Çmimet e alkoolit në Evropë: Cilat vende janë më të shtrenjtat?

Çmimet e alkoolit ndryshojnë shumë në të gjithë Evropën, shpesh për shkak të taksave të përdorura për të zvogëluar dëmet që lidhen me alkoolin.

Mesatarisht, 1.50 euro nga çdo 100 euro që familjet shpenzojnë për mallra dhe shërbime në BE shkojnë për pije alkoolike, sipas Eurostat. Megjithatë, pjesa e pijeve alkoolike në shpenzimet e familjeve ndryshon shumë në vende të ndryshme.

Indeksi i nivelit të çmimeve, i cili krahason çmimin e të njëjtës shportë pijesh alkoolike në të gjithë Evropën, është një mënyrë e mirë për të parë ndryshimet në koston e alkoolit. Mesatarja e BE-së është vendosur në 100, kështu që nëse ajo shportë kushton 100 euro në nivel të BE-së, indeksi tregon se sa do të kushtonte në secilin vend.

Një nivel çmimesh mbi 100 do të thotë që një vend është më i shtrenjtë se mesatarja e BE-së. Një rezultat nën 100 do të thotë se është më i lirë.

Alkooli më i shtrenjtë në vendet nordike, Turqi dhe Irlandë

Që nga viti 2024, vendi më i shtrenjtë për alkool është Islanda, e renditur së bashku me 36 vende evropiane (anëtare të BE-së, kandidate dhe shtete të EFTA-s). Në Islandë, njerëzit paguajnë 285 euro për pije që kushtojnë mesatarisht 100 euro në BE. Kjo është 185% mbi mesataren e BE-së.

Diku tjetër në renditje, çmimi i kësaj shporte alkooli është 226 euro në Norvegji, 210 euro në Finlandë dhe 203 euro në Turqi. Kjo do të thotë që pijet alkoolike kushtojnë më shumë se dyfishi i mesatares së BE-së. Irlanda, me 198 euro, është gjithashtu shumë afër këtij niveli.

Tre vendet më të shtrenjta për çmimet e alkoolit janë të gjitha në rajonin nordik. Dy vendet e tjera nordike gjithashtu qëndrojnë mbi mesataren e BE-së: Suedia (146 €) dhe Danimarka (125 €).

Alkooli më i lirë në Itali, Gjermani dhe Austri

Çmimet më të lira të alkoolit janë regjistruar në Itali, Gjermani dhe Austri. Çmimi i pijeve alkoolike që kushtojnë 100 euro në BE është vetëm 84 euro në Itali. Kjo do të thotë se çmimet e pijeve alkoolike janë 16% nën mesataren e BE-së.

Çmimet e alkoolit janë 87 euro në Gjermani dhe 90 euro në Austri. Në Spanjë, njerëzit paguajnë 91 euro për të njëjtën shportë pijesh. Kjo do të thotë që alkooli është përgjithësisht më i lirë në ekonomitë e "Katër të Mëdhave" të BE-së sesa mesatarja e BE-së. Vetëm Franca është mbi mesataren me 102 euro - dhe kjo është vetëm 2% më e lartë.

Të ardhurat nuk përfshihen

Të ardhurat ose fitimet nuk përfshihen në krahasimet e çmimeve, që do të thotë se renditja nuk merr parasysh pagat ose masa të tjera të të ardhurave personale.

“Ekziston një dallim i rëndësishëm midis çmimit të alkoolit dhe përballueshmërisë së tij”, tha për Euronews Business profesor Colin Angus nga Universiteti i Sheffieldit.

Një vend me çmime të ulëta të alkoolit, por me të ardhura të ulëta të disponueshme, mund të ketë ende përballueshmëri të ulët, dhe e kundërta mund të jetë gjithashtu e vërtetë.

“Taksa është një faktor kyç në nxitjen e ndryshimeve [në çmime]… Taksat më të larta mbi alkoolin janë një nga nxitësit më të rëndësishëm të çmimeve më të larta të alkoolit në disa vende evropiane, veçanërisht ato në Evropën Veriore”, shtoi Angus.

Ai vuri në dukje se në rajonet e Evropës Veriore, si Skandinavia, Irlanda dhe Mbretëria e Bashkuar, normat më të larta të taksave janë përgjithësisht një përgjigje ndaj niveleve të larta të konsumit të alkoolit dhe dëmeve që lidhen me alkoolin.

Në vitin 2020, vitin e fundit që Mbretëria e Bashkuar ishte pjesë e krahasimit, indeksi i saj ishte 139 ndërsa mesatarja e BE-së ishte 100.

“Shumica e vendeve mesdhetare kanë nivele shumë më të ulëta të konsumit dhe dëmit të alkoolit në ditët e sotme dhe përkatësisht më pak nevojë për norma më të larta tatimore për të dekurajuar pirjen e tepërt të alkoolit”, shtoi ai.

Dr. Jakob Manthey nga Universiteti i Hamburgut theksoi gjithashtu se normat më të larta të akcizës për pije të caktuara alkoolike janë shkaku kryesor i ndryshimeve në çmimet e alkoolit.

Për shembull, në vitin 2020, pesë vendet në Rajonin Evropian të OBSH-së me pjesën më të lartë të taksave mbi alkoolin në çmimin me pakicë të birrës ishin Finlanda, Turqia, Norvegjia, Estonia dhe Islanda. Pjesët e taksave varionin midis 28% dhe 39% dhe pjesët e taksave janë më të mëdha për pijet alkoolike (mund të jenë 50% ose më shumë). Megjithatë, në vendet me taksa të ulëta, pjesa e taksave është 10% ose më pak.

Rritja e taksave rrit të ardhurat qeveritare

“Këto të dhëna tregojnë se një pjesë e madhe e çmimit me pakicë mund të përcaktohet nga taksat e akcizës”, tha Manthey për Euronews Business.

Ai theksoi se kur rriten taksat, kjo nuk lidhet vetëm me uljen e konsumit. “Rritja e taksave rrit edhe të ardhurat nga taksat e qeverisë”, shtoi ai.

Colin Angus shpjegoi gjithashtu se një faktor tjetër i rëndësishëm në përcaktimin e normave të taksimit të alkoolit duket të jetë prodhimi i alkoolit, të paktën për verën. Në të gjithë Evropën, vendet që prodhojnë verë në vëllime të konsiderueshme pothuajse ekskluzivisht nuk kanë fare ose kanë norma shumë të ulëta tatimore për verën. Nga ana tjetër, vendet që nuk prodhojnë verë kanë tendencë të taksojnë verën më shumë./ Euronews - Syri.Net