A duhet të presim më shumë stuhi gjigante si Uragani Melissa ndërsa planeti ngrohet?

Kur uragani Melissa goditi Xhamajkën javën e kaluar, ai ishte një nga stuhitë më të fuqishme që ka prekur ndonjëherë tokën në Atlantik.
Erërat e saj arritën deri në 295 km/orë, duke sjellë mbi një metër shi në disa zona të ishullit dhe duke lënë pas një gjurmë shkatërrimi në Karaibe.

Një analizë e shpejtë nga Kolegji Imperial i Londrës tregon se ndryshimet klimatike të shkaktuara nga njeriu mund ta kenë bërë Melissën më të mundshme dhe rreth 10% më të fortë se sa do të kishte qenë në një botë pa ngrohje globale.

Si ndikoi klima në fuqinë e Melissës

Duke përdorur modele të avancuara kompjuterike, studiuesit e Institutit Grantham krahasuan mijëra simulime të stuhive të tipit “Melissa” në kushte para-industriale, të sotme dhe të ardhshme.

Rezultatet treguan se një stuhi kaq e fuqishme do të kishte qenë jashtëzakonisht e rrallë në një klimë më të ftohtë — ndoshta një herë në 8,100 vjet.
Në klimën e sotme, ajo ka katër herë më shumë gjasa të ndodhë, rreth një herë në 1,700 vjet.

Sipas shkencëtarëve, ndryshimi aktual i klimës ka rritur shpejtësinë maksimale të erës në Melissa me rreth 19 km/orë. Në një botë që është 2°C më e nxehtë, stuhitë e këtij lloji mund të jenë deri në 26 km/orë më të forta.

Oqeanet më të ngrohta – burimi i stuhive më të forta

Stuhitë tropikale marrin energjinë nga ujërat e ngrohta të oqeanit.
Sipas organizatës Climate Central, aktiviteti njerëzor i ka bërë detet më të ngrohta se kurrë më parë, duke çuar në erëra më të forta, reshje më të dendura dhe valë më të mëdha stuhish.

Në rastin e Melissës, temperaturat e ujërave në Karaibe ishin 1.2°C deri në 1.4°C mbi mesataren, duke krijuar kushte ideale për intensifikim të shpejtë — një fenomen që ekspertët e lidhin drejtpërdrejt me ngrohjen globale.

“Oqeanet më të ngrohta nxisin stuhi më të fuqishme,” shpjegon profesor Ralf Toumi nga Imperial College London. “Kjo është një lidhje e qartë me ndryshimet klimatike.”

Një model për të ardhmen

Edhe pse ndryshimi i klimës nuk rrit domosdoshmërisht numrin e uraganeve, ai pritet të shtojë intensitetin e tyre dhe të rrisë rrezikun e përmbytjeve bregdetare.

Këtë vit, Atlantiku ka parë tre uragane të kategorisë 5 — Erin, Humberto dhe Melissa — një shifër që e barazon rekordin historik të vitit 2005 me Katrinën dhe Ritën.

“Oqeanet janë sot si një kazan që vlon,” thotë Dr. Akshay Deoras nga Universiteti i Reading. “Nëse Melissa do të kishte ndodhur dekada më parë, mbi ujëra më të ftohta, ajo nuk do të kishte arritur kurrë një forcë kaq ekstreme.”

Në një botë gjithnjë e më të nxehtë, ekspertët paralajmërojnë se uraganet gjigante si Melissa mund të bëhen simboli i një epoke të re të motit ekstrem, të ndikuar fuqishëm nga ngrohja globale.