Kur është koha e duhur që fëmija të marrë telefonin e parë? Psikologia: Asnjë pajisje në dhomën e gjumit

Prindërit po pyesin gjithnjë e më shumë se kur është momenti i duhur që fëmija i tyre të marrë telefonin e parë inteligjent dhe si duhet të monitorohet koha që kalon para ekranit.

Disa janë të pavendosur për përdorimin e aplikacioneve të mbikëqyrjes prindërore, ndërsa të tjerë po përpiqen të kuptojnë në cilën moshë telefoni apo tableti bëhet realisht i nevojshëm, raporton Index.hr.

Megjithatë, pavarësisht vendimeve individuale, ekziston një rregull që psikologia Jean Twenge e konsideron thelbësor për shëndetin dhe lumturinë e fëmijëve:

“Asnjë pajisje elektronike në dhomën e gjumit gjatë natës. Pikë.”

Twenge, profesoreshë psikologjie në Universitetin Shtetëror të San Diegos dhe autore e librit “10 Rregulla për Rritjen e Fëmijëve në një Botë me Teknologji të Lartë”, prej më shumë se një dekade ka paralajmëruar për efektet e dëmshme që telefonat inteligjentë dhe rrjetet sociale mund të kenë tek të rinjtë.

Rrjetet sociale dhe shëndeti mendor

Studime të shumta tregojnë se përdorimi i tepërt i telefonave dhe mediave sociale lidhet me rritjen e rrezikut për ankth, depresion dhe probleme të tjera të shëndetit mendor.
Në vitin 2023, Kirurgu i Përgjithshëm i SHBA-së, Vivek Murthy, paralajmëroi se platformat dixhitale po kontribuojnë në një “krizë serioze të shëndetit mendor” tek të rinjtë.

Twenge këshillon prindërit që ta shtyjnë sa më shumë përdorimin e telefonave inteligjentë:

• Të mos lejohet përdorimi i rrjeteve sociale para moshës 16 vjeç,

• Dhe fëmijët të marrin telefonin e tyre vetëm kur të jenë mjaftueshëm të pavarur, për shembull pas marrjes së patentës së drejtimit.

Gjumi, çelësi i shëndetit

Sipas Twenge, gjumi cilësor është shumë më i rëndësishëm nga sa mendojnë shumica. Pajisjet elektronike prishin ciklin e gjumit, që është jetik për zhvillimin fizik dhe mendor të fëmijëve.
“Nëse prindërit mund të ndjekin vetëm një rregull nga ky libër, le të jetë ky,” shkruan ajo.

“Ndalimi i pajisjeve nga dhoma e gjumit nuk kushton asgjë, por mund të sjellë ndryshime të mëdha.”

Një anketë e vitit 2023 tregoi se dy të tretat e adoleshentëve humbasin gjumin për shkak të përdorimit të telefonit para gjumit, ndërsa 77% e tyre nuk flenë mjaftueshëm, sipas të dhënave të Qendrave të SHBA-së për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC).

Mungesa e gjumit rrit rrezikun për sëmundje, depresion dhe probleme emocionale. Efekti është edhe më i fortë tek fëmijët, sepse truri i tyre është ende në zhvillim.
Vendosja e kufijve

Twenge pranon se shumë fëmijë – veçanërisht adoleshentët – do ta kundërshtojnë këtë rregull. Prandaj ajo sugjeron që prindërit të fillojnë të flasin për ndikimin e telefonave që në shkollën fillore.

Edhe nëse pajisjet janë tashmë pjesë e rutinës, nuk është vonë për të vendosur rregulla të reja. Twenge e bazon këtë këshillë edhe në përvojën e saj si nënë e tre vajzave adoleshente:
“Është në rregull t’i thuash një fëmije: ‘Bëra një gabim, tani e di më mirë dhe do t’i bëjmë gjërat ndryshe në të ardhmen’,” thotë ajo.