Sigurisë Elektronike ka raportuar gjithashtu një rritje të ndjeshme të numrit të ankesave që lidhen me shfrytëzimin e fëmijëve, ngacmimin kibernetik dhe ekspozimin ndaj përmbajtjes së vetëlëndimit në vitet e fundit.

Qeveria e ka hartuar këtë politikë, si pjesë të përpjekjeve për të “udhëhequr globalisht” në sigurinë online.

 Si do të zbatohet kjo ndalesë?

Komisioneri i Sigurisë Elektronike tha se do të nxjerrë standarde specifike që platformat që dëshirojnë të operojnë në Australi duhet të ndjekin, duke përfshirë sistemet e verifikimit të moshës, siç janë kontrollet e identitetit, të cilat mund të përfshijnë ngarkimin e një imazhi të fytyrës së një përdoruesi, auditime të rregullta dhe raportim të detyrueshëm se si platformat identifikojnë përdoruesit e mitur.

Gjobat për platformat që nuk i përmbushin kërkesat mund të përfshijnë gjoba deri në 49.5 milionë dollarë australianë (31.95 milionë dollarë). Gjobat do të zbatohen për kompanitë, jo për fëmijët ose prindërit.

Por ekspertët kanë paralajmëruar se zbatimi i ndalimit do të jetë jashtëzakonisht i vështirë.

Joanna Orlando, një studiuese në mirëqenien digjitale dhe autore e librit “Generation Connected: How to Parent in a Digital World”, i tha Al Jazeera-s: “Adoleshentët e aftë në teknologji thjesht përdorin VPN, foto të rreme lindjeje për skanime fytyre, ose migrojnë në platforma më pak të rregulluara si Lemon8, ose në platforma që nuk janë pjesë e ndalimit si videolojërat. Zbatimi po rezulton i vështirë në ditët para aplikimit.”

Louise La Sala, bashkëpunëtore e lartë kërkimore në parandalimin e vetëvrasjeve në Orygen – Qendra Kombëtare e Ekselencës në Shëndetin Mendor të të Rinjve në Australi – tha: “Në fund të fundit, zvogëlimi i dëmit në internet do të ishte një rezultat i shkëlqyer; megjithatë, ne e dimë nga provat se ‘ndalimi’ i çdo gjëje nga të rinjtë nuk do të funksionojë më vete.”

Aaron Mackey, drejtori i çështjeve gjyqësore për lirinë e fjalës dhe transparencën në Fondacionin Electronic Frontier, u pajtua se ndalimi është “mjaft jopraktik për t’u zbatuar në shkallë të gjerë”, duke vënë në dukje se disa metoda verifikimi “shpesh janë të pasakta”, ndërsa të tjerat “anashkalohen lehtësisht”. Pra, ndërsa disa fëmijë nën 16 vjeç do t’i anashkalojnë kufizimet, disa të rritur mund ta gjejnë veten të ndaluar gabimisht.

Ai shtoi se pasaktësia nga sistemet biometrike, mund të “diskriminojë njerëzit me ngjyrë dhe njerëzit me aftësi të kufizuara”.

Çfarë pasojash ka kjo për privatësinë e përdoruesve?

Mackey tha se të gjitha format e kufizimit të moshës, janë “një makth privatësie që rëndon liritë civile të njerëzve si të rinj ashtu edhe të moshuar”.

Ai shpjegoi se verifikimi i moshës, qoftë nëpërmjet ngarkimit të dokumenteve të identifikimit apo biometrikës, kërkon që njerëzit “të ndajnë informacione të ndjeshme rreth vetes, të cilat më pas mund të abuzohen ose të hakohen”.

«Fëmijët janë objektiva të shpeshta të vjedhjes së identitetit», paralajmëroi ai.

Orlando shtoi: “Verifikimi i moshës kërkon mbledhjen e të dhënave të ndjeshme, duke përfshirë dokumentet e identitetit qeveritar, të dhënat biometrike, duke krijuar rrezik për sa i përket hakerave. Gjithashtu, po normalizon mbikëqyrjen për të rinjtë.”

Cilat platforma të mediave sociale po i përmbahen ndalimit?

Platformat kryesore, përfshirë Meta – e cila zotëron Facebook, Instagram dhe Threads, përveç WhatsApp dhe Messenger, të cilat janë jashtë fushëveprimit të rregullores së re – TikTok, Snapchat, YouTube dhe X kanë treguar të gjitha se kanë ndërmend të zbatojnë ligjin e ri.

Meta tha se mbështet përpjekjet “për të krijuar hapësira më të sigurta online për të rinjtë”, ndërsa TikTok tha se ende po shqyrtonte kërkesat e lëshuara nga qeveria.

Sipas Meta, e cila po ndalon llogaritë e reja për personat nën 16 vjeç, tashmë ka filluar heqjen e të miturve nga platformat e saj Facebook, Instagram dhe Threads.

Çfarë thonë kritikët për ndalimin?

Mbështetësit, përfshirë disa organizata të shëndetit mendor të të rinjve, thonë se platformat e mediave sociale deri më tani nuk kanë arritur të zbatojnë kufijtë e tyre të moshës dhe se ekspozimi i hershëm në mediat sociale, mund të rrisë rrezikun e ngacmimit dhe të ekspozimit ndaj përmbajtjes së dëmshme.

Grupet australiane, të tilla si fondacioni i shëndetit mendor Headspace dhe Orygen, mirëpresin kryesisht mbrojtje më të forta për disa të rinj që ka të ngjarë të përfitojnë nga vonesa e përdorimit të mediave sociale, gjatë fazave të cenueshme të zhvillimit në fëmijëri dhe adoleshencë.

Megjithatë, ata paralajmërojnë gjithashtu se një ndalim i përgjithshëm mund të paraqesë rrezik për fëmijët. “Shumë të rinj preken në mënyra të ndryshme. Për shembull, ata që përdorin platforma për rrjete legjitime mbështetëse, arsim ose shprehje krijuese humbasin aksesin”, tha Orlando.

La Sala, nga Orygen, tha se meqenëse ndalimi mbulon vetëm platformat e mediave sociale dhe jo lojërat video, mund të mos funksionojë. “Është e rëndësishme të pranohet se dëmet ndodhin në platformat që aktualisht nuk përfshihen në këtë politikë. Kjo vonesë në moshë nuk i pengon të rinjtë të hyjnë në përmbajtjen e disponueshme në këto platforma pa një llogari dhe ne duhet t'i mbështesim të rinjtë që përdorin këto platforma për të kërkuar ndihmë ose lidhje.”

"Gjithashtu, nuk mund t'i harrojmë ata që janë 16 vjeç e lart. Platformat që ata përdorin, gjithashtu duhet të jenë të sigurta. Zvogëlimi i ekspozimit ndaj përmbajtjes së dëmshme dhe dëmeve të tjera në internet, duhet të jetë një element thelbësor i përdorimit të mediave sociale për të gjithë."

Kritikët thonë gjithashtu se ndalimi mund të përfundojë duke dëmtuar pikërisht fëmijët që synon të mbrojë, pasi qasja në mediat sociale mund të jetë shpëtimtare për shumë të rinj.

“Ne kemi anketuar të rinjtë dhe kemi zbuluar se qasja në mediat sociale mund të jetë jo vetëm e dobishme, por edhe shpëtimtare për disa prej tyre. Censurimi i një qasjeje të tillë mund t’ua ndalojë atyre aftësinë për të gjetur komunitet dhe për t’u angazhuar në vetëzbulim, për të ndjekur arsim dhe mundësi artistike, si dhe për t’u shprehur lirisht dhe për të marrë informacione të vlefshme”, tha Mackay për Al Jazeera.

Të rinjtë, shtoi ai, mund të “izolohen nga komunitetet dhe informacioni që i ndihmon të rriten dhe të zhvillohen, apo edhe që i ndihmon të ruajnë sigurinë e tyre shtëpiake”.

“Një numër i të rinjve përdorin platformat e mediave sociale për të biseduar me miqtë e tyre, për të qëndruar të lidhur, për të takuar të tjerë dhe për të kërkuar mbështetje për shëndetin e tyre mendor”, tha La Sala. “Kjo është veçanërisht e vërtetë për të rinjtë nga komunitetet e margjinalizuara. Është e rëndësishme që vendet alternative për mbështetje dhe lidhje të ndahen me këta të rinj, në mënyrë që të mos rrezikojmë izolimin e mëtejshëm të tyre ose ndërprerjen e mbështetjeve të rëndësishme.”

Çfarë kanë treguar studimet rreth efektit të mediave sociale në shëndetin mendor të fëmijëve?

Hulumtimet e kryera në Australi dhe vende të tjera kanë treguar se ndikimi i mediave sociale tek të rinjtë është kompleks dhe ndryshon shumë. Disa studime e lidhin përdorimin e tepërt të mediave sociale me stresin dhe problemet e shëndetit mendor, ndërsa të tjera tregojnë se platformat online mund të ofrojnë lidhje dhe mbështetje, veçanërisht për adoleshentët.

Orlando tha se nuk ka asnjë studim që tregon se përdorimi i mediave sociale shkakton drejtpërdrejt probleme të shëndetit mendor. “Nuk ka asnjë studim që tregon se heqja e mediave sociale do të përmirësojë drejtpërdrejt shëndetin mendor. Në vend të kësaj, studimet tregojnë se mediat sociale mund të përkeqësojnë problemet ekzistuese të shëndetit mendor ose të shfrytëzojnë dobësitë e adoleshentëve.”

"Heqja e mediave sociale ka të ngjarë të ndihmojë, por nuk do të kurojë problemet e shëndetit mendor. Shumë faktorë ndikojnë në këto, siç janë problemet e kostos së jetesës, prishja e familjes, stresi, siç e dimë, shëndeti mendor ndikohet nga shumë faktorë."

Megjithatë, në Australi, studimet nga Komisioneri i Sigurisë Elektronike kanë zbuluar se fëmijët që përdorin shpesh mediat sociale, kanë më shumë gjasa të ekspozohen ndaj përmbajtjes së dëmshme.

Studimi zbuloi se pothuajse tre në katër fëmijë të moshës 10 deri në 15 vjeç kanë parë përmbajtje të lidhur me dëmin, duke përfshirë materiale urrejtjeje, video të dhunshme dhe presion mbi imazhin e trupit.

Rregullatori ka gjetur gjithashtu nivele të larta të ngacmimit kibernetik, me djem dhe vajza që thonë se kanë qenë shënjestër e tyre në internet gjatë vitit të kaluar.

Në nivel ndërkombëtar, organizata të tilla si UNICEF-i kanë theksuar përfitimet që mund të ofrojnë mediat sociale. Hulumtimi i UNICEF-it tregon se platformat online mund t'i ndihmojnë të rinjtë të qëndrojnë të lidhur, të eksplorojnë identitetin e tyre dhe të kenë akses në mbështetje, veçanërisht ata që jetojnë larg bashkëmoshatarëve të tyre.

A ka gjasa që vendet e tjera ta ndjekin shembullin?

Në Shtetet e Bashkuara, disa shtete, përfshirë Utah dhe Arkansas, kanë miratuar ligje vitet e fundit për të kufizuar aksesin e të miturve në mediat sociale, megjithëse shumë prej tyre janë bllokuar nga gjykatat për arsye kushtetuese.

Malajzia ka treguar se po planifikon të prezantojë një ndalim të ngjashëm me atë të Australisë, vitin e ardhshëm.

Në Mbretërinë e Bashkuar, Akti i Sigurisë Online i vitit 2023 vendos detyrime të rrepta mbi platformat për të mbrojtur përdoruesit nën moshën 18 vjeç, por nuk i ndalon ata. Njerëzit duhet të ngarkojnë prova të moshës së tyre, përpara se të shohin materiale të caktuara që konsiderohen të dëmshme për fëmijët.

Në tetor, Danimarka njoftoi se planifikon t'u ndalojë fëmijëve nën moshën 15 vjeç të mbajnë llogari në mediat sociale. Ata të moshës 13 dhe 14 vjeç do të lejohen të kenë akses me lejen e prindërve të tyre. Ende nuk ka një afat kohor që kjo të hyjë në fuqi.

Danimarka ka qenë duke testuar së bashku një aplikacion për verifikimin e moshës nga Komisioni Evropian së bashku me Francën, Spanjën, Italinë dhe Greqinë që nga korriku i këtij viti.

Në Gjermani, fëmijët e moshës 13 deri në 16 vjeç lejohen të hyjnë në mediat sociale vetëm me pëlqimin e prindërve të tyre. Megjithatë, kritikët thonë se ky rregull nuk zbatohet mirë.

Në Francë, një ligj i vitit 2023 kërkon pëlqimin e prindërve, përpara se fëmijët nën moshën 15 vjeç të mund të hapin llogari në mediat sociale, megjithatë, për shkak të sfidave teknike, kjo nuk është zbatuar ende.

Komisioni Evropian, Greqia, Rumania dhe Zelanda e Re kanë treguar gjithashtu interes, për të përcaktuar një moshë minimale për përdorimin e mediave sociale./ Al Jazeera.