FOTOT/ Të ‘vdesësh’ për të shpëtuar jetën e egër në natyrë

Fotografja dhe ambientalistja e njohur Beverly Joubert është me fat që është gjallë. Ajo vdiq — katër herë sipas llogaritjeve të bashkëshortit të saj Dereck — duke punuar në Botsvana në mars të vitit 2017.

Familja Joubert ishte në shkurret e deltës Okavango, kur një buall, një krijesë me të cilën ata kishin përvojë të gjerë, e rrëzoi Dereck-un përtokë, përpara se ta godiste gruan e tij. Briri i hyri nën sqetull, duke kaluar nëpër gjoks, duke i prerë qafën dhe duke iu ngjitur në fytyrë.

“Beverly vdiq në krahët e mi dy herë dhe unë arrita ta tërhiqja mbrapsht”, tha Dereck Joubert për CNN. “Pastaj përsëri në aeroplanin mjekësor, pastaj përsëri në spital.”

Shtatë kirurgë dhe tetëmbëdhjetë orë më vonë, Beverly Joubert filloi rrugën e gjatë drejt rikuperimit. “Tani kam 41 vida në fytyrë dhe shtatë pllaka, kështu që jam paksa bionike”, tha ajo me një buzëqeshje të butë, e ulur pranë burrit të saj në një video-thirrje.

«Nuk duhej të kisha mbijetuar», reflektoi Beverly Joubert. Por incidenti, larg tërheqjes së çiftit nga natyra e egër, vetëm sa riafirmoi angazhimin e tyre për ta mbrojtur atë, shpjegoi ajo.

Joubertët e lindur në Afrikën e Jugut janë eksplorues të përgjithshëm të Shoqërisë National Geographic dhe kanë jetuar në Botsvana për 40 vjet, duke regjistruar peizazhe dhe kafshë në të gjithë Afrikën Jugore në fotografi dhe në më shumë se dy duzina filma dokumentarë.

Tani ata i kanë përmbledhur fotografitë e Beverly Joubert, në një libër të madh arti të titulluar “Wild Eye: A Life in Photographs”.

Janë fotografitë e pritura: migrimet e rrezikshme të antilopave afrikane dhe leopardët e ngathët. Janë gjithashtu imazhe të jashtëzakonshme dhe ndonjëherë tronditëse. Për shembull, fotografitë e Beverly Joubert të luanëve që gjuajnë me sukses elefantë natën - hera e parë që dokumentohet ndonjëherë, besojnë Joubert-ët.

«Ishte kjo gjë misterioze që e kishim dëgjuar në errësirë ​​dhe nuk e kishim parë kurrë», tha Dereck Joubert.

Gjatë sezonit të thatë në vitin 1997 , jeta e egër filloi të mblidhej në burimin e ujit Savute në Parkun Kombëtar Chobe, Botsvana, duke përfshirë edhe tufa elefantësh. Disa viça të hutuar u ndanë nga tufat e tyre dhe u bënë shënjestra të luanëve. Pas një vrasjeje të suksesshme, luanët shpejt iu drejtuan të rriturve.

«Në orën 2 të mëngjesit, ata u hodhën mbi një elefante 21-vjeçare», tha Beverly Joubert. Ajo që pasoi ishte një përleshje e gjatë dhe e përgjakshme, me luanët që dolën fitimtarë. «Ishte e qartë për ne se luanët mund të përshtaten jashtëzakonisht shpejt me situatën», shtoi ajo.

Çifti e dokumentoi sjelljen pas vitesh kërkimesh — një luks që nuk do t’u ofrohej shumë fotografëve, dhe sigurisht jo atyre që hidhen me parashutë.

«Kjo është jeta jonë», tha Dereck Joubert. «Këto gjëra po ndodhin përreth nesh, gjatë gjithë kohës… Ne jemi të parët që i shohim. Nëse fillon të shfaqet ndonjë sjellje e re, nuk lexon për të në ndonjë punim shkencor. Duhet kohë. Nuk ka recetë magjike këtu përveç kohës.»

Dyshja ka krijuar marrëdhënie me krijesa të caktuara; lidhja e tyre pasqyrohet në fotot më intime të Beverly Joubert. Legadema, një leopard i dëbuar nga nëna e saj pas një gjuetie të dështuar, është një shembull. Kafsha është gjysma e një imazhi të famshëm të vitit 2004 së bashku me një babuin njëditor. Legadema sapo kishte vrarë nënën e foshnjës dhe Joubert prisnin që leopardi t'i bënte të njëjtën gjë foshnjës. Në vend të kësaj, "ajo filloi të kujdesej për këtë foshnjë të vogël të re", tha Beverly Joubert.

Për burrin e saj, kjo mishëron atë që e bën një imazh ikonik. “Është një pikëpyetje,” tha ai. “Çfarë ndodhi para kësaj? Dhe çfarë do të ndodhë më pas?”

Dokumentarët e natyrës shpesh kanë një prirje për antropomorfizëm; duke transpozuar narrativa të ngjashme me ato të njerëzve mbi kafshët. Ndërsa tha se ka nevojë të ndalemi përpara përcaktimit të jetës së brendshme të subjekteve të tyre, Derek Joubert argumentoi se "është marrëzi të shmangim idenë se kafshët janë si ne në një farë mënyre".

«Ata janë gjitarë si ne», shtoi ai. «Ata kanë tru, kanë reagime. Mendoni për elefantët: ata kanë aftësinë të mendojnë për të kaluarën, të tashmen dhe të ardhmen; të komunikojnë… Shumë nga këto emocione të shenjta nuk janë me të vërtetë unike për ne.»

Afërsia e familjes Joubert me natyrën e ka bërë vëzhgimin e vështirësive të saj edhe më zemërthyes.

Në Afrikë, luanët janë zhdukur nga 95% e gamës së tyre historike, gepardët 90% të gamës së tyre historike, ndërsa leopardët dhe macet e tjera të mëdha, përballen gjithashtu me rënie, sipas Iniciativës së Maceve të Mëdha, të cilën çifti e menaxhon.

«Mund t’i përgjigjemi kësaj në njërën nga dy mënyrat», tha Dereck Joubert. «Njëra është të thuash, ‘Bota po digjet, ka mbaruar’. Ose, ‘Çfarë mund të bëjmë për këtë?’»

Ata zgjodhën të dytën. Gati 20 vjet më parë, familja Joubert filloi të merrte me qira tokë nga qeveritë dhe komunitetet, duke themeluar Great Plains Conservation, një operacion safari që tani përfshin Botsvanën, Kenian dhe Zimbabven.

15 kampet e safarit punësojnë afërsisht 1,000 njerëz, duke nxitur një ekonomi të ndërtuar rreth ruajtjes së natyrës (nga ana tjetër, duke penguar gjuetinë e paligjshme), ndërkohë që menaxhojnë mbi 1.5 milion akra.

Të ardhurat ndihmojnë në mbështetjen e Fondacionit të Rrafshnaltave të Mëdha, i cili mbikëqyr Iniciativën për Macet e Mëdha dhe programe të tjera të ruajtjes së natyrës.

“Ajo që bëjmë me punën tonë si ambientalistë të emergjencës është të kërkojmë mundësi brenda kësaj bote në ndryshim të vazhdueshëm, për t’u rigjeneruar dhe për t’u rikthyer në natyrë”, shpjegoi Dereck Joubert.

Një mundësi është nëpërmjet zhvendosjes së kafshëve, duke i zhvendosur ato nga zonat me dendësi të lartë në zonat me dendësi të ulët në Afrikën Jugore — një zgjidhje që po bëhet gjithnjë e më e nevojshme, pasi hapësirat e sigurta për kafshët janë të rrethuara dhe, në disa raste, të nevojshme për të ruajtur diversitetin gjenetik.

Alternativa është skartimi, dhe “konservimi me një plumb nuk është një formë e konservimit”, tha Beverly Joubert.

Përmes nismave të shumta, përfshirë organizatën “Rinocerontët pa Kufij”, familja Joubert është përfshirë në zhvendosje kafshësh në shkallë të gjerë, duke përfshirë zhvendosjen e 100 elefantëve nëpër Zimbabve dhe transportimin ajror të 87 rinocerontëve me aeroplan dhe helikopter, në një vendndodhje sekrete në Botsvana midis viteve 2016 dhe 2018.

Zhvendosja nuk është e lirë, tha Dereck Joubert, duke vlerësuar se kushton rreth 10,000 dollarë për të zhvendosur një elefant nëpër një vend dhe 45,000 dollarë për të zhvendosur një rinoceront. Por po ia vlen; Beverly Joubert vëren se nga 87 rinocerontët e zhvendosur në Botsvana, 90 këlyshë kanë lindur tashmë në natyrë.

Familja Joubert vlerëson se ata mbledhin dhe shpërndajnë midis 3 dhe 10 milionë dollarë çdo vit, për qëllime të ruajtjes së natyrës dhe ndërmarrjeve komunitare. Përveç mundësive të punësimit, Great Plains ka krijuar shkolla dhe programe të tjera arsimore në zona të largëta pranë kampeve të tyre dhe ka shpërndarë 7.8 milionë vakte për fëmijët Masai në Kenia.

Së bashku me punën e tyre dokumentare dhe fotografike, kjo, thonë ata, do të jetë trashëgimia e tyre.

“Mendoj se rrëfimi i jetës sonë… duhet të ndërtohet mbi kujdesin dhe dhembshurinë dhe të qenit i sjellshëm me gjithçka që na rrethon - elefantët, fëmijët e shkollës, gjyshet e moshuara, rinocerontët. Mendoj se shumë shpesh në shoqërinë tonë i braktisim njerëzit në nevojë”, tha Derek Joubert.

Libri retrospektiv i karrierës, është një mundësi e natyrshme për të hedhur një vështrim prapa në jetën e tyre. Çfarë këshille do të kishin ata për veten e tyre më të re?

«Përqafo jetën, ji kurioz dhe fol hapur», tha Beverly Joubert. «Të flasësh hapur është shumë e rëndësishme. Nëse nuk flet hapur, kafshët - gjithçka përreth teje - do të zhduken».

«Do t’i thoja Derekut të vogël: ‘Bëje përsëri gjithçka, tamam siç e bëre herën e parë’», tha burri i saj. «Do të pësosh një dhëmb. Do të nxirresh nga plagët. Do të të rrëzojnë elefantët. Do të të shtypin buajt. Do të rrëzohen disa aeroplanë. Do të të pickojnë akrepat, gjarpërinjtë. Mos ndrysho asgjë; ka qenë një jetë perfekte.»

Ai ndaloi.

«Mund të ndryshoj një gjë», shtoi ai. «Mund t’i them Dereck-ut të vogël: ‘Shmangni pak më shumë buajt.’»/ CNN.