Plani 28 pikësh i paqes për Ukrainën, SHBA-të po e zvogëlojnë pas bisedimeve në Gjenevë

Shtetet e Bashkuara dhe Ukraina e kanë zvogëluar, por nuk e kanë finalizuar planin kontrovers prej 28 pikash për t'i dhënë fund luftës, thanë zyrtarët, pas takimeve të tërbuara në Gjenevë midis negociatorëve kryesorë ukrainas dhe amerikanë.

Drafti i SHBA-së, i cili fillimisht i bëri lëshime të mëdha Rusisë, ra nga 28 pika në 19 deri të hënën, tha një zyrtar i informuar mbi diskutimet.

Një delegacion amerikan, i udhëhequr nga Sekretari i Shtetit Marco Rubio, dhe një ekip ukrainas, i udhëhequr nga kreu i zyrës presidenciale, Andriy Yermak, zhvilluan bisedime në Gjenevë të dielën për të miratuar ndryshimet në propozim, i cili kishte shkaktuar zemërim nga Ukraina dhe aleatët e saj, përfshirë republikanët në Kongres.

Numri përfundimtar i pikave nuk ishte rënë dakord ende, tha zyrtari i informuar mbi bisedimet, por themeli vazhdoi të bazohej në propozimin origjinal amerikan - jo në një draft të veçantë evropian të dokumentit amerikan që qarkulloi gjithashtu këtë fundjavë.

Sugjerimet evropiane ishin “të dobishme”, tha zyrtari, duke folur me kusht anonimiteti për të diskutuar diplomacinë e ndjeshme, por amerikanët mbetën të përqendruar në dokumentin e tyre fillestar si kornizë për diskutime.

Oleksandr Bevs, një këshilltar i Yermak, shkroi në Facebook se plani me 28 pika “në formën që e panë të gjithë, nuk ekziston më”, raportoi agjencia e lajmeve Interfax e Ukrainës. “Disa pika u hoqën, disa u ndryshuan. Asnjë vërejtje nga pala ukrainase nuk mbeti pa përgjigje.”

Zyrtarët ukrainas dhe evropianë ishin përpjekur me nxitim të përshtatnin planin kontravers të SHBA-së për t'i dhënë fund luftës në Ukrainë, të cilin Kievit iu tha ta nënshkruante deri në Ditën e Falënderimeve, përndryshe rrezikonte të humbiste të gjithë mbështetjen e SHBA-së për vendin.

Zyrtarët evropianë, të cilët kanë frikë se mos përjashtohen nga bisedimet për t’i dhënë fund luftës, punuan brenda kuadrit të planit 28-pikësh në vend që të prezantonin një dokument krejtësisht të ri, pjesërisht për të shmangur acarimin e amerikanëve.

Ata hartuan amendamentet e tyre në planin amerikan, duke kundërshtuar kushtet për të kufizuar ushtrinë e Ukrainës dhe për të parandaluar lëshimet territoriale, sipas tekstit të parë nga The Washington Post.

Por Rubio dukej se nuk ishte në dijeni të një kundërpropozimi kur u pyet për një version evropian në një konferencë për shtyp të dielën, duke u përgjigjur: “Nuk kam parë asnjë kundërplan.”

“Problemi tani për tani është se nuk kemi një pamje të qartë të asaj që po negociohet midis SHBA-së dhe Ukrainës”, tha një diplomat evropian, i cili foli me kusht anonimiteti për të diskutuar bisedimet delikate.

Ekziston një ndjesi “misteri rreth fazës aktuale të negociatave”, tha diplomati. “Ne nuk jemi dakord. Po përpiqemi të pajtohemi, por për momentin po përballemi me disa refuzime nga amerikanët.”

Qasja e nxituar amerikane ndaj bisedimeve këtë javë, e cila erdhi ndërsa udhëheqësit evropianë morën pjesë në një samit mijëra kilometra larg në Angola, ka shtuar ndjesinë se marrëveshja do të mbyllet pa përfshirjen e Evropës - edhe pse implikon drejtpërdrejt Evropën.

Zyrtarët evropianë duan “një qasje të strukturuar me diplomatë që ulen së bashku, mblidhen së bashku dhe krijojnë [diçka] që tingëllon si diplomaci dhe jo si diçka e shkruar në ChatGPT, ose versionin rus të saj”, tha diplomati.

Versioni i modifikuar evropian e rrit kufirin e numrit të ushtarëve të Ukrainës nga 600,000 në 800,000 “në kohë paqeje”, dhe kërkon që negociatat për shkëmbimet territoriale të fillojnë nga vija e kontaktit.

Propozimi i referohet dhënies nga SHBA-ja të Ukrainës një garancie sigurie të ngjashme me Nenin 5 të NATO-s - një klauzolë mbrojtjeje të ndërsjellë, që një sulm ndaj njërit është një sulm ndaj të gjithëve. Ai gjithashtu hedh poshtë një klauzolë mbi përdorimin e aseteve të ngrira të Rusisë, të cilat mbahen kryesisht në Evropë, duke thënë se Ukraina do të rindërtohej "përfshirë përmes aseteve sovrane ruse që do të mbeten të ngrira, derisa Rusia të kompensojë dëmin ndaj Ukrainës".

Në vend të kësaj, plani fillestar i publikuar nga zyrtarët amerikanë përfshinte njohjen e kontrollit “de facto” rus të rajoneve specifike të Ukrainës, dhe parashikonte që SHBA-të të merrnin një pjesë të fitimeve të investimeve të bëra në Ukrainë me 100 miliardë dollarë në asete sovrane ruse, ndërsa pjesën tjetër t’ia kthenin Moskës.

Dokumenti evropian — i raportuar për herë të parë nga Reuters — u përgatit nga Franca, Gjermania dhe Britania për bisedimet e fundjavës në Gjenevë midis negociatorëve amerikanë dhe ukrainas. Nuk ishte e qartë se cili dokument ishte versioni më i fundit në kuadër të negociatave në vazhdim, me Kievin që shtyn për ndryshime në planin amerikan. Rubio u tha gazetarëve në Gjenevë se plani i hershëm mori "kontribut nga të dyja palët" dhe se ishte "një dokument i gjallë dhe që po ndryshon "çdo ditë".

Presidenti Donald Trump postoi të hënën në Truth Social se "diçka e mirë mund të jetë duke ndodhur", pasi një takim i së dielës midis zyrtarëve amerikanë dhe ukrainas raportoi përparim pozitiv drejt një marrëveshjeje.

“A është vërtet e mundur që po bëhet përparim i madh në bisedimet e paqes midis Rusisë dhe Ukrainës???” shkroi Trump. “Mos e besoni derisa ta shihni, por diçka e mirë mund të jetë duke ndodhur. ZOTI E BEKOFTE AMERIKËN!”

Zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov, tha të hënën se Moska nuk kishte marrë asgjë zyrtare mbi “kornizën e përditësuar dhe të rafinuar të paqes” që u hartua në takimin e Gjenevës, ku morën pjesë të dërguari special i SHBA-së, Steve Witkoff, dhëndri i Trump, Jared Kushner, dhe Sekretari i Ushtrisë, Daniel Driscoll.

“Jo, ende nuk kemi marrë asnjë informacion”, tha Peskov në përgjigje të pyetjeve nga mediat. “Sigurisht, po i monitorojmë nga afër raportet e mediave që kanë ardhur gjatë ditëve të fundit, përfshirë ato nga Gjeneva. Por ende nuk kemi marrë asgjë zyrtare.”

Peskov tha se Rusia mbeti e hapur për negociata paqeje pasi Presidenti Vladimir Putin tha të premten se një plan i mëparshëm paqeje prej 28 pikash mund të "shërbejë si bazë për një zgjidhje përfundimtare paqeje".

Mbetet krejtësisht e paqartë nëse Rusia do të ishte e hapur ndaj një versioni të ri të dokumentit, i cili ka të ngjarë të jetë më i pranueshëm për ukrainasit dhe për këtë arsye më pak i pranueshëm për rusët - paradoksi që ka nxitur prej kohësh bllokimin drejt përfundimit të luftës.

Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky tha të hënën se Ukraina po koordinonte hapat me SHBA-në për të zhvilluar dokumente për të afruar paqen. Ai i bëri thirrje bashkësisë ndërkombëtare të mbështesë integritetin territorial të Ukrainës, me Kievin nën presionin e SHBA-së për të nënshkruar një marrëveshje në ditët në vijim.

“Është gjithashtu jashtëzakonisht e rëndësishme të mbështeten parimet që ndjek Evropa: Kufijtë nuk mund të ndryshohen me forcë. Kriminelët nuk duhet të mbeten të pandëshkuar. Ata duhet të përgjigjen për luftën që filluan”, tha ai, duke i nxitur njerëzit “të mos heshtin; të mos jenë vëzhgues pasivë të historisë, por të jenë pjesëmarrës të saj”. Zelensky po fliste në një samit parlamentar të Platformës së Krimesë në Stokholm.

“Këto janë hapa të rëndësishëm, por për të arritur vërtet paqen, nevojitet më shumë”, tha Zelensky. “Sigurisht, ne do të vazhdojmë të punojmë me partnerët tanë, veçanërisht me Shtetet e Bashkuara, duke kërkuar një kompromis që na forcon në vend që të na dobësojë.”/ WP.