Zyrtarët evropianë kanë frikë se Trump do t'i fajësojë ata për dështimin e Ukrainës

Zyrtarët evropianë kanë frikë se retorika e fundit e Donald Trump mbi Ukrainën synon t'u vendosë atyre një mision të pamundur, që do t'i lejojë presidentit amerikan të largojë fajin nga Uashingtoni, nëse Kievi dështon në luftë ose mbetet pa para.

Pas muajsh presioni ndaj Ukrainës për t’u pajtuar me Moskën dhe për të hequr dorë nga territori i pushtuar nga Rusia, presidenti amerikan i habiti kryeqytetet evropiane të martën duke deklaruar në mediat sociale se Kievi mund të “luftojë dhe të fitojë” të gjithë tokën e tij, “me ndihmën e BE-së”.

Ndërsa qëndrimi i ri i Trump u mirëprit në disa qarqe, disa zyrtarë evropianë arritën në përfundimin se ai po u kalonte atyre përgjegjësinë për mbrojtjen e Ukrainës, me pritjet që Evropa do ta kishte të vështirë t’i përmbushte.

Trump ka marrë gjithashtu një qëndrim më të fortë ndaj sanksioneve, duke i bërë thirrje BE-së të ndalojë blerjet e naftës ruse dhe të godasë Kinën dhe Indinë me tarifa - hapa që Viktor Orbán i Hungarisë, një aleat i Trump, ka thënë prej kohësh se do t'i bllokojë.

“Ky është fillimi i një loje fajësimi”, tha një zyrtar për ndryshimin e menjëhershëm të qëndrimit të Trump. “SHBA-të e dinin se tarifat e Kinës dhe Indisë do të ishin të pamundura” për t’u pranuar nga BE-ja.

Trump “po ndërton një platformë për uljen e ritmit”, në mënyrë që të mund të fajësojë Evropën kur dhe nëse i duhet, tha një ndihmës i qeverisë evropiane. Ndryshimi ishte “spektakolar” dhe “përgjithësisht i mirë”, por Trump po “vendoste një standard shumë të lartë”, vuri në dukje një zyrtar gjerman.

“Trump dëshiron të shmangë që, pas nëntë muajsh në pushtet, kjo luftë të bëhet edhe lufta e tij” dhe jo më vetëm “lufta e Bidenit”, tha Carlo Masala, profesor i çështjeve ndërkombëtare në Universitetin Bundeswehr të Mynihut.

Një zyrtar evropian e vuri në dukje nënshkrimin e Trump me shkrimin “Paçi fat të gjithë!” në postimin e tij në Truth Social, si të barasvlershëm me një shënim dorëzimi të detyrës.

Një zyrtar tjetër evropian tha: “Të gjithë e shohin se ai po shkëputet.”

Pas një takimi dypalësh me Trump në Nju Jork të martën, Presidenti francez Emmanuel Macron i dha një vështrim më pozitiv deklaratës së presidentit amerikan, duke e përshkruar atë si “shumë korrekte”.

“Nëse e mbështesim plotësisht Ukrainën në këtë situatë, ekonomia ruse po vuan, kështu që ekziston një mundësi për një të ardhme të mirë”, shtoi Macron.

Por udhëheqësit e BE-së kanë arritur në përfundimin se Trump nuk është më një aleat i besueshëm, thanë zyrtarët.

Toni i Trumpit mbi konfliktin ka ndryshuar, që kur ai u kthye në Shtëpinë e Bardhë në janar. Pasi u përplas me Presidentin ukrainas Volodymyr Zelenskyy në Zyrën Ovale në shkurt, ai që atëherë e ka zbutur qasjen e tij ndaj Kievit. Të martën, ai e përshëndeti udhëheqësin ukrainas si një "burrë të guximshëm". 

Presidenti amerikan është gjithashtu i frustruar me paaftësinë e tij për t'i dhënë fund luftës dhe me Vladimir Putinin, duke i thënë presidentit rus se duhet të marrë pjesë në bisedimet e paqes ose të përballet me pasojat.

Por Trump ende nuk i ka imponuar ndonjë kosto të drejtpërdrejtë Moskës dhe ka vazhduar periodikisht ta fajësojë Zelenskyn për konfliktin.

Që nga samiti i tij në Alaskë me Putinin, Trump ka rritur presionin mbi vendet evropiane që të marrin përgjegjësinë për t'i dhënë fund konfliktit.

Sergiy Kyslytsya, zëvendësministri i parë i jashtëm i Ukrainës, i tha Financial Times të mërkurën në Kiev se komentet e Trump mbi Ukrainën, “nuk ishin një shpërthim spontan dhe emocional”. 

“Ato erdhën nga diskutime të gjata dhe shumështresore me Ukrainën, partnerët evropianë dhe zyrtarët amerikanë” gjatë disa javësh, tha Kyslytsya, e cila ishte në Zyrën Ovale me Zelenskyy dhe Trump gjatë takimit të tyre të fundit.

“Ato erdhën si rezultat i prezantimit të të dhënave të inteligjencës [Trump]”, si dhe këshillave nga këshilltarët e tij kryesorë, shtoi ai. 

Kyslytsya kundërshtoi pohimin e disa zyrtarëve evropianë, se presidenti amerikan po tërhiqej nga Ukraina dhe po u vendoste atyre kushte të pamundura. Ai tha se Trump kishte bërë një pikë kthese të fortë. 

“Evropianët mund të bëjnë më shumë dhe duhet të bëjnë më shumë”, tha ai, duke cituar disa anëtarë të BE-së që ende blejnë naftë dhe gaz nga Rusia.

Në javët e fundit, presidenti amerikan është përqendruar në eksportet e energjisë ruse në Evropë. Megjithëse ato kanë rënë ndjeshëm që nga pushtimi i plotë i Ukrainës në vitin 2022, Hungaria dhe Sllovakia vazhdojnë të importojnë naftë ruse, ndërsa Franca, Spanja, Belgjika dhe Holanda blejnë gaz natyror të lëngshëm rus.

Trump tha në fjalimin e tij para Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së të martën se ishte i gatshëm të vendoste “tarifa të fuqishme”, që mund të “ndalonin gjakderdhjen” në Ukrainë – por vetëm nëse vendet në Evropë ishin të gatshme të vendosnin të njëjtat masa. 

“Ata po blejnë naftë dhe gaz nga Rusia, ndërsa po luftojnë Rusinë”, tha Trump. “Është e turpshme.” 

Ai nuk dha detaje se cilat do të ishin këto masa. Por më herët këtë muaj, ai i bëri thirrje BE-së të vendosë tarifa 100 % ndaj Indisë dhe Kinës - klientëve më të mëdhenj të energjisë të Rusisë - një kërkesë që shihet si e papranueshme në Bruksel. 

Zyrtarët evropianë e kishin të vështirë të besonin se Trump do të zbatonte premtimin nëse ata do të vendosnin tarifa të larta ndaj Pekinit dhe Nju Delhit, tha Liana Fix, një bashkëpunëtore e lartë në Këshillin për Marrëdhëniet me Jashtë. 

«Ata nuk besojnë se Trump do të ndjekë shembullin», tha Fix. «Ai nuk është i besueshëm në këtë aspekt». / Financial Times.