Projeksion tronditës i BERZH: Tkurrja e popullsisë, kërcënimi më i madh për ekonominë shqiptare

Shqipëria po përballet me një prej sfidave më serioze të dekadave të ardhshme: rënien e pandalshme të popullsisë dhe plakjen e saj të shpejtë. Banka Europiane për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH), në raportin e fundit të Tranzicionit, paralajmëron se fenomeni demografik është shndërruar tashmë në pengesën kryesore që po frenon rritjen ekonomike të vendit. Për herë të parë, popullsia nuk është më motor i zhvillimit, por një faktor që e ul rritjen e PBB-së në mënyrë të vazhdueshme.

Rënia e popullsisë “këput” rritjen ekonomike

Sipas BERZH, deri në vitin 2023, Shqipëria përfitonte ende nga dividenti demografik, falë një fuqi punëtore relativisht të re që kontribuonte në rritje të qëndrueshme ekonomike. Por në pikën kritike të vitit 2023, ky avantazh u shua dhe trendi u përmbys.

Në raport theksohet se:

Nga viti 2024 deri në 2050, plakja e popullsisë pritet t’i heqë ekonomisë -0.23 pikë përqindje rritje në vit.
Në periudhën 2050–2100, ndikimi negativ thellohet në -0.53 pikë përqindje në vit, duke e bërë demografinë një faktor frenues serioz.

Skenari pesimist: goditja mund të jetë edhe më e ashpër

BERZH paralajmëron se ky është vetëm skenari bazë. Në variantin më pesimist – nëse lindshmëria bie edhe më tej – plakja e popullsisë mund të ulë rritjen e ekonomisë shqiptare deri në 1.25 pikë përqindje në vit, duke e vendosur Shqipërinë në krye të listës së vendeve me ndikimin më negativ demografik në zonën e BERZH-it.

Shqipëria, ndër vendet më të prekura në rajon

Sipas raportit, asnjë ekonomi tjetër në rajon apo në grupin e vendeve të BERZH nuk do të përjetojë efektet negative të plakjes në përmasa kaq të theksuara. BERZH thekson se projeksionet e fertilitetit janë shumë të pasigurta, dhe rreziqet janë të larta në të gjitha skenarët.

Pasojat ekonomike përtej rritjes së PBB-së

Plakja e popullsisë nuk ndikon vetëm në rënien e PBB-së. Ajo krijon një seri efektesh zinxhir:

Presione deflacioniste nga rënia e kërkesës së brendshme.
Rritje e pagave dhe çmimeve, si pasojë e mungesës së fuqisë punëtore.
Vështirësi strukturore në tregun e punës dhe sistemin e pensioneve.

Zgjidhja e vetme: emigracioni neto pozitiv

Raporti është i qartë: Shpopullimi i Shqipërisë në dekadën e fundit është “vrastar” për popullsinë vendase, autoktone, për të zbutur humbjet ekonomike të shkaktuara nga plakja, Shqipëria do të ketë nevojë për fluks migrator neto të barabartë me 1% të popullsisë ekzistuese çdo vit. Pa hyrje të re të fuqisë punëtore, ndikimi negativ në ekonomi do të jetë edhe më i mprehtë.