‘Plan i zgjuar’: Si dëshiron BE-ja të përdorë paratë ruse për të blerë armë për Ukrainën
A duhet që asetet shtetërore ruse të ruajtura në BE të transferohen në Ukrainë? Dhe nëse po, si mund të bëhet kjo në një mënyrë ligjërisht të shëndoshë dhe ekonomikisht të qëndrueshme? Diplomatët, avokatët dhe politikanët në Bruksel kanë qenë në mëdyshje për këtë për disa vite - deri më tani pa sukses. Por tani po del një zgjidhje e mundshme, që mund të miratohet në samitin e BE-së këtë javë.
Fokusi i BE-së është te asetet e Bankës Qendrore Ruse, me një total prej afërsisht 210 miliardë eurosh, të cilat mbahen në BE dhe janë ngrirë pas pushtimit në shkallë të plotë në fillim të vitit 2022. Ndërsa BE-ja aktualisht po përdor interesin nga këto para për të ndihmuar Ukrainën, ajo nuk po ka qasje të drejtpërdrejtë në kapital. Ka arsye ligjore dhe politiko-ekonomike pse kjo nuk ka ndodhur deri më tani.
Arsyeja ligjore: Asetet shtetërore janë imune sipas ligjit ndërkombëtar - prandaj, ato nuk mund të aksesohen në parim. Arsyeja politiko-ekonomike: Një numër i madh shtetesh mbajnë rezerva valutore ose obligacione në BE. Nëse ato mendojnë se rezervat e tyre nuk janë të sigurta në rast të një konflikti me Evropën, ato mund të tërheqin asetet e tyre si masë paraprake. Qëllimi është të parandalohet një precedent me pasoja potencialisht të gjera.
Plan i ri
Komisioni i BE-së ka paraqitur tani një plan për të anashkaluar këto probleme. Në mënyrë specifike, bëhet fjalë për asetet ruse me vlerë afërsisht 140 miliardë euro, të cilat mbahen nga ofruesi belg i shërbimeve financiare Euroclear dhe aktualisht janë të ngrira. Sipas planit, paratë do t'i vihen në dispozicion Ukrainës pa u marrë përgjithmonë nga Rusia. Thënë thjesht, do të funksiononte kështu: Fondet do të shndërroheshin në një kredi për Ukrainën dhe më pas do të ishin menjëherë në dispozicion të vendit të shkatërruar nga lufta. Rusia do të kishte të drejtë për shlyerje - por vetëm nëse Kremlini i paguan dëmshpërblime Ukrainës në këmbim.
Ligjërisht, ky ndërtim nuk është problematik, sipas mbështetësve të planit. Rusia nuk do të "shpronësohej", por formalisht do të mbante një të drejtë për fondet e ngrira nga ofruesi i shërbimeve financiare Euroclear. Nëse Kremlini paguan dëmshpërblime në një moment, sanksionet e BE-së mund të hiqen dhe fondet "të zhbllokohen". Rusia më pas mund të kërkojë mbrapsht fondet nga Euroclear. Për t'u siguruar që ofruesi i shërbimeve financiare të mos mbetet duarbosh në këtë rast, Ukraina dhe BE-ja do ta kompensonin atë - duke përdorur fondet nga pagesat ruse të dëmshpërblimeve.
Për t’i dhënë Euroclear-it sigurinë se kjo do të ndodhë vërtet, shtetet anëtare të BE-së duhet të ofrojnë garanci. Megjithatë, rreziku për to do të ishte i menaxhueshëm. Në fund të fundit, ato do të duhej të ndërhynin plotësisht, vetëm nëse sanksionet hiqen dhe fondet “zhbllokohen”, në një kohë kur Rusia nuk ka bërë (ende) asnjë pagesë dëmshpërblimi që mund të aksesohet. Prandaj, po merren në konsideratë mbrojtjet ligjore për kredon e “dëmshpërblimeve ose sanksioneve”. Me fjalë të tjera: Për sa kohë që nuk paguhen dëmshpërblime, as sanksionet nuk duhet të hiqen.
"Zgjidhje e zgjuar"
Kremlini është natyrisht më pak i kënaqur me planin. Ai e quan atë "konfiskim të paligjshëm të aseteve ruse", dhe kërcënon me hakmarrje. Aktualisht, ka shenja në rritje se shtetet anëtare të BE-së do të bien dakord megjithatë me planin. Edhe Gjermania, e cila në përgjithësi ka qenë e rezervuar për këtë çështje në të kaluarën, tani është e bindur. Në një artikull të kohëve të fundit si mysafir në Financial Times, kancelari gjerman Friedrich Merz (CDU) e promovoi idenë.
Grupi i ekspertëve me seli në Bruksel, Bruegel, e përshkroi gjithashtu planin, si një "zgjidhje të zgjuar që i lë asetet e Rusisë të paprekura, por i përdor ato për të mbështetur Ukrainën". Në të njëjtën kohë, mbetet e qartë se rezervat ndërkombëtare të valutave në Evropë janë të sigurta dhe rendi monetar ndërkombëtar nuk do të minohet. "Plani arrin ekuilibrin më të mirë të mundshëm, midis shumë parametrave që kanë formësuar debatin rreth rezervave të ngrira ruse", thuhet në të. / Der Standard.