Një plan palestinez që mund të rishkruajë rrugën e paqes për Gazën dhe Izraelin

Një javë pas miratimit të rezolutës së Këshillit të Sigurimit të OKB-së që mbështet planin 20-pikësh të armëpushimit të Presidentit amerikan Donald Trump dhe krijimin e një force ndërkombëtare stabilizimi në Gaza, realiteti në terren po shkon në kahun e kundërt të asaj që shumë palestinezë shpresonin.

Izraeli ka intensifikuar bombardimet ditore mbi Gaza, pavarësisht se armëpushimi është formalizuar, duke shkaktuar qindra viktima, mes tyre mesatarisht dy fëmijë në ditë. Hamas ka dorëzuar të gjithë pengjet e gjallë dhe shumicën e trupave të personave të vrarë më 7 tetor, por ushtria izraelite mban ende nën kontroll më shumë se gjysmën e Gazës dhe lejon apo ndalon ndihmën sipas vullnetit të saj. Ndërkohë, forca ndërkombëtare e parashikuar nga OKB-ja nuk është shfaqur fare.

Në këtë situatë të bllokuar, një pyetje thelbësore shtrohet: Cila është alternativa palestineze?

Dhe sipas një game të gjerë zërash palestinezë, alternativa ekziston. e artikuluar, e detajuar dhe e ndërtuar mbi vite kërkesash politike.

Propozimi palestinez që po merr vëmendje ndërkombëtare

Sipas Haaretz, një nga dokumentet më të strukturuara është “Plani i Armëpushimit Palestinez”, i hartuar nga studiues dhe ekspertë politikë palestinezë në kuadër të Cambridge Initiative on Peace Settlements.

Ky dokument 51-faqësh paraqet një udhërrëfyes të plotë: nga armëpushimi, tek ndërhyrja ndërkombëtare dhe vendosja e një arkitekture të qëndrueshme paqeje.

Ky plan mbështetet mbi disa parime thelbësore, mbi të cilat ekziston konsensus i gjerë brenda shoqërisë civile palestineze.

Përfshirja e Palestinezëve në Proceset Ndërkombëtare

Një nga kritikat kryesore ndaj planit të administratës amerikane është mungesa totale e përfshirjes palestineze.

Jamal Nusseibeh, bashkautor i planit dhe jurist palestinezo-amerikan, deklaron për Haaretz se Organizata për Çlirimin e Palestinës mbetet përfaqësuesi i vetëm zyrtar i palestinezëve dhe duhet të jetë në tryezën e negociatave.

Qatar është bërë ndërmjetësi praktik i Hamasit, ndonëse, siç theksojnë kritikët, Hamas nuk mund të pretendojë se përfaqëson popullin palestinez.

Respektimi i të Drejtës Ndërkombëtare

Sipas raportimit të Haaretz, palestinezët kërkojnë që çdo ndërhyrje ndërkombëtare të mbështetet në bazë ligjore solide.

Rezoluta e fundit e Këshillit të Sigurimit shmang referencën ndaj rezolutave të mëparshme të OKB-së, një veprim i pa precedent dhe trajton shtetësinë palestineze si një premtim të largët, jo si realitetin juridik që shumë shtete tashmë e kanë njohur.

Në korrik 2024, Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë vendosi se okupimi i territoreve palestineze është i paligjshëm dhe duhet të përfundojë. Sipas planit palestinez, çdo forcë ndërkombëtare duhet të marrë përsipër procesin e tranzicionit drejt sovranitetit palestinez, duke kërkuar tërheqjen e plotë të forcave izraelite.

Një mandat ndërkombëtar që ka fund politik

Pa një pikë përfundimtare politike, çdo ndërhyrje rrezikon të mbetet një mjet “menaxhimi”, jo zgjidhjeje.

Nusseibeh i tha Haaretz se mandati ndërkombëtar duhet të përfshijë jo vetëm Gazën, por edhe Bregun Perëndimor, përfshirë mbrojtjen e palestinezëve nga dhuna e kolonëve.

Plani parashikon një forcë paqeruajtëse që zëvendëson forcat izraelite në gjithë territorin e pushtuar, duke krijuar kushte për vetëvendosje të plotë.

Shtrimi i rrugës për çarmatimin e Hamasit

Sipas analizave të cituara nga Haaretz, vetëm një horizont i qartë shtetformues dhe një garanci e fortë ndërkombëtare mund të krijojë kushtet që Hamas të pranojë çarmatim.

Omar Rahman, nga Middle East Council on Global Affairs, thekson se çarmatimi bëhet i mundshëm vetëm kur përfundon okupimi.

Ky qartësim do të inkurajonte edhe shtetet e mëdha myslimane, si Indonezia, Egjipti apo Azerbajxhani, të marrin pjesë në forcën ndërkombëtare.

Mekanizma për llogaridhënie ndërkombëtare

Për shumë palestinezë, sipas Haaretz, plani aktual i OKB-së është i mangët sepse nuk parashikon asnjë mekanizëm për llogaridhënie ndaj Izraelit apo Hamasit.

Organizatat e shoqërisë civile kërkojnë mekanizma të pavarur ndërkombëtarë për hetimin e krimeve të kryera ndaj civilëve.

Rahman thekson se çdo mekanizëm ligjor duhet të jetë i ndershëm dhe të përfshijë të dyja palët.

Shpresa si Element Politik

Përtej procedurave dhe kornizave të sigurisë, një element njerëzor mbetet në thelb të çdo zgjidhjeje: shpresa.

Nusseibeh i tha Haaretz se rajoni ka nevojë për një nismë të besueshme dhe afatgjatë që krijon mundësi reale paqeje, ndryshe, popujt e Izraelit dhe Palestinës do të mbeten të bllokuar në një spirale dhune pa dalje.

Paralelisht, nisma të tjera si projekti “Phoenix-Gaza”, i hartuar nga inxhinierë dhe urbanistë palestinezë, tregojnë se shoqëria civile është e gatshme të ndërtojë të ardhmen.

Kështu, palestinezët e kanë një plan të qartë, të ndërtuar dhe të zbatueshëm. Mund të cilësohet si një plan shumë më realist dhe gjithëpërfshirës sesa procesi aktual i udhëhequr nga SHBA-të.

Nëse komuniteti ndërkombëtar zgjedh ta marrë seriozisht, ai mund të shërbejë si bazë për një kapitull të ri, një kapitull ku Gaza dhe Bregu Perëndimor shkojnë drejt sovranitetit, dhe ku stabiliteti ndërtohet mbi ligj.