Armëpushimi hyn në fuqi, ushtria izraelite tërhiqet nga disa pjesë të Gazës

Ushtria izraelite thotë se ka tërhequr pjesërisht trupat nga disa pjesë të Gazës, pasi një marrëveshje armëpushimi midis Izraelit dhe Hamasit hyri në fuqi të premten në mëngjes.

Forcat izraelite thanë se ishin tërhequr në një pozicion të rënë dakord brenda territorit - megjithëse trupat ende mbajnë gjysmën e Rripit. Pamjet tregojnë mijëra palestinezë që po shkojnë drejt veriut të Gazës, e cila është bombarduar rëndë nga forcat izraelite në muajt e fundit. Armëpushimi hyri në fuqi pasi qeveria izraelite miratoi të enjten fazën e parë të marrëveshjes së armëpushimit për kthimin e pengjeve, falë insistimit të Presidentit të SHBA-së, Donald Trump. Fazat e ardhshme janë ende duke u negociuar.

Sipas marrëveshjes, Hamasi ka afat deri në orën 12:00 sipas orës lokale, të hënën, për të liruar të gjithë pengjet izraelite - përfshirë 20 që besohet se janë gjallë, dhe deri në 28 turpa të pajetë pengjesh.

Izraeli duhet të lirojë gjithashtu rreth 250 të burgosur palestinezë që vuajnë dënime të përjetshme në burgjet izraelite. Radioja e ushtrisë izraelite tha se 100 prej tyre do të lirohen në Bregun Perëndimor dhe pesë në Jerusalemin Lindor. Pritet që të deportohen edhe të tjerë. 1,700 palestinezë të tjerë nga Gaza që janë ndaluar duhet të lirohen gjithashtu. Sipas kushteve të marrëveshjes, kamionët me ndihma duhet të lejohen gjithashtu pa kufizime në Rrip për të sjellë ndihmën e nevojshme urgjentisht për popullsinë e Gazës - shumë prej të cilëve janë zhvendosur vazhdimisht gjatë luftës dyvjeçare.

Rreth 600 kamionë me ndihma pritet të hyjnë në Gaza çdo ditë nga e premtja, megjithëse detajet e shpërndarjes mbeten të paqarta dhe ende nuk është konfirmuar nëse ndonjë ndihmë e shtuar ka arritur njerëzit që nga fillimi i armëpushimit. Një zi buke u shpall në një pjesë të territorit për herë të parë në gusht nga ekspertë të mbështetur nga OKB-ja, të cilët thanë se më shumë se 500,000 njerëz po përballeshin me kushte "katastrofike" të karakterizuara nga "uria, varfëria dhe vdekja". Izraeli ka mohuar vazhdimisht se ka uri në territor. Në një zhvillim të veçantë, deri në 200 trupa amerikane që tashmë ndodhen në Lindjen e Mesme do të zhvendosen në Izrael për të ndihmuar në monitorimin e armëpushimit në Gaza, sipas zyrtarëve amerikanë.

Dëshmitarë okularë në Gaza thanë se trupat ishin tërhequr nga periferia veriperëndimore e qytetit të Gazës drejt lindjes. Në jug, disa trupa izraelite u raportua gjithashtu se ishin tërhequr nga zona e Khan Younis. Në një deklaratë në mediat sociale, Forcat e Mbrojtjes së Izraelit (IDF) thanë se trupat e tyre "filluan të pozicionoheshin përgjatë vijave të përditësuara të vendosjes" nga ora 12:00 sipas kohës lokale. "Trupat e IDF në Komandën Jugore janë vendosur në zonë dhe do të vazhdojnë të largojnë çdo kërcënim të menjëhershëm", shtoi deklarata. I dërguari special i SHBA-së, Steve Witkoff, tha se Komanda Qendrore e SHBA-së kishte konfirmuar se trupat e IDF kishin "përfunduar fazën e parë të tërheqjes" në atë që ai e quajti "vija e verdhë". Vija u paraqit në një hartë të publikuar nga Shtëpia e Bardhë javën e kaluar që shënonte se ku do të tërhiqeshin trupat gjatë kësaj faze të marrëveshjes së armëpushimit, ku do të kontrollonte 53% të Gazës.

Hamasi nuk ka bërë asnjë premtim për çarmatosje në këtë pikë. Më herët të premten, pati njëfarë konfuzioni rreth kohës së zbatimit të armëpushimit. Dëshmitarë okularë i thanë BBC-së se sulmet ajrore vazhduan në Gaza deri në orët e para të së premtes. Ministria e shëndetësisë e drejtuar nga Hamasi tha se 17 persona ishin vrarë në 24 orët e fundit. IDF tha se do të vazhdonte të vepronte nga linjat e saj të azhurnuara të vendosjes "për të hequr çdo kërcënim të menjëhershëm" dhe u bëri thirrje njerëzve të shmangnin hyrjen në zonat që janë ende nën kontrollin ushtarak izraelit. Në zonat e Qytetit të Gazës ku IDF ishte tërhequr, forcat e sigurisë së Hamasit u vendosën në rrugë. Ata u fotografuan duke mbajtur kapele me logon e agjencisë së Sigurisë së Brendshme të Hamasit në vend të një force të rregullt policore. Të premten, Hamasi tha se refuzonte çdo "kujdestari të huaj" të Gazës, duke shtuar se qeverisja e Gazës ishte thjesht një çështje e brendshme palestineze.

Plani i paqes prej 20 pikash i Trump thotë se Hamasi nuk do të ketë asnjë rol në të ardhmen në Gaza, e cila do të qeveriset nga një organ i përkohshëm tranzitor teknokratësh palestinezë të mbikëqyrur nga një "Bordi i Paqes" i kryesuar nga Donald Trump dhe që përfshin ish-kryeministrin e Mbretërisë së Bashkuar Tony Blair. 

Qeverisja e Rripit përfundimisht do t'i dorëzohej Autoritetit Palestinez (AP). 

Hamasi gjithashtu shprehu shpresën se Gaza do të përfitonte "nga pjesëmarrja arabe dhe ndërkombëtare në fushat e rindërtimit, rimëkëmbjes dhe mbështetjes së zhvillimit". Ndërsa trupat u tërhoqën pjesërisht, mijëra palestinezë u filmuan duke udhëtuar - shumë prej tyre në këmbë - përgjatë rrugës bregdetare të Gazës në veri. Shumë prej tyre udhëtonin në këmbë për më shumë se 20 km (12 milje) duke mbajtur në shpinë ato që kishin mbetur nga sendet e tyre. Përgjatë rrugëve të ngushta të dëmtuara, disa valëvitnin flamuj palestinezë dhe shfaqnin shenja fitoreje. Por shumë të tjerë dukeshin gjithashtu të dobët dhe të kequshqyer.

"Rruga është e gjatë dhe e vështirë, nuk ka ushqim apo ujë", tha Alaa Saleh, një mësues shkolle që iku nga Qyteti i Gazës me gruan dhe gjashtë fëmijët e tij në Khan Younis në jug. "E lashë familjen time pas dhe fillova të ecja në veri. Mijëra njerëz përreth meje po përballojnë vështirësi. 

Wael Al-Najjar, i cili po shkonte drejt shtëpisë së tij në Jabalia në veri, tha se kishte fjetur jashtë në trotuarin e ftohtë me të birin duke pritur të mund të fillonte udhëtimin e tij për në shtëpi. Ai i tha një gazetari të pavarur të BBC-së: "Edhe nëse shtëpia është shkatërruar, edhe nëse është vetëm rrënoja, ne do të kthehemi, do të ngremë një tendë dhe do të kthehemi te njerëzit tanë". Shumë njerëz në rrugë synonin Qytetin e Gazës, pjesa më e madhe e të cilit është shndërruar në rrënoja. 

Mahmud Bassal, një zëdhënës i agjencisë së mbrojtjes civile të Gazës, e drejtuar nga Hamasi, tha më vonë të premten se "rreth 200,000 njerëz u kthyen sot në Gazën veriore", raportoi agjencia e lajmeve AFP.

Videot që qarkullojnë në internet tregojnë sipërfaqe të mëdha shkatërrimi në lagjet kryesore të qytetit, duke përfshirë Sheikh Radwan në veri dhe Sabra dhe Zeitoun në jug dhe lindje, ku blloqe të tëra apartamentesh janë rrafshuar me tokë. 

Ekipet e mbrojtjes civile të Gazës kanë qenë duke nxjerrë trupa nga rrënojat, ndërsa agjencitë e ndihmës kanë paralajmëruar se furnizimet thelbësore si ushqimi, karburanti dhe uji i pastër mbeten kritikisht të pakta. 

Në Izrael, familjet e atyre që mbahen peng në Gaza u gëzuan me lajmin e armëpushimit. Uri Goren, i cili ka bërë fushatë që nga 7 tetori 2023 për kthimin e trupit të kushëririt të tij pasi Tal Haimi u vra dhe u mor nga Hamasi dy vjet më parë, tha se i lejoi vetes "një psherëtimë të madhe lehtësimi" kur dëgjoi për marrëveshjen e armëpushimit. Por lehtësimi i tij u zbut nga pranimi i Hamasit se ata nuk e dinë vendndodhjen e të gjithë trupave të pengjeve të vdekur. "Kjo nuk do të mbarojë derisa të 48 të jenë kthyer në shtëpi", theksoi ai. Lufta e Izraelit në Gaza u shkaktua nga sulmet e udhëhequra nga Hamasi në Izraelin jugor më 7 tetor 2023, në të cilat u vranë rreth 1,200 njerëz dhe 251 u morën peng.

Që atëherë, më shumë se 67,000 palestinezë janë vrarë, përfshirë më shumë se 18,000 fëmijë, thotë ministria e shëndetësisë e drejtuar nga Hamasi. 

Komisioni hetimor i OKB-së dhe ekspertët kryesorë e kanë akuzuar Izraelin për kryerjen e gjenocidit kundër palestinezëve në Gaza gjatë luftës. Izraeli e ka hedhur poshtë kategorikisht raportin, duke e denoncuar atë si "të shtrembëruar dhe të rremë".