Rënia e këshilltarit të lartë të Zelenskyt – rifillim për Kievin apo tronditje e shtrenjtë?

Andriy Yermak ishte një prani e vazhdueshme dhe dominuese në qeverinë e Ukrainës – një figurë dukshëm e pamundur për t’u lëvizur në skenën politike.

Pavarësisht staturës së tij të lartë, nuk ishte gjithmonë e lehtë ta dallosh. Megjithatë, kudo që ndodhej Presidenti Volodymyr Zelensky, Yermak shpesh nuk ishte larg.

Si shef i stafit të tij, Yermak kishte një fuqi të jashtëzakonshme në majën e qeverisë dhe madje i ishte besuar të negocionte në emër të Ukrainës në bisedimet e paqes me SHBA-të.

Por ndërsa ndikimi i tij rritej, po ashtu rritej edhe pakënaqësia publike ndaj fuqisë së këtij zyrtari të pazgjedhur. Karriera e tij politike përfundoi papritur të premten, disa orë pas kontrollit nga hetuesit anti-korrupsion në banesën e tij në Kiev.

Yermak dhe Zelensky u takuan për herë të parë në 2011, kur i pari ishte avokat i pronësisë intelektuale, ndërsa i dyti prodhues televiziv.

Pas bashkëpunimit gjatë fushatës presidenciale të suksesshme të vitit 2019, Yermak u bë shef i stafit të Zelenskyt. Ai qëndroi pranë presidentit ndërsa ai mbajti fjalimin e tij tashmë të famshëm “ne jemi ende këtu” kur rusët sulmuan Kievin në fillim të pushtimit të tyre të plotë në shkurt 2022.

Ndërsa Zelensky përqendronte fuqinë me kalimin e kohës, Yermak shihej gjerësisht si personi i dytë më i fuqishëm në Ukrainë. Raportohet se ai ndihmoi në formësimin e politikës së jashtme, largoi rivalë politikë dhe madje mori vendime në fushëbetejë.

Politika ukrainase është e formësuar nga karaktere të mëdha, dhe administrata e Zelenskyt nuk kishte vetëm një, por dy të tillë.

Pavarësisht kushteve të favorshme që Yermak gëzonte brenda Zyrës së Madhe Presidenciale, të njëjtat nuk mund të thuhej jashtë mureve të saj të larta.

Popullariteti i tij po binte.

Një skandal në zgjerim

Presidenti Zelensky kishte përballuar me sukses skandale korrupsioni në të kaluarën, por në korrik filloi një seri ngjarjesh që tronditën thellë qeverinë aktuale, dobësuan Zelenskyn politikisht dhe i kushtuan dorën e tij të djathtë.

Në atë muaj, presidenti bind Parlamentin të hiqte zyrtarisht pavarësinë e dy organeve anti-korrupsion të Ukrainës dhe t’i vendoste nën kontroll të drejtpërdrejtë qeveritar.

Në atë kohë, Zelensky tha se kjo ishte për të kufizuar ndërhyrjen ruse.

Por publiku – si dhe Bashkimi Europian – nuk u pajtuan, dhe ai u detyrua të bëjë një tërheqje pas demonstratave masive.

Vendimi për të hequr pavarësinë e organeve anti-korrupsion shkaktoi protesta masive, që më pas detyruan qeverinë të tërhiqej.

Në vjeshtë, të njëjtat agjenci – Byroja Kombëtare Anti-Korrupsion (NABU) dhe Zyra Speciale e Prokurorit Anti-Korrupsion (SAPO) – publikuan rezultatet e një hetimi të gjatë që implikonte anëtarë të rrethit të brendshëm të Zelenskyt.

Figura të larta – përfshirë dy ministra, një ish-nënpresident dhe një ish-partner biznesi i Zelenskyt – akuzoheshin për përvetësimin e 100 milionë dollarëve (£75 milion) nga projekte publike në sektorin e energjisë.

Në një kohë kur Rusia po sulmon rrjetin energjetik të Ukrainës me raketa dhe dronë para një dimri të katërt lufte – duke detyruar vendin të përballet me ndërprerje të përditshme të energjisë – zemërimi publik ndaj këtyre akuzave të korrupsionit është rritur ndjeshëm.

Vetëm të premten në mbrëmje, Kiev përjetoi një sulm ajror rus pothuajse 11-orësh, që la më shumë se gjysmën e milionit njerëz pa energji.

“Po kalojmë një nga kohët më të vështira në historinë tonë,” tha Iryna, një banore e Kievit për BBC këtë javë. “Fatkeqësisht, shumë familje nuk do të shohin të dashurit e tyre, burrat, vëllezërit ose bashkëshortët, për shkak të luftës.”

Megjithëse nuk u emërua si i dyshuar dhe mohoi çdo përfshirje në këtë skemë, Andriy Yermak nuk mund të distancohej.

Postohej dyshimi se mund të dinte diçka.

Mediat lokale raportuan të shtunën se hetuesit po kontrollonin disa laptopë dhe telefona celularë që kishin konfiskuar nga apartamenti i tij gjatë kontrollit.

Yermak udhëhoqi javën e kaluar bisedimet me Sekretarin e Shtetit të SHBA-së, Marco Rubio, në Gjenevë, duke siguruar dukshëm disa koncesione për vendin e tij në një propozim paqeje të hartuar nga SHBA, që shumë frikoheshin se favorizonte rëndë Rusinë.

Në një kohë kur Ukraina po lufton dhe negocion për mbijetesën e saj, dorëheqja e tij është jashtëzakonisht destabilizuese.

Bisedimet do të vazhdojnë javën tjetër. Zyra presidenciale e Ukrainës tha të shtunën se Ministri i Mbrojtjes, Rustem Umerov, do të udhëhiqte një delegacion drejt SHBA-së.

Nuk dihet nëse kjo do të jetë një rifillim i duhur për Kievin, apo një mungesë e shtrenjtë e vazhdimësisë.

As nuk dihet se si po e përjeton Yermak largimin e tij të papritur nga qeveria. New York Post raportoi të shtunën se ai kishte dërguar një mesazh në gazetën e tyre duke premtuar se do të shkonte në vijën e frontit. Ai gjithashtu deklaroi pafajësinë e tij.

“Po shkoj në front dhe jam i përgatitur për çdo hakmarrje,” thuhet se ka thënë ai. “Jam një person i ndershëm dhe i mirë.”

Megjithatë, ekziston ndjenja se largimi i Yermak është një shenjë e ndryshimit pozitiv.

“Le ta quajmë atë çfarë është: Lajm i mirë,” thotë Olga Rudenko, redaktore e Kyiv Independent.

“Mendojeni: Një demokraci e re si Ukraina ka institucione të pavarura që janë të forta sa për të hetuar njeriun më të fuqishëm në vend – dhe ta bëjnë këtë gjatë luftës.

“Njëherë kur njerëzit mbështesin Ukrainën në mbarë botën, ata nuk mbështesin një vend në hartë, por një vend që jeton sipas disa vlerave – dhe lufton për to. Sot shohim këto vlera në veprim.

“Kjo tregon pse Ukraina është pikërisht vendi që ia vlen të mbështetet.”/BBC-Syri.net