Avionë luftarakë, anije ushtarake dhe CIA/ Analiza e BBC: Trump synon të rrëzojë Maduron

Nga Ione Wells dhe Joshua Cheetham, BBC

Prej dy muajsh ushtria amerikane ka grumbulluar një forcë prej anijesh ushtarake, avionësh luftarakë, bombarduesish, marinsa, dronë dhe avionë spiunë në Detin Karaibe. Ky është dislokimi më e madhe atje për dekada.

Avionët bombardues me rreze të gjatë, B-52, kanë kryer "demonstrime sulmesh bombardues" pranë bregut të Venezuelës. Trump ka autorizuar vendosjen e CIA-s në Venezuelë dhe aviacioni më i madh në botë po dërgohet në këtë rajon.

SHBA thotë se ka vrarë dhjetëra persona në sulme ndaj anijeve të vogla nga Venezuela, të cilat pretendon se transportojnë "drogë" dhe "narko-terroristë", pa ofruar dëshmi apo detaje për ata që ndodheshin në bord.

Këto sulme kanë nxitur dënime në rajon dhe ekspertët kanë vënë në dyshim ligjshmërinë e tyre. Ato po shiten nga SHBA si luftë kundër trafikut të drogës, por të gjitha shenjat sugjerojnë se në të vërtetë kjo është një fushatë frikësimi që synon largimin e presidentit të Venezuelës, Nicolás Maduro, nga pushteti.

"Kjo ka të bëjë me një ndryshim regjimi. Ka gjasa të mos pushtojnë, shpresa është se kjo ka të bëjë me sinjalizim," thotë dr. Christopher Sabatini, studiues i lartë për Amerikën Latine në institutin ‘Chatham House’.

Ai argumenton se dislokimi ushtarak është një shfaqje force që synon të "ngjallë frikë" në zemrat e ushtrisë venezueliane dhe rrethit të ngushtë të Maduros, që ata të veprojnë kundër tij.

BBC Verify ka monitoruar informacionin publikisht të disponueshëm për anijet dhe avionët amerikanë në rajon – së bashku me imazhe satelitore dhe foto nga rrjetet sociale – për të krijuar një pamje se ku ndodhen forcat e Trump.

Nga 23 tetori, kemi identifikuar 10 anije ushtarake amerikane në rajon, duke përfshirë shkatërrues raketash, anije sulmi amfibe dhe cisterna nafte për furnizim të anijeve në det.

Një shpërblim prej 50 milionë dollarësh për të testuar besnikërinë e rrethit të brendshëm

Nuk është sekret që administrata amerikane, veçanërisht Sekretari i Shtetit, Marco Rubio, dëshiron të shohë Maduron të rrëzuar.

Në fillim të këtij viti, ai i tha Fox News se Maduro është një "diktator i tmerrshëm", dhe kur u pyet nëse po kërkonte që Maduro të largohej, shtoi: "Do të punojmë mbi këtë politikë".

Por, edhe për kritikët e hapur të Maduros si Rubio, është e vështirë të kërkohet hapur një ndryshim regjimi me mbështetje ushtarake – diçka që anëtarët e opozitës së Venezuelës e kanë kërkuar prej kohësh.

Donald Trump bëri fushatë kundër ndryshimit të regjimeve në vitin 2016, duke premtuar të "ndalojë garën për të rrëzuar regjimet e huaja", dhe më vonë ka dënuar përfshirjen në "luftëra të përjetshme."

SHBA nuk e njeh Maduron si president të Venezuelës, pasi zgjedhjet e fundit në 2024 u konsideruan gjerësisht nga ndërkombëtarët dhe nga opozita në Venezuelë si as të lira dhe as të drejta. Ambasada amerikane në Karakas u mbyll gjatë presidencës së parë të Trump në vitin 2019.

SHBA ka rritur shpërblimin për informacion që çon te arrestimi i Maduros në 50 milionë dollarë, një nxitje për ata brenda rrethit të tij të ngushtë besnik që ta dorëzojnë. Por kjo nuk ka sjellë asnjë tradhti.

Profesori i së drejtës në Venezuelë dhe bashkëpunëtori i lartë në institutin e sigurisë kombëtare CSIS, Jose Ignacio Hernández, thotë se 50 milionë dollarë nuk janë asgjë për elitat venezueliane.

Ka shumë para për t’u fituar përmes korrupsionit brenda një shteti të pasur me naftë si Venezuela. Ish-kreu i Thesarit, Alejandro Andrade, fitoi 1 miliard dollarë ryshfete para se të shpallej fajtor.

Shumë analistë bien dakord se ushtria venezueliane do të ishte kyçe për çdo ndryshim regjimi, por që ata të kundërshtonin Maduron dhe ta largonin, ata gjithashtu mund të kërkonin premtime për imunitet nga ndjekja penale.

Z. Hernández shton: "Do të mendojnë se, në një mënyrë ose tjetrën, edhe unë jam i përfshirë në aktivitete kriminale."

Michael Albertus, profesor i shkencave politike në Universitetin e Çikagos, që publikon gjerësisht mbi Amerikën Latine, nuk është i bindur se edhe një shpërblim prej 500 milionë dollarësh do të bindte rrethin e ngushtë të Maduros që ta dorëzojë atë.

"Liderët autoritarë gjithmonë kanë dyshime edhe ndaj rrethit të tyre të brendshëm, dhe për këtë arsye krijojnë mekanizma për t’i monitoruar dhe për të siguruar besnikërinë," tha ai.

Sanksionet ekonomike ndaj Venezuelës kanë përkeqësuar krizën ekonomike tashmë të rëndë, por nuk kanë arritur të bindin figurat e larta që të kthehen kundër presidentit të tyre.

Pse kjo ndoshta nuk ka të bëjë vetëm me drogën

Donald Trump ka deklaruar se kjo është një luftë kundër trafikantëve të narkotikëve dhe ka thënë se një anije që SHBA sulmoi më 16 tetor ishte "e ngarkuar kryesisht me fentanil".

Por fentanili prodhohet kryesisht në Meksikë – jo në Amerikën e Jugut – dhe hyn në SHBA nga kufiri jugor.

"Nuk ka të bëjë me drogat," thotë dr. Sabatini. "Por ai ka përvetësuar gjuhën e opozitës venezueliane se kjo nuk është vetëm një diktaturë – është një regjim kriminal".

Që nga viti 2020, Departamenti i Drejtësisë i SHBA e ka akuzuar presidentin Maduro se udhëheq një organizatë trafikimi droge dhe narko-terrorizmi, të cilën ai e mohon. Trump ka thënë se ka autorizuar CIA-n të kryejë operacione të fshehta në Venezuelë pjesërisht për shkak të "drogës që vjen" nga Venezuela.

Venezuela nuk prodhon sasi të mëdha kokaine – kjo ndodh kryesisht në Kolumbi, Peru dhe Bolivi. Ka pak kokainë që trafikohet përmes Venezuelës, për të cilën qeveria e saj pretendon se po e lufton.

Një raport i Agjencisë Amerikane për Zbatimin e Drogës (DEA) nga viti 2025 thotë se 84% e kokainës së konfiskuar në SHBA vjen nga Kolumbia dhe përmend vende të tjera, por jo Venezuelën në seksionin për kokainën.

Shtatë sulmet e para u kryen në Karaibe, që nuk është një rrugë detare kryesore për trafik droge krahasuar me Oqeanin Paqësor, ku u kryen sulmet e mëvonshme.

Peshkatarët venezuelianë, të frikësuar pas sulmeve amerikane, nuk kanë dhënë detaje mbi provat se Maduro udhëheq një organizatë trafikimi droge. Maduro ka mohuar vazhdimisht akuzat, dhe nga ana e tij akuzon SHBA për imperializëm dhe për përkeqësimin e krizës ekonomike të vendit përmes sanksioneve.

Ka raste të njohura të atyre afër tij që janë të akuzuar.

Në 2016, një gjykatë federale në Nju Jork dënoi dy nipërit e gruas së tij për komplot për të importuar kokainë në SHBA. Hetimet zbuluan se ata planifikuan të përdorin një pjesë të parave për të financuar fushatën politike të gruas së tij. Ata më pas u liruan në një marrëveshje shkëmbimi të të burgosurve me SHBA.

Forcimi i fuqisë detare dhe ajrore të SHBA

Pentagoni ka urdhëruar vendosjen e një grupi sulmues me aeroplanmbajtëse në rajon.

Ai përfshin USS Gerald R Ford, aeroplanmbajtësen më të madhe në botë.

Përveç anijeve amerikane që kemi monitoruar rreth Porto Rikos – ku SHBA ka një bazë ushtarake – imazhet satelitore treguan edhe dy anije rreth 75 milje (123 km) në lindje të Trinidad dhe Tobagos.

Njëra ishte një kryqëzor me raketa, USS Lake Erie.

Tjetra duket se ishte MV Ocean Trader, sipas Bradley Martin, një ish-kapiten i Marinës amerikane, tani studiues i lartë i politikave në RAND Corp.

Kjo është një anije mallrash e konvertuar, e dizajnuar për të mbështetur misione të forcave speciale duke u dukur si anije tregtare. Ajo mund të strehojë dronë, helikopterë dhe varka të vogla.

Ka një gamë të gjerë misionesh që ajo mund të mbështesë, përfshirë zbulimin për të përgatitur sulme. Por z. Martin thekson se prania e saj "nuk do të thotë domosdoshmërisht se po kryhen ose planifikohen këto aktivitete".

Analistët ushtarakë kanë vënë në dukje se ndërprerja e drogës në det nuk kërkon një forcë aq të madhe sa ajo aktuale amerikane.

SHBA gjithashtu ka forcuar praninë e saj ajrore në rajon – BBC Verify ka identifikuar disa avionë ushtarakë amerikanë në Porto Riko.

Stu Ray, analist i lartë në McKenzie Intelligence Services, thotë se një imazh satelitor i marrë më 17 tetor tregon avionë luftarakë F-35 në pistë, ndoshta F-35B.

Këta janë avionë luftarakë shumë të avancuar dhe të padukshëm, të vlerësuar për aftësinë e tyre për ngritje të shkurtër dhe ulje vertikale.

Në rrjetet sociale, një pilot i një avioni privat ndau një video të një droni MQ-9 Reaper, filmuar në aeroportin ‘Rafael Hernández’ në Porto Riko.

Këta janë përdorur nga SHBA për të kryer sulme dhe mbikëqyrje në Afganistan, Siri, Libi dhe Mali.

Në fillim të tetorit, BBC Verify monitoroi tre bombardues B-52 që fluturuan mbi Karaibe dhe pranë bregut të Venezuelës.

Forca ajrore amerikane më vonë konfirmoi se avionët kishin marrë pjesë në një "demonstrim sulmi bombardues".

Fluturime të bombarduesve B1 dhe avionëve spiun P-8 Poseidon gjithashtu janë parë në platformat e gjurmimit të avionëve.

Imazhet në rrjetet sociale kanë treguar gjithashtu helikopterë ushtarakë që operojnë pranë bregut të Trinidad dhe Tobagos.

Disa prej tyre janë Boeing MH-6M Little Birds – të njohur me nofkën "Vezët Vrasëse" – që përdoren nga forcat speciale amerikane.

Çfarë mund të bëjë CIA brenda Venezuelës

Kur u pyet nëse CIA kishte marrë autorizimin për të eliminuar Maduron, Donald Trump shmangu pyetjen dhe tha se do të ishte "qesharake" të përgjigjej.

Ai gjithashtu ka thënë se SHBA po "shikon tokën tani", duke iu referuar operacioneve të mundshme ushtarake në territorin e Venezuelës.

CIA shihet me shumë dyshim nga shumë njerëz në Amerikën Latine për shkak të një historie të gjatë ndërhyrjesh të fshehta, përpjekjeve për ndryshim regjimi dhe mbështetjes për diktatura ushtarake të së djathtës në të kaluarën, veçanërisht në Kili dhe Brazil.

Ned Price, zëvendësi i përfaqësuesit amerikan në Kombet e Bashkuara dhe më parë analist i lartë në CIA dhe këshilltar i lartë i Departamentit të Shtetit, tha se veprimet e fshehta të CIA-s mund të marrin "shumë forma".

"Ato mund të jenë operacione informacioni. Mund të jenë operacione sabotimi. Mund të financojnë partitë opozitare. Mund të shkojnë deri te rrëzimi i një regjimi. Ka shumë opsione midis opsionit më të ulët dhe atij më të lartë".

Kjo mund të përfshijë përdorimin e agjentëve për të goditur të dyshuarit për trafik brenda Venezuelës. Sipas vetë përkufizimit të SHBA, kjo mund të përfshijë edhe Maduron vetë.

Dr. Sabatini thotë se duke qenë se Venezuela nuk është një pikë kryesore prodhimi droge, nuk ka laboratorë kokaine apo fentanili për t’u "shkatërruar", por ka pistë ajrore ose porte që SHBA mund të godasë.

"Nëse sulmi do të jetë agresiv, mund të dërgojnë një raketë ndaj një kazermë ushtarake. Ka inteligjencë mjaft të mirë që tregon se sektorë të caktuar të ushtrisë janë të përfshirë në trafik kokaine".

Ose mund të jetë një situatë "grab and go" (kap dhe merr), vëren ai, ku përpiqen të kapin Maduron ose disa nga nënshkruesit e tij dhe t’i sjellin para drejtësisë në SHBA.

Pyetja e madhe, argumenton ai, është sa gjatë është i gatshëm Trump të mbajë kaq shumë asete amerikane të vendosura në Karaibe.

Nëse qëllimi kryesor i këtij grumbullimi ushtarak është të kërcënojë Maduron, nuk dihet nëse kjo mjafton për të nxitur tradhtitë.

A shkon kjo deri te një përpjekje reale për të rrëzuar regjimin e Maduros me forcë, kjo është e vështirë të dihet.