Burimet e rinovueshme, tani burimi më i madh i energjisë elektrike në botë. A mjafton kjo për të ndaluar ndryshimet klimatike?
Evropa duhet të përpiqet për objektiva më të guximshme të energjisë së rinovueshme për të mbrojtur klimën, pavarësisht përparimit rekord botëror.
Këtë vit, prodhimi botëror i energjisë diellore dhe të erës tejkaloi kërkesën për energji elektrike, ndërsa energjitë e rinovueshme të kombinuara gjeneruan më shumë energji sesa qymyri për herë të parë në histori.
Sipas organizatës thinktank Ember, prodhimi global i energjisë diellore u rrit me 31 për qind në gjysmën e parë të vitit 2025, me prodhimin e energjisë nga era që u rrit gjithashtu me 7.7 për qind. Në të njëjtën kohë, prodhimi total i karburanteve fosile ra pak, me më pak se një për qind.
Megjithatë, një raport i ri nga Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë së Rinovueshme (IRENA), Presidenca Braziliane e COP30 dhe Aleanca Globale e Energjive të Rinovueshme (GRA), ka paralajmëruar se bota ende po mbetet prapa në objektivat e saj për energjinë e rinovueshme dhe efikasitetin. Grupet tani po u bëjnë thirrje të gjitha kombeve - përfshirë BE-në - të "lëvizin më shpejt".
'Duhet të bëjmë një hap përpara'
I zbuluar gjatë një eventi para-COP30, raporti zbuloi se shtimet globale të kapacitetit të energjisë së rinovueshme arritën në 582 GW vitin e kaluar, duke shënuar një normë rritjeje vjetore prej 15.1 përqind krahasuar me normën e rritjes prej 14.4 përqind të vitit 2023.
Ndërsa ky trend është pozitiv, për të qëndruar në rrugën e duhur për objektivin e Konsensusit të COP28 të Emirateve të Bashkuara Arabe për trefishimin e burimeve të rinovueshme në 11.2 TW deri në vitin 2030, një sasi marramendëse prej 1,122 GW kapaciteti të rinovueshëm duhet të shtohet çdo vit nga viti 2025 e tutje.
Nëse rritja e kapacitetit e vërejtur në vitin 2024 vazhdon me të njëjtin ritëm gjatë pjesës tjetër të dekadës, vetëm 10.3 TW kapacitet i energjisë së rinovueshme do të instalohet deri në vitin 2030.
Sekretari i Përgjithshëm i Kombeve të Bashkuara, António Guterres, e përshëndeti revolucionin e energjisë së pastër si “të pandalshëm”, por argumentoi se bota duhet të “përparojë, të shkallëzohet dhe të përshpejtojë” tranzicionin energjetik.
“Energjitë e rinovueshme përdoren më shpejt dhe më lirë se lëndët djegëse fosile, duke nxitur rritjen, vendet e punës dhe energjinë e përballueshme”, shton ai. “Por dritarja për të mbajtur kufirin prej 1.5℃ brenda mundësive po mbyllet me shpejtësi.”
Energjia e rinovueshme: Ku qëndron BE-ja?
BE - ja shtoi 72.3 GW kapacitet të ri të energjisë së rinovueshme në vitin 2024, duke e çuar totalin e instaluar në 702.6 GW.
Ndërsa kjo shënon një rritje prej pak më shumë se 11 përqind krahasuar me vitin 2023, kapaciteti i energjisë së rinovueshme duhet të arrijë në 1,247 GW deri në vitin 2030 sipas skenarit 1.5℃.
“Kjo do ta rriste pjesën e burimeve të rinovueshme në kapacitetin total të instaluar në 79%, nga rreth 60% në vitin 2024”, thuhet në raport.
Ekspertët thonë se rritja do të nxitet nga energjia diellore - burimi më i lirë i energjisë në botë - dhe era, të cilat së bashku pritet të kontribuojnë 57 përqind të prodhimit të përgjithshëm deri në vitin 2030.
Të dhënat nga Eurostat zbuluan së fundmi se qershori i vitit 2025 ishte muaji i parë në histori ku energjia diellore ishte burimi kryesor i energjisë elektrike të gjeneruar në BE , duke përbërë 22 përqind të përzierjes së energjisë.
'Duhet të bëjmë një hap përpara'
Gjetjet e raportit kërkojnë që objektivat e energjisë së rinovueshme të integrohen në planet kombëtare për klimën përpara COP30, si dhe investime më të mëdha në rrjet dhe zinxhirët e furnizimit.
Francesco La Camera, Drejtor i Përgjithshëm i IRENA-s, Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë së Rinovueshme, e mirëpriti nxitjen e fundit, por paralajmëroi se vetëm të dhënat nuk do ta mbajnë gjallë angazhimin ndaj Marrëveshjes së Parisit.
“Energjitë e rinovueshme nuk janë vetëm zgjidhja më efektive nga ana e kostos për klimën, ato janë mundësia më e madhe ekonomike e kohës sonë”, shton ai.
“Duke rritur objektivat, duke mobilizuar financat dhe duke thelluar bashkëpunimin, ekonomitë e mëdha mund të udhëheqin tranzicionin energjetik dhe ta bëjnë COP30 një moment historik.”/ Euronews.