Danimarka i kërkon BE-së të trajtojë institucionalizimin në rritje të personave me aftësi të kufizuara

Ministrja daneze e Çështjeve Sociale dhe Strehimit, Sophie Hæstorp Andersen, ka bërë thirrje që Bashkimi Evropian të përfshijë problemin e institucionalizimit të personave me aftësi të kufizuara në planet e ardhshme për strehim të përballueshëm, duke theksuar nevojën për më shumë mundësi për jetesë të pavarur.

Në një intervistë për Euronews, Andersen tha se mungesa e strehimit të përballueshëm është një nga arsyet kryesore pse shumë persona me aftësi të kufizuara vazhdojnë të jetojnë në institucione.

“Së pari duhet të punojmë për strehimin, por për ta bërë këtë na duhen strehime të përballueshme. E njëjta gjë vlen edhe për jetesën e pavarur,” deklaroi ajo.
“Duhet të sigurojmë më shumë jetesë të pavarur, dhe kjo nënkupton edhe strehim të përballueshëm.”

Sipas të dhënave të fundit (2020), rreth dy milionë persona me aftësi të kufizuara jetojnë ende në institucione në BE, shumica prej tyre me aftësi të kufizuara intelektuale ose me nevoja të ndërlikuara për mbështetje. Organizata Eurofound raporton një rritje prej 29% të institucionalizimit gjatë dekadës së fundit, megjithëse situata ndryshon ndjeshëm mes vendeve anëtare.

Franca ka shënuar një rritje prej 100% të të rriturve që jetojnë në institucione rezidenciale, ndërsa Finlanda ka përjetuar një rënie prej 60%. Italia dhe Luksemburgu, ndërkohë, nuk kanë bërë përparim të dukshëm.

Ekspertët theksojnë se pas këtij trendi qëndron mungesa e strehimit të aksesueshëm, shërbimeve lokale dhe skemave të asistencës personale, që shpesh i detyron familjet të zgjedhin institucionalizimin si alternativën e vetme.

Drejtori i organizatës Inclusion Europe, Milan Řveřepa, paralajmëroi se vendet duhet të ndalojnë futjen e personave me aftësi të kufizuara në institucione të ndara nga komuniteti:

“Kjo duhet të shkojë paralelisht me sigurimin e strehimit dhe shërbimeve mbështetëse – nga mbështetja në shtëpi, te trajnimi dhe punësimi.”

Përgjigjja e BE-së

Bashkimi Evropian ka ndërmarrë disa iniciativa në vitet e fundit, përfshirë Kartën Evropiane të Personave me Aftësi të Kufizuara dhe Kartën e Parkimit, me synimin për të lehtësuar lëvizjen dhe përfshirjen sociale.
Megjithatë, ministrja daneze Andersen vlerëson se Strategjia e BE-së për të Drejtat e Personave me Aftësi të Kufizuara 2021–2030 është ende “në gjysmë të rrugës” dhe kërkon më shumë fokus në zbatimin praktik të masave ekzistuese.

Në një takim të fundit në Luksemburg, Komisionerja për Barazinë Hadja Lahbib theksoi rëndësinë e përfshirjes së personave me aftësi të kufizuara në tregun e punës dhe në jetën publike:

“Ne kemi nevojë për aftësitë e tyre në dispozicion, dhe ata duhet të kenë mundësi të gëzojnë një jetë më të pavarur.”

Ndërkohë, Forumi Evropian i Personave me Aftësi të Kufizuara (EDF) akuzon disa shtete anëtare për mungesë angazhimi të vërtetë ndaj përmirësimeve konkrete, duke theksuar se shumë vende po ecin “në drejtim të kundërt” me premtimet e tyre për të drejtat e personave me aftësi të kufizuara.

Komisioni Evropian ka publikuar udhëzime për të ndihmuar vendet në zbatimin e Konventës së OKB-së për të Drejtat e Personave me Aftësi të Kufizuara, të ratifikuar nga të gjitha shtetet anëtare të BE-së, me synimin për të nxitur jetesën e pavarur dhe përfshirjen në komunitet.