Cili është dallimi mes një tritoni dhe një salamandre?

Nëse shihni një amfib të vogël me bisht pranë një pellgu në pyll, me shumë gjasa po shikoni një salamandër ose një triton.

Por cili është ndryshimi mes një salamandre dhe një tritoni? Dhe si t'i dalloni ato?

"Është një nga ato raste kur të gjithë tritonët janë salamandra, por jo të gjitha salamandrat janë tritonë," tha për Live Science Nick Burgmeier, biolog kërkimor në Universitetin e Purdue-së.

Brenda pemës së jetës, salamandrat përbëjnë një grup të madh dhe të larmishëm amfibësh me bisht. "Ato i përkasin rendit Caudata, që do të thotë 'me bisht' në latinisht," shpjegoi Karen Kiemnec-Tyburczy, profesoreshë në Universitetin Politeknik Shtetëror të Kalifornisë, Humboldt, e specializuar për salamandrat. Ajo tha se në total ekzistojnë 10 familje salamandrash. Tritonët janë një nënfamilje e quajtur pleurodelinae, brenda familjes salamandridae.

Meqenëse të gjithë tritonët janë salamandra, nuk ka një tipar vërtet të prerë që i ndan në mënyrë absolute. Megjithatë, disa specie brenda nënfamiljes së tritonëve kanë disa veçori interesante, tha Burgmeier. Për shembull, një numër tritonësh kanë lëkurë me gunga dhe të ashpër. "Ata priren të kenë lëkurë më të ashpër," tha ai, në krahasim me lëkurën e lëmuar dhe të lagësht të salamandrave.

Kjo ndodh me shumë gjasë sepse tritonët janë salamandrat më toksike; lëkura e tyre përmban shumë gjëndra helmuese. Për shembull, lëkura e tritonit me lëkurë të ashpër (Taricha granulosa), një specie që gjendet në Amerikën e Veriut perëndimore, ka baktere që prodhojnë tetrodotoksinë, të njëjtin helm që gjendet te peshku japonez fugu dhe që mund të jetë fatal nëse gëlltitet.

"Nëse e fut rastësisht në gojë, do të ishte katastrofike," tha Burgmeier.

Një shembull është tritoni lindor (notophthalmus viridescens), një specie e zakonshme në Shtetet e Bashkuara lindore. Ky triton ka një formë juvenile me ngjyrë portokalli të ndezur që endet nëpër dyshemetë e pyjeve (i quajtur "red eft"). Eftat jetojnë në tokë për rreth dy deri në tre vjet, duke qenë të pajisur me mushkëri të zhvilluara dhe toksina mbrojtëse, para se më në fund të pësojnë bëhen të rritur ujorë.

Megjithatë, interesant është fakti se disa popullata bregdetare të tritonit lindor anashkalojnë krejtësisht fazën eft, duke e kaluar gjithë jetën nën ujë. Ndryshimet në ciklet jetësore janë të zakonshme si te tritonët ashtu edhe te salamandrat. Shumë tritonë në Europë dhe Azi kanë një jetë ciklike më tradicionale bifazike sesa trifazike, tha Burgmeier.

Po ashtu, jo të gjithë tritonët kanë lëkurë të gungëzuar dhe toksike. Shumë, si tritoni i lëmuar (lissotriton vulgaris), kanë lëkurë të lëmuar.

Një arsye pse tritonët nuk kanë një sërë tiparesh të unifikuara është se kur nisi herpetologjia, emërtimi nuk ishte i standardizuar.

"Termi 'triton', historikisht, është përdorur në mënyrë joformale si emër i zakonshëm për salamandrat me pamje të ashpër e gungore," tha Kiemnec-Tyburczy për Live Science. "Por rezulton se ato nuk janë të afërmit më të ngushtë të njëra-tjetrës." Kur taksonomia e salamandrave u sqarua më shumë përgjatë shekullit XX, shkencëtarët klasifikuan salamandrat me lëkurë të ashpër dhe të gungëzuar, së bashku me të afërmit e tyre më të afërt, si tritonë. Si rezultat, nënfamilja e sotme përfshin një larmi tiparesh të përziera.

"Salamandrat janë vërtet shumë interesante," tha Burgmeier. Ai studion "hellbender"-in lindor (cryptobranchus alleganiensis alleganiensis), salamandrën më të madhe në Amerikën e Veriut. Prania dhe shëndeti i tyre mund t'u tregojë shkencëtarëve shumë për cilësinë e ujit. Ndërsa për tritonët dhe salamandrat më të vogla, ato përbëjnë një hallkë të rëndësishme në rrjetin ushqimor, duke ngrënë jovertebrorë dhe duke mbështetur ekosistemet ujore dhe tokësore njëkohësisht, shtoi ai.

"Salamandrat kanë një pafundësi veçorish të ndryshme," tha Kiemnec-Tyburczy. "Tritonët janë vetëm një pjesë e vogël brenda kësaj larmie të madhe të salamandrave." / Live Science - Syri.net