Politikat rinore mund t’i ndihmojnë kombet të përballen me goditjen ekonomike të plakjes

Vetëm përvetësimi i inteligjencës artificiale nuk është i mjaftueshëm për të kompensuar goditjen ekonomike të popullatave në plakje, thotë një raport i ri i BERZH-it.

Evropa po plaket dhe vullneti politik për të përballuar një ndryshim të tillë kërcënohet nga “ngjyrosja e politikës”, sipas një raporti të ri.

Udhëheqësit në plakje, si dhe votuesit në plakje, po “ngushtojnë hapësirën politike për ndryshime”, thanë studiuesit nga Banka Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH). Raporti i kushton vëmendje të veçantë ekonomive në zhvillim në Evropë ku investon BERZH.

Në këtë pjesë të Evropës, një popullsi në moshë pune në tkurrje mund të ulë rritjen vjetore të PBB-së për frymë me një mesatare prej gati 0.4 pikësh përqindjeje midis viteve 2024 dhe 2050.

Një tranzicion i tillë, i nxitur nga rënia e normave të fertilitetit dhe rritja e jetëgjatësisë, ushtron presion fiskal në rritje mbi qeveritë.

“Mesazhi i madh nga raporti është se koha për të vepruar është tani, përpara se trendet demografike të mbyllin mundësitë”, tha për Euronews Beata Javorcik, kryeekonomistja e BERZH-it.

“Politikanët duhet të jenë të guximshëm, duhet të jenë të gatshëm të komunikojnë kompromise të vështira dhe duhet të jenë në gjendje t’i rezistojnë presioneve afatshkurtra.”

IA nuk është një 'zgjidhje magjike'

Masat për të përballuar goditjen ekonomike të plakjes përfshijnë politikat e lindshmërisë, rritjen e migracionit, masat për të rritur pjesëmarrjen në fuqinë punëtore dhe zbatimin e teknologjive të reja.

Lidhur me politikat e fertilitetit — të cilat i inkurajojnë gratë të kenë më shumë fëmijë — BERZH pretendon se ndikimi i përhershëm është i kufizuar, pavarësisht kostove të larta për qeveritë.

“Deri në vitin 2019, shumica e qeverive në rajonet e BERZH-it kishin miratuar politika për të inkurajuar lindjen e fëmijëve, nga vetëm 5% e ekonomive në vitin 1980”, thanë studiuesit.

“Ndërsa disa paketa bujare përfitimesh kanë prodhuar rritje afatshkurtra të lindjeve, ruajtja e lindshmërisë më të lartë ka rezultuar e vështirë pasi stimujt kanë mbaruar.”

Kur bëhet fjalë për miratimin e teknologjive të reja, veçanërisht inteligjencës artificiale, BERZH vuri në dukje gjithashtu se këto mjete mund të rrisin produktivitetin - por nuk është një zgjidhje e vetme.

“Përparimet në teknologjinë e inteligjencës artificiale ka të ngjarë të rrisin produktivitetin e punëtorëve në disa profesione, por do të zhvendosin punëtorët në të tjera”, thanë studiuesit.

Në ekonomitë e BERZH-it në BE, më pak punëtorë kanë llojet e punësimit që mund të përfitojnë më shumë nga rritjet e produktivitetit të nxitura nga inteligjenca artificiale në krahasim me Evropën e përparuar.

Kur politika mbizotëron mbi ekonominë

Leva më e fuqishme për të menaxhuar plakjen e popullsisë, sipas BERZH-it, është përfshirja e më shumë njerëzve në fuqinë punëtore - veçanërisht e qytetarëve të moshuar.

Zgjatja e jetës së punës do të thotë që individët mund të kontribuojnë në ekonomi për më gjatë, veçanërisht në profesionet me më pak kërkesa fizike.

Mosha e daljes në pension sipas ligjit në të gjithë BERZH-in është rritur vitet e fundit dhe varion nga 55 në 67 vjeç, megjithëse mosha mesatare efektive e daljes në pension është më e ulët. Kjo do të thotë që rritja e pragjeve zyrtare nuk do t'i inkurajojë domosdoshmërisht njerëzit të punojnë më gjatë nëse ende ekziston mundësia për të dalë në pension më herët.

Pavarësisht premtimit për reforma në pension, një pengesë e madhe është vullneti politik, tha BERZH.

Zgjatja e jetës së punës është një çështje politikisht e mprehtë dhe shumë ligjvënës - duke qenë vetë në moshë - nuk janë të gatshëm ta trajtojnë këtë temë.

“Ndërsa udhëheqësit plaken më shpejt se popullsia, ata kanë tendencë të jenë më të përgjegjshëm ndaj nevojave të brezit të tyre, që do të thotë brezit më të vjetër”, tha Beata Javorcik.

"Dhe sigurisht, është gjithmonë brezi i vjetër që tenton të votojë më shpesh sesa të rinjtë."

Sipas një ankete të OECD-së të publikuar këtë vit, qytetarët e moshës 18-29 vjeç kanë 21 pikë përqindjeje më pak gjasa sesa ata të moshës 50 vjeç e lart të votojnë në zgjedhjet kombëtare.

Rasti për migrimin

Mbipërfaqësimi i brezave të vjetër në politikë tenton gjithashtu të prodhojë politika më kufizuese të migracionit, tha BERZH.

Ndërkohë që emigrantët mund të ushtrojnë presion mbi sistemet e mirëqenies sociale, kontributet e tyre në tregun e punës mund të jenë jashtëzakonisht të dobishme për popullatat në plakje - veçanërisht nëse këta individë janë të rinj dhe të kualifikuar.

Shkallët e emigrimit në ekonomitë e BERZH-it kanë tejkaluar vazhdimisht mesataren globale, ndërsa shkallët e imigracionit janë modeste. Në vitin 2020, 6.4% e banorëve në rajonet e BERZH-it ishin të lindur jashtë vendit, krahasuar me 20% në ekonomitë e përparuara në mbarë botën.

Ndërsa qytetarët e rinj kanë tendencë të mbështesin politika më të buta për migracionin sesa bashkëmoshatarët e tyre më të vjetër, mungesa e përfaqësimit politik do të thotë që “zërat e tyre rrezikojnë të mbyten”, paralajmëroi BERZH.

“Ribalancimi i kësaj dinamike do të kërkojë jo vetëm reforma të guximshme, por edhe përpjekje për të mobilizuar votuesit më të rinj”, përfunduan studiuesit./ Euronews - Syri.Net