Danimarka do të ofrojë pagesa për gratë që i nënshtrohen kontracepsionit të detyruar

Qeveria daneze do të ofrojë pagesa për gratë e Groenlandës të cilave u janë dhënë kontraceptivë lindjeje pa dijeninë ose pëlqimin e tyre.

Vitin e kaluar, 143 gra në Groenlandë, të cilat pretendojnë se u janë vendosur me forcë pajisje kontraceptive intrauterine (IUD) që në vitet 1960, paditën Danimarkën , e cila ishte përgjegjëse për sistemin e kujdesit shëndetësor të Groenlandës deri në vitin 1992.

Fushata zyrtare qeveritare, e kryer nga Danimarka për dekada të tëra, synonte të kontrollonte rritjen e popullsisë së Groenlandës duke i penguar gratë të mbeteshin shtatzënë.

Në gusht, kryeministrja daneze Mette Frederiksen kërkoi falje publike , duke thënë se ndërsa e kaluara nuk mund të ndryshohet, “ne mund të marrim përgjegjësi”.

Ende nuk është e qartë se sa grave do t'u ofrohet kompensim financiar.

Ndërsa padia në vazhdim përfshin 143 gra, hetimet mediatike dhe një raport i kohëve të fundit i porositur nga qeveria kanë zbuluar se mijëra vajza dhe gra të Groenlandës mund të jenë prekur nga kjo praktikë.

Raporti i pavarur, i cili u krye nga universitetet daneze dhe të Groenlandës, zbuloi se të paktën 4,070 gra dhe vajza kishin vendosur DIU deri në fund të vitit 1970, megjithëse "nuk e dimë saktësisht se sa".

“Kjo korrespondon me afërsisht çdo grua tjetër të lindur në Groenlandë në moshë riprodhuese”, thanë studiuesit.

Ata detajuan 410 raste të grave që u vendosën DIU – përfshirë 349 që përfshinin komplikacione shëndetësore – bazuar në dëshmi personale, të dhëna mjekësore dhe dokumente historike.

Një viktimë kujtoi procedurën kur ishte 12 vjeçe në shkollën me konvikt.

«Drejtoresha e shkollës erdhi dhe na tha se të gjithë duhej të shkonim në spital», u tha ajo studiuesve. «Nuk na u dha asnjë shpjegim, e lëre më informacion se për çfarë bëhej fjalë».

Autorët thanë se praktika mund të ketë shkelur ligjin danez dhe standardet ndërkombëtare të të drejtave të njeriut, por theksuan se gjykatat duhet të japin gjykimin përfundimtar nëse praktika shkelte ndonjë ligj.

Të hënën, Frederiksen la të kuptohej se viktimat do të kompensohen përpara një takimi këtë javë me udhëheqësin e Groenlandës, Jens-Frederik Nielsen, duke thënë se Danimarka “mund të krijojë kushtet për pajtim me të kaluarën”.

Frederiksen tha se qeveria daneze do të krijojë një “fond pajtimi” për të ofruar pagesa individuale për banorët e Groenlandës “që i janë nënshtruar diskriminimit sistematik”, përfshirë ata që kanë marrë me forcë kontraceptivë.

Viktimat që morën pjesë në padi kërkuan kompensim total prej gati 43 milionë kronash daneze (gati 5.8 milionë euro).

Të dy qeveritë planifikojnë të lëshojnë një tjetër kërkimfalje zyrtare në kryeqytetin e Groenlandës, Nuuk, në një aktivitet të planifikuar në bashkëpunim me një përfaqësues të viktimave.

Frederiksen u ka kërkuar dy herë falje banorëve të Groenlandës për abuzimet historike të qeverisë gjatë gjashtë viteve të saj në detyrë, por më parë nuk ka ofruar kompensim financiar për viktimat.

Në rastin tjetër, të njohur si Projekti i Fëmijëve të Groenlandës, 22 fëmijë nga Groenlanda u morën nga familjet e tyre dhe u transferuan në Danimarkë, duke u detyruar në mënyrë efektive të ishin danezë, tha Frederiksen në vitin 2020.

Avokatët që kanë marrë ndjesë nga administrata e Frederiksen po punojnë aktualisht në raste të tjera. Ato përfshijnë 26 grenlandezë të lindur pa të drejta mbi mbiemrat ose trashëgiminë e etërve të tyre, si dhe birësime nga Groenlanda në Danimarkë.

Studiuesit thonë se kërkimfaljet publike të qeverisë u hapin derën viktimave të abuzimit qeveritar që të kërkojnë kompensim financiar.