Fitorja e Mamdanit: A mund ta ndalojë ligjërisht Trump financimin federal për Qytetin e Nju Jorkut?

Gara zyrtarisht ishte midis Zohran Mamdanit dhe Andrew Cuomo-s.

Por, ndërsa kandidati i Partisë Demokratike dhe ish-guvernatori i Nju Jorkut luftuan për t'u bërë kryetari i ardhshëm i bashkisë së Nju Jorkut, Presidenti i Shteteve të Bashkuara Donald Trump mbeti një figurë më e madhe në hije, duke e sulmuar Mamdanin si "komunist" dhe, më e rëndësishmja, duke kërcënuar se do të shkurtonte fondet për qendrën më të madhe urbane të SHBA-së, nëse 34-vjeçari fitonte.

Mamdani tani ka dalë fitimtar, duke e mposhtur lehtësisht Cuomo-n në zgjedhjet e së martës.

Pra, a mund ta ulë ose ndalojë Trump financimin federal për Nju Jorkun? Sa varet qyteti nga paratë federale? Dhe çfarë vjen më pas?

Me çfarë ka kërcënuar Trump?

Në një postim në platformën e tij Truth Social, Trump shkroi : “Nëse kandidati komunist Zohran Mamdani fiton zgjedhjet për kryetar bashkie të qytetit të Nju Jorkut, është shumë e pamundur që unë të kontribuoj me fonde federale, përveç minimumit të kërkuar, për shtëpinë time të parë të dashur, për shkak të faktit se, si komunist, ky qytet dikur i madh ka ZERO shanse për sukses, apo edhe mbijetesë!”

“Është bindja ime e fortë se Qyteti i Nju Jorkut do të jetë një katastrofë e plotë ekonomike dhe sociale nëse Mamdani fiton.”

“Do të preferoja shumë më tepër të shihja një demokrat, i cili ka pasur një rekord suksesi, të fitonte, sesa një komunist pa përvojë dhe me një rekord DËSHTIMI TË PLOTË DHE TOTALE”, shtoi ai.

Në postim, Trump inkurajoi votimin për Cuomo-n dhe dekurajoi votimin për Sliwa-n. “Një votë për Curtis Sliwa-n (i cili duket shumë më mirë pa beretë!) është një votë për Mamdani-n.”

Postimi i Trump pasqyroi ndjenjat e tij gjatë një  interviste në emisionin 60 Minutes në CBS News, e cila u transmetua të dielën. Ai tha se nuk ka gjasa të dërgojë para në New York nëse Mamdani fiton. "Do të jetë e vështirë për mua si president t'i jap shumë para New York-ut, sepse nëse ke një komunist që drejton New York-un, e tëra çfarë bën është të shpërdorosh paratë që po dërgon atje."

A është Mamdani komunist?

Trump dhe republikanë të tjerë amerikanë e kanë quajtur vazhdimisht Mamdanin komunist. Mamdani e përshkruan veten si socialist demokrat dhe kur u pyet nëse ishte komunist gjatë emisionit “Meet the Press” të NBC-së në qershor, ai tha: “Jo, nuk jam”.

Një qytetar mysliman amerikan me origjinë nga Uganda, fushata e Mamdanit është përqendruar në bërjen e Nju Jorkut më të përballueshëm për banorët me ngrirje të qirave, kujdes universal falas për fëmijët dhe kosto më të ulëta të transportit publik. Megjithatë, shumica e përshkruajnë atë si socialist, jo si komunist.

Në qershor, PolitiFact gjithashtu hodhi poshtë pretendimet se Mamdani është komunist. “Komunizmi përfshin një ekonomi të planifikuar në mënyrë qendrore, pa forca tregu. Çmimet dhe sasitë përcaktohen nga një autoritet qeveritar qendror. Nuk ka konkurrencë politike demokratike dhe në vend të kësaj, një parti e vetme sundon vendin. Ai nuk po bën thirrje për asnjë nga këto”, tha për PolitiFact profesorja e Universitetit të Stanfordit, Anna Grzymala-Busse.

Të hënën, madje edhe Cuomo tha: “Mamdani nuk është komunist. Ai është socialist. Por as ne nuk kemi nevojë për një kryetar bashkie socialist.”

Sa varet në të vërtetë NYC nga fondet federale?

Sipas një raporti të Kontrollorit të Shtetit të Nju Jorkut, i cili është një analizë e financimit federal për Nju Jorkun e publikuar në prill të këtij viti, qytetit do t'i duhen 7.4 miliardë dollarë fonde federale për vitin fiskal 2026.

Raporti, i publikuar më 28 prill, tregoi se financimi federal përbën 6.4 përqind të shpenzimeve totale. Fondet e mbetura erdhën nga taksat, tarifat dhe të ardhurat e tjera shtetërore. Kontrollori i Shtetit Thomas DiNapoli, shërben si zyrtari kryesor fiskal i shtetit të Nju Jorkut.

Në vitin fiskal 2025, buxheti operativ i qytetit ishte 9.7 miliardë dollarë, duke përfshirë 1.1 miliardë dollarë në fonde për pandeminë.

Raporti tha se financimi federal shkon kryesisht për agjencitë e strehimit dhe shërbimeve sociale të qytetit. Ndihma e Përkohshme për Familjet në Nevojë (TANF) ishte fondi më i madh federal jo-pandemik për vitet fiskale 2025 dhe 2026.

Çfarë thotë ligji?

Sipas Kushtetutës së SHBA-së, është Kongresi, jo presidenti, ai që ka autoritetin për të vendosur se si ndahen fondet federale për shtetet.

Neni I i Seksionit 8 të Kushtetutës së SHBA-së thotë se Kongresi mund të mbledhë taksat dhe të vendosë se si duhet të shpenzohen paratë për nevojat kombëtare. Përveç kësaj, Neni I i Seksionit 9 të Kushtetutës së SHBA-së thotë: “Asnjë para nuk do të tërhiqet nga Thesari, përveçse si pasojë e ndarjeve të bëra me ligj.”

Nëse presidenti nuk i ekzekuton vendimet e financimit federal të marra nga Kongresi, kjo do të konsiderohej një akt jokushtetues i "sekuestrimit" nga ana e presidentit.

Në vitin 1974, Akti i Kontrollit të Sekuestrimit (ICA) u miratua pasi Presidenti i atëhershëm Richard Nixon u përpoq të mbante fondet e miratuara tashmë nga Kongresi. ICA i lejon presidentit të mbajë fondet e ndara nga Kongresi për 45 ditë, por vendimi i tij për të mbajtur fondet duhet të miratohet më pas nga Kongresi. Pra, ndërsa presidenti ka një shkallë diskrecioni mbi financimin federal, Kongresi prapëseprapë merr vendimin përfundimtar.

Kongresi aktualisht kontrollohet nga Partia Republikane. Republikanët mbajnë 53 vende në Senat, ndërsa demokratët mbajnë 47; republikanët mbajnë 220 vende dhe demokratët mbajnë 212 në Dhomën e Përfaqësuesve.

Avokati kushtetues Bruce Fein i tha Al Jazeera, se Trump nuk mund ta ndalojë ligjërisht financimin për asnjë shtet, "përveç nëse Kongresi e ka kushtëzuar shprehimisht financimin për një shtet dhe kushti lidhet me qëllimin e parave".

“Për shembull, Trump nuk mund t’i jepte fund pagesave të Medicaid për një shtet sepse guvernatori i tij ishte demokrat”, shtoi ai.

Fein tha se çdo entitet, fondet e të cilit Trump i ndërpret, do të ketë të drejtë të padisë administratën Trump.

A e ka shkurtuar qeveria tashmë fondet federale për Nju Jorkun?

Administrata Trump është përpjekur tashmë të shkurtojë fondet për qytetin nën drejtimin e kryetarit të bashkisë në largim, demokratit Eric Adams.

Administrata Trump ka bllokuar 12 milionë dollarë grant federal që do të kishin shkuar për Autoritetin e Transportit Metropolitan (MTA) të Nju Jorkut, i cili planifikoi t'ia kalonte ato Departamentit të Policisë së Qytetit të Nju Jorkut (NYPD) për policimin kundër terrorizmit në metro.

Paratë e grantit federal u revokuan, si pjesë e një sërë më të gjerë pauzash të financimit federal të njoftuara në janar.

Më 8 tetor, Adams njoftoi se Qyteti i Nju Jorkut po ngrinte një mocion në mbështetje të çështjes ligjore të shtetit të Nju Jorkut kundër Sekretares së Sigurisë Kombëtare Kristi Noem, me qëllim parandalimin e saj nga revokimi i atij financimi.

Përveç kësaj, raporti i Kontrollorit të Shtetit të Nju Jorkut tha: “Qyteti i Nju Jorkut është njoftuar tashmë për qindra miliona dollarë shkurtime ose pauza të fondeve federale për këtë vit dhe vitin tjetër, por ndikimi i plotë i veprimeve të fundit nga Uashingtoni nuk dihet ende.”

Raporti shtoi se më 8 prill, qeveria federale njoftoi zyrtarisht Nju Jorkun se disa grante që i ishin dhënë tashmë do të ndërpriteshin, do të ndërpriteshin pjesërisht ose do të ndërpriteshin plotësisht.

DiNapoli parashikoi se ulja e mundshme e buxhetit operativ të përditshëm të qytetit mund të jetë deri në 400 milionë dollarë për vitin fiskal 2025 dhe 135 milionë dollarë për vitin fiskal 2026 - ose edhe më e lartë, pasi parashikimet e tij nuk marrin parasysh ndonjë ndryshim të mëtejshëm që mund të bëhet kur qeveria federale të finalizojë buxhetin e saj për vitin fiskal 2026./ Al Jazeera.