A e parashikon rënien njohëse mënyra e ngarjes së makinës?

Përdorimi i të dhënave të mbledhura nga ngarja e makinës mund të jetë një mënyrë e re për të identifikuar njerëzit që rrezikojnë të zhvillojnë rënie njohëse, sipas një studimi të botuar më 26 nëntor 2025 në Neurology.

"Identifikimi i hershëm i drejtuesve të moshuar që rrezikojnë të shkaktojnë aksidente është një prioritet i shëndetit publik, por zbulimi i personave që nuk janë të sigurt në drejtim është i vështirë dhe kërkon shumë kohë," tha autori i studimit, Ganesh M. Babulal, Ph.D., OTD, nga Shkolla e Mjekësisë e Universitetit të Uashingtonit në St. Louis, Missouri.

"Ne zbuluam se duke përdorur një pajisje gjurmimi GPS, mund të përcaktonim më me saktësi se kush kishte zhvilluar probleme njohëse, sesa duke parë vetëm faktorë si mosha, rezultatet e testeve të të menduarit apo praninë e një faktori gjenetik të lidhur me sëmundjen e Alzheimerit."

Studimi përfshiu 56 persona me dëmtim të lehtë njohës, një gjendje që shpesh i paraprin Alzheimerit, dhe 242 persona të shëndetshëm nga ana njohëse, me një moshë mesatare 75 vjeç. Të gjithë pjesëmarrësit drejtonin makinën të paktën një herë në javë në fillim të studimit. Ata pranuan të bënin teste të aftësive mendore dhe të instalonin pajisjen gjurmuese në automjetet e tyre. Më pas u ndoqën për më shumë se tre vjet.

Ndërsa në fillim stili i të ngarit ishte i ngjashëm për të dy grupet, me kalimin e kohës, të moshuarit me dëmtim të lehtë njohës patën rënie më të madhe në numrin e udhëtimeve mujore, në sa shpesh ngisnin natën dhe në sa shumë ndryshonin rutinën e tyre në destinacionet ku shkonin.

Studiuesit përdorën faktorë si distanca mesatare dhe maksimale e udhëtimeve, sa shpesh njerëzit kapërcenin kufirin e shpejtësisë dhe sa ndryshonte rutina e tyre e drejtimit për të parashikuar nëse një person kishte zhvilluar dëmtim të lehtë njohës, me 82% saktësi. Kur këtyre të dhënave iu shtuan mosha dhe të dhënat e tjera demografike, rezultatet e testeve njohëse dhe prania ose mungesa e një gjeni të lidhur me Alzheimerin, saktësia u rrit në 87%. Ndërkohë, përdorimi i vetëm këtyre faktorëve pa të dhënat e ngarjes jepte 76% saktësi.

"Vëzhgimi i sjelljes së njerëzve gjatë ngarjes së përditshme është një mënyrë jo e vështirë dhe që nuk të pengon për të monitoruar aftësitë njohëse dhe funksionimin e tyre," tha Babulal. "Kjo mund t'i ndihmojë që drejtuesit në rrezik të identifikohen më herët dhe të ndërhyhet para se të ndodhë një aksident ose një situatë e rrezikshme, gjë që tani ndodh shpesh. Natyrisht, duhet të respektojmë edhe autonominë, privatësinë dhe vendimmarrjen e informuar të njerëzve, si dhe të sigurojmë standarde etike."

Një kufizim i studimit ishte fakti që shumica e pjesëmarrësve ishin njerëz me arsim të lartë dhe të bardhë, ndaj rezultatet mund të mos përfaqësojnë të gjithë popullsinë. / Medicalxpress - Syri.net