I armatosur nga Trump, Netanyahu e përqafon marrëveshjen e Gazës si një fitore personale
Kryeministri i Izraelit, Benjamin Netanyahu, mori shumë merita personale këtë fundjavë për një plan në zhvillim për të liruar të gjithë pengjet e mbetura nga Hamasi dhe për t'i dhënë fund luftës dyvjeçare në Gaza.
Por ishte plotësisht e qartë për izraelitët, për palestinezët dhe të tjerët në rajon, se ai që merrte vendime ishte Presidenti Trump.
Z. Netanyahu pohoi në një fjalim të shkurtër televiziv drejtuar kombit të shtunën se plani ishte rezultat i një lëvizjeje diplomatike që ai e kishte koordinuar gjatë javëve dhe e kishte paraqitur bashkërisht me z. Trump dhe ekipin e tij.
Z. Trump e tha pak më ndryshe. Në një bisedë të shtunën me një korrespondent kryesor izraelit për Axios dhe për kanalin më të popullarizuar të lajmeve në Izrael, presidenti sugjeroi se e kishte detyruar me forcë z. Netanyahun disi të ngurruar që të pranonte kushtet.
“Unë i thashë, ‘Bibi, ky është shansi yt për fitore’, tha zoti Trump, duke iu referuar zotit Netanyahu me nofkën e tij. “Ai ishte dakord me këtë,” vazhdoi zoti Trump, duke shtuar, “Ai duhet ta pranojë këtë. Ai nuk ka zgjidhje tjetër. Me mua, duhet të jesh mirë .”
Z. Netanyahu nuk është në pozicion për të sfiduar z. Trump, ndërsa përballet me kritika ndërkombëtare për sjelljen e Izraelit në luftë dhe izolimin ndërkombëtar në rritje, thonë analistët, duke rritur varësinë e tij nga Shtetet e Bashkuara.
“Trump nuk e kërcënon Netanyahun; ai e urdhëron atë”, shkroi Nahum Barnea, një kolumnist i shquar politik izraelit, në Yedioth Ahronoth të së dielës, një të përditshme hebraike kryesore, në një artikull me titullin “Ai është Shefi”.
Kthesa e ngjarjeve në ditët e fundit "e ilustroi qartë këtë gjendje për të gjithë", vazhdoi z. Barnea, duke iu referuar ultimatumit të z. Trump drejtuar Hamasit të premten për të pranuar propozimin, i ndjekur disa orë më vonë nga interpretimi i presidentit të një pranimi me rezerva të larta nga grupi militant si një "po" pa rezerva.
Izraelitët mësuan më pas nga zoti Trump, nëpërmjet një postimi në rrjetet sociale të shtunën, se Izraeli kishte rënë dakord tashmë për një linjë fillestare tërheqjeje brenda Gazës për fazën e parë të marrëveshjes, e cila propozon shkëmbimin e rreth 20 pengjeve të gjalla dhe trupave të rreth 28 prej të cilëve besohet se janë të vdekur për 250 të burgosur palestinezë që vuajnë dënime të përjetshme dhe qindra banorë të tjerë të Gazës të ndaluar gjatë luftës.
Sapo Hamasi të nënshkruajë marrëveshjen, njoftoi zoti Trump në të njëjtin postim, një armëpushim do të hyjë në fuqi "MENJËHERË".
Për muaj të tërë, zoti Netanyahu është angazhuar në një akt delikat balancimi. Ai ka qenë i vendosur të përmbushë premtimin e tij për fitore të plotë ndaj Hamasit, sulmi i të cilit ndaj Izraelit më 7 tetor 2023 ndezi luftën, dhe të sigurojë mbijetesën e tij politike duke qetësuar partnerët e tij të koalicionit të ekstremit të djathtë, të cilët kundërshtojnë çdo marrëveshje që e lë Hamasin në këmbë.
Në të njëjtën kohë, kriza humanitare në Gaza, ku dhjetëra mijëra palestinezë janë vrarë dhe uria është përhapur me shpejtësi, ka shkaktuar zemërim global. Sondazhet kanë treguar se shumica e izraelitëve, të cilët prej kohësh kanë qenë skeptikë ndaj shanseve të një "fitoreje totale", janë dakord t'i japin fund luftës me qëllim kthimin e pengjeve. Dhe durimi i zotit Trump duket se është shteruar.
«Nuk duket sikur Hamasi po largohet dhe nuk duket si fitorja e plotë që ai premtoi», tha për kryeministrin Mitchell Barak, një anketues izraelit që punoi si ndihmës i zotit Netanyahu në vitet 1990. «Mendoj se ai e kuptoi se krediti i tij me Trumpin mbaroi».
Ndryshe nga qëndrimi sfidues që zoti Netanyahu mbante shpesh kundër administratës Biden ose Presidentit Barack Obama, zoti Barak tha: “Për herë të parë Netanyahu nuk mund të shpërfillë dëshirat e një presidenti amerikan, për shkak të mënyrës se si vepron Trump. Trump është i paparashikueshëm dhe nuk do të pajtohet me qëndrimin izraelit.”
Kjo është bërë më e dukshme ditët e fundit, pasi zoti Trump i ka peshuar marrëdhëniet e tij me zotin Netanyahu kundrejt interesave dhe lidhjeve të tij me vendet e tjera në rajon, përfshirë Turqinë, udhëheqësi i së cilës, Presidenti Rexhep Tajip Erdogan, ka përdorur retorikë të ashpër kundër Izraelit, dhe Katarit, një vend që zoti Netanyahu e akuzoi së fundmi për strehimin e terroristëve.
Vetëm dy muaj më parë, qeveria e zotit Netanyahu miratoi një plan për të zgjeruar luftën duke marrë kontrollin e Qytetit të Gazës, një vendim i rrezikshëm që shkoi kundër rekomandimeve të ushtrisë izraelite. Udhëheqësit izraelitë e përshkruan qytetin si një nga bastionet e fundit të Hamasit dhe e paraqitën operacionin si një hap thelbësor drejt zhdukjes së aftësive ushtarake dhe qeverisëse të grupit.
Përparimi ushtarak ka qenë i ngadaltë dhe kryesisht i përqendruar në detyrimin e shumicës së rreth një milion banorëve që të zhvendosen në jug.
Z. Netanyahu të shtunën ia atribuoi si presionit ushtarak ashtu edhe atij diplomatik shtytjen e Hamasit drejt pranimit.
Por, me asnjë nga detajet teknike të përcaktuara për lirimin e pengjeve, me bisedimet që do të fillojnë në Egjipt të hënën, zoti Trump tashmë e kishte ndaluar në thelb përparimin drejt Qytetit të Gazës.
“Izraeli duhet të ndalojë menjëherë bombardimin e Gazës, në mënyrë që të mund t’i nxjerrim pengjet në mënyrë të sigurt dhe të shpejtë!”, shkroi zoti Trump në mediat sociale të premten, pasi mori përgjigjen e Hamasit.
Deri të shtunën, ushtria izraelite po i kufizonte veprimet e saj në atë që zyrtarët izraelitë i quanin operacione mbrojtëse dhe në përgjigje të kërcënimeve të menjëhershme, duke minuar qëndrimin e kahershëm të zotit Netanyahu se negociatat do të zhvilloheshin vetëm nën zjarr.
Z. Netanyahu u mburr gjithashtu të shtunën se Izraeli ishte “në prag të një arritjeje shumë të madhe” për të rimarrë pengjet e tij, edhe pse forcat e tij mbetën “në të gjitha zonat kontrolluese thellë brenda” enklavës palestineze.
Harta e vijës fillestare të zhvendosjes, e paraqitur nga zoti Trump, tregonte se Izraeli mbante kontrollin e tij mbi sipërfaqe të mëdha territori brenda kufijve të Gazës, por tregonte gjithashtu se trupat do të evakuoheshin nga një korridor kyç që ndante enklavën në dysh dhe ndante veriun nga jugu.
Më pak se një javë më parë, ministri i mbrojtjes i zotit Netanyahu, Israel Katz, njoftoi se trupat ishin në proces të ‘përfudnimit të marrjes nën kontroll’ të Korridorit Netzarim, të cilin ushtria e kishte pushtuar dhe evakuuar tashmë në të kaluarën.
Z. Trump e poshtëroi z. Netanyahu në sytë e shumë izraelitëve duke e vënë atë në telefon me kryeministrin e Katarit, Sheikh Mohammed bin Abdulrahman al-Thani, për t'i kërkuar falje për përpjekjen e dështuar të Izraelit muajin e kaluar për të vrarë udhëheqësit e Hamasit në kryeqytetin e Katarit, Doha. Shtëpia e Bardhë publikoi një fotografi të z. Netanyahu duke lexuar kërkimfaljen e tij të shkruar në receptor, ndërsa z. Trump e mbante telefonin në prehër.
Përveç kësaj, zoti Trump dhe ekipi i tij e detyruan zotin Netanyahu të nënshkruante një klauzolë në marrëveshje që premtonte, sado të paqartë dhe me kushte, një “rrugë të besueshme” drejt shtetësisë palestineze, kur një nga synimet e tij kryesore ka qenë parandalimi i një shteti palestinez.
“E gjithë karriera e tij ka qenë në një rënie të lirë në ditët e fundit”, tha zoti Barak, duke shtuar, “Ai pranoi gjithçka.”
Megjithatë, ekspertë të tjerë vërejnë se, si kryeministri më jetëgjatë i Izraelit, zoti Netanyahu i ka mbijetuar shumë goditjeve ndaj imazhit të tij në të kaluarën.
“Bibi ka aftësinë të dijë se çfarë dëshiron dhe çfarë i duhet palës tjetër”, tha Mazal Mualem, një komentator politik izraelit për Al-Monitor, një faqe lajmesh për Lindjen e Mesme, dhe autor i një biografie të udhëheqësit izraelit. “Ai e di kur të tregojë përmbajtje.”
Deri më tani, tha znj. Mualem, duket se z. Netanyahu e ka bindur partinë dhe bazën e tij politike se marrëveshja është një fitore për Izraelin dhe po e pranon atë.
Dhe zoti Netanyahu, i cili i sheh gjërat përmes lenteve të historisë, shtoi ajo, e di se “të hyjë në një luftë me Trumpin do ta dëmtojë Netanyahun, jo Trumpin”./ NYT.