Rusia përdori në Ukrainë, raketën që e shtyu Trump të tërhiqet nga traktati bërthamor
Rusia ka sulmuar Ukrainën në muajt e fundit me një raketë lundrimi, zhvillimi sekret i së cilës e shtyu Donald Trump të braktisë një pakt për kontrollin e armëve bërthamore me Moskën në mandatin e tij të parë si president i SHBA-së, tha ministri i jashtëm i Ukrainës.
Komentet e Andrii Sybihës janë konfirmimi i parë se Rusia ka përdorur raketën tokësore 9M729 në luftime - në Ukrainë apo gjetkë.
Ministria e mbrojtjes e Rusisë nuk iu përgjigj menjëherë një kërkese me shkrim për koment.
NJË RAKETA FLUTUROI 1,200 KM, THOTË BURIMI
9M729 bëri që Shtetet e Bashkuara të tërhiqeshin nga Traktati i Forcave Bërthamore me Rreze të Mesme Veprimi (INF) në vitin 2019. Uashingtoni tha se raketa ishte në shkelje të traktatit dhe mund të fluturonte shumë përtej limitit të tij prej 500 km (310 milje), megjithëse Rusia e mohoi këtë.
Raketa, e cila mund të mbajë një kokë bërthamore ose konvencionale, ka një rreze veprimi prej 2,500 km, sipas faqes së internetit Missile Threat të prodhuar në Qendrën për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare në Uashington.
Një burim ushtarak tha se një aeroplan 9M729 i qëlluar nga Rusia më 5 tetor fluturoi mbi 1,200 km deri në pikën e goditjes në Ukrainë.
“Përdorimi nga Rusia i raketës 9M729 të ndaluar nga INF kundër Ukrainës në muajt e fundit, tregon mungesën e respektit të (Presidentit Vladimir) Putin ndaj Shteteve të Bashkuara dhe përpjekjeve diplomatike të Presidentit Trump për t'i dhënë fund luftës së Rusisë kundër Ukrainës”, tha Sybiha në një deklaratë me shkrim.
Ai i tha Reuters se Kievi mbështet propozimet e paqes të Trump dhe se Rusia duhet të përballet me presion maksimal për ta shtyrë atë drejt paqes, duke thënë se rritja e fuqisë së zjarrit me rreze të gjatë veprimi të Ukrainës do të ndihmonte në bindjen e Moskës për t'i dhënë fund luftës së saj në Ukrainë.
Ukraina i ka kërkuar Uashingtonit t’i ofrojë raketa Tomahawk me rreze të gjatë veprimi, të cilat nuk ishin të ndaluara sipas INF-së, sepse në atë kohë ato lëshoheshin vetëm nga deti. Rusia thotë se ky do të ishte një përshkallëzim i rrezikshëm.
'NJË ÇËSHTJE PËR SIGURINË EVROPIANE'
Përdorimi i raketës 9M729 zgjeron arsenalin e armëve me rreze të gjatë veprimi të Rusisë për të goditur Ukrainën dhe përputhet me një model të Moskës që dërgon sinjale kërcënuese drejt Evropës, ndërsa Trump kërkon një zgjidhje paqeje, thanë analistët ushtarakë perëndimorë.
"Mendoj se Putini po përpiqet të rrisë presionin si pjesë e negociatave të Ukrainës", tha William Alberque, një bashkëpunëtor i lartë në grupin e ekspertëve të Forumit të Paqësorit, duke shtuar se 9M729 ishte projektuar për të goditur objektiva në Evropë.
Rusia testoi raketën e saj me energji bërthamore Burevestnik javën e kaluar, dhe të mërkurën tha se kishte testuar një torpedo me energji bërthamore të quajtur Poseidon.
Shtëpia e Bardhë nuk iu përgjigj pyetjeve specifike në lidhje me përdorimin e raketës 9M729 nga Rusia. Trump urdhëroi ushtrinë amerikane të enjten të rifillojë testimin e armëve bërthamore , duke përmendur "programet e testimit të vendeve të tjera".
Pasi SHBA-të u tërhoqën nga traktati i INF-së, i cili ndalonte raketat e lëshuara nga toka me një rreze veprimi prej 500-5,500 km, Rusia shpalli një moratorium për vendosjen e raketave me rreze të mesme veprimi. Perëndimi tha se Rusia kishte vendosur tashmë disa raketa 9M729.
Më 4 gusht, pak para se të përdorte raketat në Ukrainë, Rusia tha se nuk do të kufizonte më se ku do të vendoste raketat me rreze veprimi INF që mund të mbajnë koka bërthamore.
“Nëse tregohet se Rusia po përdor raketa me rreze veprimi INF, të cilat lehtësisht mund të jenë bërthamore, në Ukrainë, atëherë kjo është një çështje për sigurinë evropiane, jo vetëm për Ukrainën”, tha John Foreman, një ish-atashe britanik i mbrojtjes në Moskë dhe Kiev.
FRAGMENTE RAKETASH
Ministria e Jashtme e Ukrainës nuk dha detaje ose data të sulmeve të 9M729.
Zyrtari i lartë tha se ato filluan më 21 gusht - më pak se një javë pas një samiti Trump-Putin në Alaska.
Reuters shqyrtoi imazhet e rrënojave pas një sulmi rus në të cilin u godit një ndërtesë banimi dhe katër persona u vranë në fshatin ukrainas Lapaiivka më 5 tetor - mbi 600 km larg territorit rus.
Imazhet treguan se dy fragmente raketash, përfshirë një tub që përmbante kabllo, ishin shënuar me 9M729.
Jeffrey Lewis, Studiues i Shquar i Sigurisë Globale në Kolegjin Middlebury, shqyrtoi imazhet me analistët.
Ai tha se tubi, motori dhe panelet e motorit, ishin në përputhje me atë që ai priste të dukej 9M729 dhe se shenjat e bënin një përputhje edhe më të mundshme.
LLOJET E RAKETAVE
Rusia ka raketa të ndryshme që mund të arrijnë në të gjithë Ukrainën, duke përfshirë Kalibr të lëshuar nga deti dhe Kh-101 të lëshuar nga ajri, por Lewis tha se 9M729 ofron diçka paksa të ndryshme.
“Kjo u jep atyre akse sulmi paksa të ndryshme, gjë që është e vështirë për mbrojtjen ajrore, dhe rrit sasinë e raketave që janë në dispozicion të rusëve”, tha Lewis.
INF ndalonte raketat e lëshuara nga toka, sepse lëshuesit janë të lëvizshëm dhe relativisht të lehtë për t’u fshehur.
Douglas Barrie, bashkëpunëtor i lartë për Hapësirën Ajrore Ushtarake në Institutin Ndërkombëtar për Studime Strategjike, tha se Rusia mund ta përdorë 9M729 për të kryer sulme tokësore nga vende më të sigurta, më thellë brenda Rusisë.
Rusia do të përfitonte gjithashtu nga testimi i sistemit në një mjedis beteje në Ukrainë, megjithëse 23 përdorime do të nënkuptonin një qëllim ushtarak, tha Barrie./ Reuters.