Udhëheqësit e OKB-së, të shqetësuar për dëmet nga inteligjenca artificiale. A mund ta parandalojë më të keqen, një forum për AI?

Inteligjenca artificiale (IA) zuri vend në qendër të vëmendjes në takimin vjetor të nivelit të lartë të Kombeve të Bashkuara (OKB) këtë javë në Nju Jork.

Udhëheqësit në Këshillin e Sigurimit të OKB-së, trajtuan përfitimet dhe dëmet e mundshme të inteligjencës artificiale në siguri, përdorimin ushtarak dhe dezinformimin.

“Pyetja nuk është nëse inteligjenca artificiale do të ndikojë në paqen dhe sigurinë ndërkombëtare, por si do ta formësojmë ndikimin e saj të përdorur në mënyrë të përgjegjshme”, tha Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, Antonio Guterres, në fjalën hapëse në takimin e së mërkurës.

“IA mund të forcojë parandalimin dhe mbrojtjen, duke parashikuar pasigurinë ushqimore dhe zhvendosjen, duke mbështetur çminimin, duke ndihmuar në identifikimin e shpërthimeve të mundshme të dhunës dhe shumë më tepër. Por pa parmakë mbrojtës, ajo mund të përdoret edhe si armë”, shtoi Guterres.

Debati i përgjithshëm i së mërkurës u përqendrua rreth mënyrës se si Këshilli mund të ndihmojë në sigurimin e zbatimit të përgjegjshëm të inteligjencës artificiale, në përputhje me të drejtën ndërkombëtare dhe në mbështetjen e proceseve të paqes dhe parandalimit të konflikteve.

Si kanë reaguar udhëheqësit botërorë?

Disa udhëheqës evropianë theksuan nevojën që Këshilli të udhëheqë në sigurimin që inteligjenca artificiale të mos përdoret nga ushtritë pa mbikëqyrje njerëzore, për të shmangur përshkallëzimet ose dështimet e zjarrit potencialisht shkatërruese.

Kryeministri grek, Kyriakos Mitsotakis i bëri thirrje Këshillit të “ngrihet në lartësinë e situatës – ashtu siç dikur u ngrit për t’u përballur me sfidat e armëve bërthamore ose paqeruajtjes, edhe tani duhet të ngrihet për të qeverisur epokën e inteligjencës artificiale”.

Zëvendëskryeministri britanik, David Lammy theksoi se analiza e thellë e të dhënave të situatës nga inteligjenca artificiale mban një premtim për paqen, duke thënë se inteligjenca artificiale është e aftë të mbajë “logjistikë ultra të saktë në kohë reale, analizë ultra të saktë të ndjenjës në kohë reale, sisteme ultra të paralajmërimit të hershëm”.

OKB-ja krijon organe të reja për inteligjencën artificiale

Muajin e kaluar, Asambleja e Përgjithshme e OKB-së (UNGA) njoftoi se do të krijojë dy organe kryesore për inteligjencën artificiale - një panel shkencor të pavarur ekspertësh dhe një forum global.

OKB-ja tha në një deklaratë se arkitektura e re e qeverisjes do të jetë një formë shumë më gjithëpërfshirëse e qeverisjes ndërkombëtare dhe do të adresojë çështjet që lidhen me inteligjencën artificiale, si dhe do të sigurojë që ajo të përfitojë të gjithë njerëzit.

Paneli Shkencor, për të cilin do të emërohen 40 ekspertë përmes nominimeve, do të paraqesë raportet vjetore në forumin e quajtur Dialogu Global mbi Qeverisjen e IA-së që do të zhvillohet në vitin 2026 në Gjenevë dhe në vitin 2027 në Nju Jork.

Institucioni i ri shihet si përpjekja më e fundit dhe më e madhe për të frenuar inteligjencën artificiale. Ekspertët e kanë quajtur atë "një triumf simbolik".

Ato janë ‘deri tani qasja më gjithëpërfshirëse në botë e inteligjencës artificiale’, shkroi në një postim në blog,  Isabella Wilkinson, një studiuese në qendrën kërkimore Chatham House me seli në Londër.

Britania, Franca dhe Koreja e Jugut kanë mbajtur të gjitha samite globale për inteligjencën artificiale, por asnjëri prej tyre nuk ka rezultuar në premtime detyruese për sigurinë e inteligjencës artificiale.

Megjithatë, Wilkinson është skeptik se administrata e ngadaltë e OKB-së mund të rregullojë një teknologji që ecën me shpejtësi, siç është inteligjenca artificiale.

“Por në praktikë, mekanizmat e rinj duket sikur do të jenë kryesisht të pafuqishëm”, shtoi ajo.

Shefi i OKB-së do të mbajë një takim për të lançuar zyrtarisht dy organet e reja të enjten. Sipas OKB-së, kjo do të jetë hera e parë që të 193 shtetet anëtare të OKB-së do të kenë një rol në mënyrën se si zhvillohet qeverisja ndërkombëtare e inteligjencës artificiale.

Më parë, ekspertë kryesorë të IA-së dhe fitues të Çmimit Nobel, përfshirë figura të larta nga OpenAI, Google DeepMind dhe Anthropic, kishin bërë një thirrje që Kombet e Bashkuara të udhëhiqnin një traktat global detyrues që përcaktonte "mbrojtëse minimale" për IA-në, të dizajnuara për të parandaluar "rreziqet më urgjente dhe të papranueshme".

Midis atyre që nënshkruan thirrjen ishin ligjvënës evropianë, përfshirë ish-kryeministrin italian Enrico Letta dhe ish-presidenten e Irlandës Mary Robinson, e cila aktualisht është komisionere e lartë e Kombeve të Bashkuara për të drejtat e njeriut./ Euronews.