Kimia e fshehur që i dha Tokës mundësinë të marrë frymë

Miliarda vite më parë, oksigjeni filloi të shfaqej në atmosferën e Tokës, duke e transformuar planetin dhe duke hapur rrugën për jetën komplekse. Por akumulimi i tij u vonua për afro një miliard vjet pasi cianobakteret zhvilluan aftësinë për ta prodhuar.

Një studim i ri ofron një shpjegim të freskët, duke theksuar rolin e dy përbërjeve të shpesh të anashkaluara, nikeli dhe ureja, të cilat mund të kenë kufizuar rritjen e hershme të cianobaktereve. Me kalimin e kohës, ndërsa këto substanca ranë në sasi, cianobakteret lulëzuan dhe çliruan mjaftueshëm oksigjen për të shkaktuar ngjarjen e madhe të oksidimit.

Ngjarja e madhe e oksidimit, rreth 2.1–2.4 miliardë vjet më parë, ishte një kthesë thelbësore në historinë e Tokës, duke e bërë të mundur jetën e ndërlikuar. Megjithëse cianobakteret kishin filluar fotosintezën oksigjenuese qindra miliona vjet më parë, nivelet e oksigjenit mbetën të ulëta për një kohë të gjatë. Shkencëtarët kanë propozuar teori që përfshijnë gazra vullkanikë, reagime kimike dhe procese mikrobiale, por shpjegimi i plotë ka mbetur i paqartë.

Studimi i udhëhequr nga dr. Dilan M. Ratnayake në Universitetin Okayama të Japonisë sugjeron se nikeli dhe ureja ishin çelësat e fshehur të këtij procesi. Këto elemente duket se kontrollonin rritjen e cianobaktereve dhe, si pasojë, sasinë e oksigjenit të prodhuar. "Nëse duam ndonjëherë të kolonizojmë një planet tjetër, kuptimi i mënyrës se si mikrobe të vogla ndryshuan atmosferën e Tokës është thelbësor," tha Ratnayake.

Shkencëtarët riprodhuan kushte të ngjashme me Tokën arkaike (4–2.5 miliardë vjet më parë) në dy eksperimente. Së pari, ata kombinuan komponime me amoniak, cianid dhe hekur nën dritë ultravjollcë për të parë nëse ureja mund të formohej natyrshëm. Më pas, ata kultivuan cianobaktere duke ndryshuar përqendrimet e nikelit dhe uresë për të vlerësuar ndikimin e tyre në rritje.

Rezultatet sugjerojnë se përqendrimet e larta të nikelit dhe uresë në Tokën e hershme kufizonin lulëzimin e cianobaktereve, duke penguar akumulimin e oksigjenit. Me rënien graduale të këtyre elementeve, bakteret u shtuan dhe nisën çlirimin e qëndrueshëm të oksigjenit që ndryshoi përfundimisht atmosferën.

Këto zbulime ndihmojnë jo vetëm në kuptimin e evolucionit të Tokës, por edhe në kërkimin e jetës në planetë të tjerë. Nëse dimë si rritet përmbajtja e oksigjenit në atmosferë, mund të identifikojmë "nënshkrime biologjike" në botë të largëta. Sipas Ratnayake, ndërveprimi mes përbërjeve organike dhe inorganike ka qenë thelbësor për evolucionin e mjedisit tokësor, dhe ndoshta edhe të jetës në univers. /Scitech Daily - Syri.net