Pse rajoni i Mesdheut është kaq i prirur ndaj përmbytjeve? Një studim i ri ka përgjigje

Në maj të vitit 2023, përmbytje të jashtëzakonshme shkatërruan rajonin Emilia-Romagna në Itali, duke marrë jetën e 17 personave, duke shpërngulur mijëra banorë dhe duke shkaktuar dëme të vlerësuara rreth 8.5 miliardë euro. Që atëherë, rajoni ka përjetuar edhe përmbytje të tjera të rënda.

Një studim i ri, botuar në revistën Scientific Reports, shqyrton kushtet që nxisin përmbytjet në Mesdhe dhe çfarë mund të nënkuptojë kjo për ngjarjet ekstreme në të ardhmen.

Sipas studiuesve, përmbytjet shpesh shkaktohen nga reshje të jashtëzakonshme shiu. Me ngrohjen globale të klimës, pritet që ngjarjet e reshjeve të rënda të shtohen, duke çuar në përmbytje më të shpeshta dhe më të forta. Në Europë, disa rajone, si ato mesdhetare, janë më të ndjeshme ndaj përmbytjeve të shkaktuara nga ndryshimet klimatike.

Megjithatë, përmbytjet ndikohen nga faktorë të shumtë, përfshirë lagështinë e tokës, përdorimin e tokës dhe ndjeshmërinë ndaj nivelit të detit. Studimi i ri tregon se përmbytjet ekstreme shpesh janë rezultat i një bashkësie faktorësh dhe jo vetëm i një reshjeje të vetme.

Studiuesit identifikuan se përmbytjet e vitit 2023 në Itali nuk u shkaktuan vetëm nga një ngjarje ekstreme reshjeje, por nga akumulimi i shiut gjatë disa ditëve, i ndikuar nga topografia e rajonit. Rajoni përjetoi atë që studiuesit e quajnë efekti “cul-de-sac”, ku malet bllokuan lagështinë nga Deti Adriatik, duke kapur shiun në zonë. Një ciklon i qëndrueshëm zgjati reshjet, duke shkaktuar përmbytjet ekstreme dhe të rralla të vitit 2023. Ky efekt besohet se kontribuoi edhe në përmbytjet e vitit 2024.

“Analiza jonë tregon se lloji i ciklonit të qëndrueshëm që shkaktoi përmbytjet e vitit 2023 dhe 2024 në Emilia-Romagna nuk është unik për këtë rajon,” thotë Enrico Scoccimarro, autori kryesor i studimit dhe shkencëtar i lartë në Qendrën Euro-Mesdhetare për Ndryshimet Klimatike. “Zona të tjera mesdhetare me gjeografi të ngjashme mund të përballen me të njëjtat rreziqe.”

Për shkak të ndryshimeve klimatike, këto përmbytje pritet të bëhen më të shpeshta. Studiuesit sugjerojnë krijimin e sistemeve më të sakta paralajmëruese, duke përdorur një metrikë të re të quajtur “vazhdimësia e dendësisë së ciklonit”, e cila do të ndihmojë në ndjekjen e cikloneve që mund të çojnë në ngjarje ekstreme.

“Ky punim përfaqëson hapin e parë të një plani afatgjatë për zhvillimin e Sistemeve të Paralajmërimit të Hershëm për përmbytje në një shkallë sezonale,” shpjegon Scoccimarro. “Qëllimi ynë është të tejkalojmë kufizimet e modeleve numerike aktuale dhe të përmirësojmë parashikimin e reshjeve ekstreme, duke ndihmuar komunitetet të jenë më të përgatitura për përmbytje.”