Rebelët e ELN-së në Kolumbi përballen me kërcënime nga SHBA-të mes shtytjes për bisedime paqeje

Rajoni i Catatumbos, i cili shtrihet përgjatë kufirit me Venezuelën në departamentin e Norte de Santander, është kufiri më i paqëndrueshëm i Kolumbisë.

E pajisur me rezerva nafte dhe të mbjella kokaine, por e varfër dhe e lënë pas dore, kjo zonë kufitare historikisht ka qenë një vend i konkurrencës së dhunshme midis grupeve të armatosura që luftojnë për kontroll territorial.

Ushtria Çlirimtare Kombëtare (ELN) , forca më e madhe guerile e mbetur në Kolumbi, mban një prani të fortë dhe të organizuar, duke vepruar përtej kufirit poroz me Venezuelën.

Është atje që disa nga luftëtarët e tyre marrin një ekip raportimi të Al Jazeera-s dhe na çojnë me makinë për t'u takuar me komandantët e tyre.

Tensionet mbeten të larta në këtë rajon. Në janar, mijëra njerëz u zhvendosën për shkak të luftimeve midis ELN dhe një fraksioni disident nga Forcat e Armatosura Revolucionare të Kolumbisë (FARC) që vazhdon të veprojë në disa pjesë të vendit pavarësisht marrëveshjeve të paqes të ndërmjetësuara në vitin 2016.

Lufta zhvillohet për kontrollin e territorit dhe aksesin në kufirin me Venezuelën, i cili është një mënyrë thelbësore për të nxjerrë drogën nga vendi.

Duke hyrë në zonë, është menjëherë e qartë se ELN ka kontroll të plotë këtu. Nuk ka prova të ushtrisë së vendit. Flamujt e ELN-së zbukurojnë rrugët anësore dhe tabelat japin një mesazh të qartë se si anëtarët e grupit e shohin Kolumbinë tani.

«Paqja totale është një dështim», thonë ata.

Gjithashtu nuk ka sinjal të telefonisë mobile. Njerëzit i thonë ekipit të Al Jazeera-s se kompanitë telefonike nuk duan t’u paguajnë taksë grupeve të armatosura që kontrollojnë territorin.

Kur Presidenti Gustavo Petro mori detyrën, ai premtoi të zbatonte një plan të plotë paqeje me grupet e armatosura të Kolumbisë. Por negociatat nuk kanë qenë të lehta, veçanërisht me ELN-në.

Zyrtarët qeveritarë pezulluan bisedimet e paqes për shkak të luftimeve në Catatumbo, por tani thonë se janë gati t'i rifillojnë ato.

Al Jazeera takohet me komandantin Ricardo dhe komandanten Silvana, në një shtëpi të vogël në mes të maleve. Intervista duhet të jetë e shpejtë, thonë ata, pasi janë të shqetësuar për një sulm të mundshëm dhe dronë zbulues që kanë qarkulluar në zonë.

Komandantët shoqërohen nga disa prej luftëtarëve të tyre. Kur u pyetën se sa prej tyre kanë në zonë, ata u përgjigjën: “Jemi mijëra dhe jo të gjithë i kanë veshur uniformat e tyre. Disa janë guerilas urbanë.”

Qeveria vlerëson se ELN ka rreth 3,000 luftëtarë. Por shifra mund të jetë shumë më e lartë.

Komandanti Ricardo, i cili është përgjegjës për rajonin, thotë se beson se mund të ketë një shans për paqe.

“ELN ka luftuar për një zgjidhje politike për 30 vjet me vështirësi të ndryshme”, thotë ai. “Ne besonim se me Petron do të përparonim në proces. Por kjo nuk ndodhi. Nuk ka pasur kurrë paqe në Kolumbi. Ajo që kemi është paqja e varreve.”

Grupi dhe qeveria kishin zhvilluar takime në Meksikë përpara pezullimit të bisedimeve. “Nëse marrëveshjet që kishim në Meksikë janë ende në fuqi, besoj se komanda jonë qendrore do të binte dakord [se kjo] mund të hapte rrugën për një zgjidhje politike për këtë konflikt”, i tha komandanti Ricardo Al Jazeera-s.

Kërcënimi i drogës në SHBA

Por nuk është vetëm lufta me shtetin kolumbian që i ka vënë grupet e armatosura këtu në gatishmëri. Fushata ushtarake e Shteteve të Bashkuara kundër anijeve të dyshuara për drogë në Karaibe dhe Paqësor - dhe qëndrimi agresiv i SHBA-së ndaj qeverisë së Venezuelës fqinje - i kanë sjellë një dimension ndërkombëtar, asaj që dikur ishte një konflikt i brendshëm kolumbian.

Administrata e Presidentit të SHBA-së, Donald Trump, nuk i quan këta njerëz guerilas, por “narkoterroristë” dhe nuk e ka përjashtuar mundësinë e sulmit ndaj tyre në tokën kolumbiane.

Operacioni amerikan, i cili filloi në fillim të shtatorit, ka vrarë më shumë se 62 persona, përfshirë shtetas nga Venezuela dhe Kolumbia, dhe ka shkatërruar 14 anije dhe një gjysmë-nëndetëse.

Disa nga komandantët kanë një kërkesë për ekstradim nga SHBA-të dhe qeveria thotë se ata janë kriminelë të kërkuar.

Sulmet e SHBA-së kundër anijeve që dyshohet se transportonin drogë në Karaibe dhe grumbullimi i ushtrisë në rajon për të rritur presionin ndaj Presidentit Venezuelan Nicolas Maduro, shihen nga ELN si një akt tjetër i imperializmit amerikan.

Qeveria amerikane pretendon se një nga ato anije i përkiste ELN-së. “Pse nuk i kapin dhe nuk i tregojnë botës se çfarë kapën dhe çfarë po trafikojnë?” pyet komandanti Ricardo. “Por jo, i fshijnë me një bombë.”

Ai paralajmëron gjithashtu për mundësinë e bashkimit të ELN-së në luftën kundër SHBA-së. “Në hipotezën se Trump sulmon Venezuelën, do të duhet të shohim se si do të reagojmë, por nuk jemi vetëm ne”, thotë ai. “[Është] e gjithë Amerika Latine sepse jam i sigurt se do të ketë shumë, shumë njerëz që do të rrëmbejnë një armë dhe do të luftojnë sepse është tepër. Fakti që Shtetet e Bashkuara mund të shkelin mbi njerëzit pa respektuar vetëvendosjen e tyre duhet të marrë fund.”

ELN u frymëzua nga revolucioni kubanez. Por me kalimin e viteve, ajo është përfshirë në rrëmbime, vrasje, zhvatje dhe trafik droge.

Komandantja Silvana, e cila iu bashkua grupit kur ishte adoleshente, thotë se ELN nuk është si grupet e tjera të armatosura në vend.

«Parimet tona tregojnë se ne nuk jemi të përfshirë në trafikun e drogës», thotë ajo. «Ia kemi thënë këtë bashkësisë ndërkombëtare. Ajo që kemi janë taksat në territoret që i kemi kontrolluar për më shumë se 60 vjet. Dhe nëse ka koka, sigurisht, ne e taksojmë edhe atë».

Kolumbia ka qenë një aleat i rëndësishëm i SHBA-së në rajon gjatë dekadave në luftën kundër trafikut të drogës. Por Petro e ka vënë gjithnjë e më shumë në pikëpyetje politikën e SHBA-së në Karaibe, duke argumentuar se qasja e Uashingtonit ndaj sigurisë dhe migracionit pasqyron logjikën e vjetëruar të Luftës së Ftohtë dhe jo realitetet aktuale të rajonit.

Ai ka kritikuar praninë ushtarake amerikane dhe operacionet detare pranë Venezuelës, duke paralajmëruar se taktika të tilla rrezikojnë të rrisin tensionet në vend që të nxisin bashkëpunimin.

Trump e ka akuzuar Petron, i cili është një ish-guerilas, se është edhe vetë trafikant droge.

Petro u përgjigj me zemërim, duke shkruar në X: “Kolumbia nuk ka qenë kurrë e pasjellshme me Shtetet e Bashkuara. Përkundrazi, e ka dashur shumë kulturën e saj. Por ti je i pasjellshëm dhe injorant në lidhje me Kolumbinë.”

Ministria e Jashtme e Kolumbisë gjithashtu dënoi komentet e Trump si fyese dhe një kërcënim të drejtpërdrejtë për sovranitetin e vendit dhe u zotua të kërkojë mbështetje ndërkombëtare në mbrojtje të Petro-s dhe autonomisë kolumbiane.

Qasja agresive e SHBA-së ndaj Venezuelës dhe Kolumbisë, të dyja të udhëhequra nga presidentë të majtë - dhe mundësia në rritje e një ndërhyrjeje ushtarake amerikane - rrezikojnë ta shndërrojnë një konflikt lokal në Kolumbi në një konflikt më të gjerë rajonal.

Të gjithë në terren po vlerësojnë tani se si do të reagojnë nëse qeveria amerikane i jep ushtrisë së saj dritën jeshile për të sulmuar Venezuelën./ AL Jazeera.