A po i çoni paratë dëm kur jepni bakshishe? Ja çfarë tregon studimi i ri

Sipas një studimi të ri, dhënia e bakshisheve mund të mos jetë aq e dobishme sa mendojmë. Sipas ekonomistëve, një person që vepron thjesht në mënyrë logjike nuk do të kishte arsye të jepte bakshish pasi shërbimi është kryer. Megjithatë, njerëzit vazhdojnë ta bëjnë këtë, dhe studiuesit besojnë se arsyeja qëndron te falënderimi i sinqertë dhe presioni shoqëror.

Studiuesit Ran Snitkovsky nga Universiteti i Tel Avivit dhe Laurens Debo nga Dartmouth College analizuan fenomenin përmes një modeli teorik. Ata zbuluan se njerëzit japin bakshishe për dy arsye kryesore: për të shprehur mirënjohje ndaj shërbimit dhe për të ndjekur rregullat shoqërore. Ata që e vlerësojnë me të vërtetë shërbimin japin më shumë, ndërsa të tjerët, që thjesht duan të përshtaten me normën, ndjekin shumën mesatare. Me kalimin e kohës, kjo sjell rritje të përqindjes së bakshisheve në shoqëritë ku kjo praktikë është e zakonshme.

Në SHBA, një person mesatar shpenzon rreth 500 dollarë në vit për bakshishe në restorante dhe bare. Në total, kjo përbën mbi 50 miliardë dollarë çdo vit dhe është një burim i rëndësishëm të ardhurash për miliona punëtorë në sektorin e shërbimit.

Sipas modelit të studiuesve, “mirënjohësit” janë ata që nxisin rritjen e nivelit të bakshisheve, ndërsa “të përshtaturit” ndjekin shembullin e tyre. Kështu, përqindja mesatare e bakshisheve në SHBA është rritur nga rreth 10% disa dekada më parë në pothuajse 20% sot. Ky ndryshim mund të lidhet edhe me rritjen e pabarazisë ekonomike, që ndikon në sjelljen e konsumatorëve.

Por a e përmirëson bakshishi me të vërtetë cilësinë e shërbimit? Studimi tregon se efekti është shumë i vogël. Nëse një kamerier e di që shumica e klientëve japin gjithsesi një shumë të caktuar, ai nuk ka arsye të shtojë përpjekjen. Vetëm nëse të gjithë klientët do të jepnin bakshishe sipas cilësisë së shërbimit, kjo do të shërbente si motivim i fortë.

Në SHBA ekziston edhe një ligj i quajtur “tip credit”, që u lejon punëdhënësve të paguajnë më pak se pagën minimale, duke mbuluar diferencën me bakshishe. Kjo ndihmon bizneset të ulin çmimet dhe të shërbejnë më shumë klientë, por shpesh ndikon negativisht në të ardhurat e vetë punonjësve, pasi një pjesë e bakshisheve në praktikë përfundon duke mbuluar pagën e tyre.

Dr. Snitkovsky pranon se personalisht nuk i pëlqen dhënia e bakshisheve. Ai beson se kjo praktikë mund të krijojë situata të padrejta dhe të ndikojë në mënyrë negative, sidomos ndaj punonjëseve femra që ndonjëherë ndihen të detyruara të jenë tepër miqësore për të mos humbur bakshishin. Po ashtu, studimet tregojnë se njerëzit priren të japin më shumë bakshishe personave të së njëjtës etni, duke futur elemente diskriminimi.

Megjithatë, ai pranon se sistemi i bakshisheve ka edhe anët e tij pozitive. Ai u lejon klientëve që duan të paguajnë më shumë për një shërbim të mirë ta bëjnë këtë, duke ndihmuar indirekt të tjerët që paguajnë më pak. Gjithashtu, edhe pse efekti është i kufizuar, bakshishet mund të nxisin disi një shërbim më të kujdesshëm. Në fund, Snitkovsky thekson se sot bizneset kanë mënyra më të mira për të vlerësuar punonjësit, si vlerësimet online apo kamerat e brendshme, ndaj praktika e bakshisheve mund të mos jetë më e domosdoshme. / Scitech Daily - Syri.net