Plani i Paqes së SHBA për Ukrainën, Rutte: Disa nga elementët duhet të mendohen vërtet mirë!

Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, thotë se një propozim paqeje i SHBA-së ka ndihmuar në afrimin e Kievit dhe Uashingtonit në rrugën drejt përfundimit të luftës midis Rusisë dhe Ukrainës, konfliktit më të madh dhe më vdekjeprurës në Evropë që nga Lufta e Dytë Botërore.

Duke folur për Radion Evropa e Lirë/Radio Liberty nga selia e aleancës ushtarake në Bruksel më 24 nëntor, Rutte i karakterizoi bisedimet e fundjavës mbi propozimin - të cilat i habitën Kievin dhe aleatët e tij evropianë - në Gjenevë midis negociatorëve amerikanë dhe ukrainas, si "shumë të suksesshme".

"Epo, padyshim që disa nga elementët duhet të mendohen vërtet mirë," tha Rutte për planin me 28 pika, duke shtuar se "qartësisht si bazë, ai i shërbeu qëllimit të tij dje që të dy palët të dialogojnë vërtet".

Plani, i cili u zbulua në disa media, përfshirë Radion Evropa e Lirë, në fund të javës së kaluar shkaktoi alarmin në disa kryeqytete evropiane, si dhe në Kiev, me disa që e quajtën atë një “listë dëshirash” të Kremlinit.

Kushtet kërkonin lëshime gjithëpërfshirëse nga Kievi dhe dukeshin se pasqyronin shumë nga kërkesat e Kremlinit - duke përfshirë dorëzimin e rajoneve të Donetskut dhe Luhanskut të Ukrainës - të njohura si Donbas - dhe Krimesë, së bashku me vendosjen e kufizimeve në madhësinë e ushtrisë së Ukrainës.

Propozimi gjithashtu do t'i lejonte Moskës të rikthehej në Grupin e Shtatë vendeve kryesore të industrializuara, si dhe të lehtësonte gradualisht sanksionet perëndimore ndaj Kremlinit.

Ndërsa propozimi u bë publik, diplomatët evropianë u nxituan të hartonin një kundërpropozim që është më i lehtë për Kievin.

Ish-kryeministri holandez, 58-vjeçar, tha se "elementet që kanë të bëjnë më shumë me BE-në ose NATO-n do të diskutohen veçmas".

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, fillimisht i dha Ukrainës afat deri më 27 nëntor për të rënë dakord me propozimin, megjithëse më vonë e zbuti atë afat.

Nuk pati bisedime për deklarata publike, se si një plan i rishikuar do të trajtonte çështje të tilla si mënyra se si do të mbrohej siguria e Ukrainës nga kërcënimet e ardhshme ruse, ose si të financohej rindërtimi i Ukrainës së pasluftës.

Rutte konfirmoi se kishte qenë në kontakt si me Trump ashtu edhe me Presidentin ukrainas Volodymyr Zelenskyy gjatë fundjavës, dhe ngurroi të diskutonte propozimin rresht për rresht.

Por ai theksoi se “gjendja përfundimtare” e bisedimeve “është një Ukrainë sovrane që ecën përpara, një komb i fortë dhe Rusia që të mos përpiqet kurrë më ta sulmojë atë”.

“Di një gjë për rusët në përgjithësi dhe Putinin konkretisht. Sa herë që bën një marrëveshje, duhet të sigurohesh që është në interesin e tij ta respektojë atë”, tha Rutte.

"Prandaj është kaq e rëndësishme që sa herë që arrihet një marrëveshje paqeje për Ukrainën, ai të mos e provojë më kurrë. Dhe ai nuk do ta provojë më kurrë kur e di se pasojat për të do të jenë shkatërruese nëse përpiqet të pushtojë përsëri Ukrainën pas një armëpushimi afatgjatë ose, mundësisht, një marrëveshjeje paqeje."

Anëtarësim në NATO për Ukrainën?

Megjithatë, Rutte komentoi mbi dy aspekte që plani prek në lidhje me aleancën ushtarake: dialogun e ardhshëm me Rusinë dhe anëtarësimin e mundshëm në NATO për Ukrainën.

Shefi i NATO-s, i cili mori detyrën si kreu i aleancës në tetor të vitit të kaluar, tha se diskutimet e ardhshme nuk do të zhvillohen nën kujdesin e Këshillit NATO-Rusi, i cili u mblodh për herë të fundit pak para pushtimit të plotë të Ukrainës nga Rusia në shkurt të vitit 2022, ose përmes Aktit Themelues NATO-Rusi të vitit 1997, i cili kodifikoi marrëdhëniet midis aleancës ushtarake me 32 anëtarë dhe Moskës.

“Këto gjëra kanë vdekur, këto dy institucione, Këshilli NATO-Rusi dhe Akti Themelues NATO-Rusi, kanë vdekur që kur Putini pushtoi Ukrainën”, tha Rutte, duke shtuar se pushtimi i fqinjit të saj nga Kremlini shkoi “kundër të gjitha themeleve të vlerave tona perëndimore dhe asaj që përfaqësonte Akti Themelues NATO-Rusi dhe asaj që Këshilli Rus i NATO-s u përpoq të arrinte”.

Në mënyrë të ngjashme, ai nuk e përjashtoi plotësisht anëtarësimin e ardhshëm të Ukrainës në NATO, edhe pse propozimi fillestar i SHBA-së deklaroi se aleanca ushtarake nuk duhet të përparojë më tej.

Megjithatë, Rutte shtoi shpejt se anëtarësimi i Kievit në NATO nuk është në plan tani për tani.

“Çdo vend në fushën e NATO-s -- pra në zonën euroatlantike që dëshiron të bëhet anëtar i NATO-s dhe ky është Traktati i Uashingtonit i vitit 1949 -- mund të aplikojë për anëtarësim. Por për t'u bërë anëtar duhet unanimitet. Dhe për momentin ky unanimitet është shumë larg”, tha ai.

"Për momentin kemi disa aleatë që deklarojnë shprehimisht se jemi kundër hyrjes së Ukrainës në NATO. Sigurisht, kemi pasur edhe gjuhën e samitit të Uashingtonit të vitit të kaluar, i cili tha se ekziston kjo rrugë e pakthyeshme drejt NATO-s. Pra, ky është një realitet."/ REL.