Konkluzioni im në komisionin e OKB-së: Izraeli po kryen gjenocid

Nga Navi Pillay - NYT/

Në vitin 1995, Nelson Mandela, presidenti i Afrikës së Jugut më kërkoi të shërbeja si gjyqtare në Tribunalin Penal Ndërkombëtar për Ruandën. Paneli gjyqësor që unë drejtova dënoi tre ruandezë për gjenocid. Pra, e kuptoj fjalën "gjenocid" dhe nuk është një fjalë që e përdor lehtë. Është përpjekja e qëllimshme për të shkatërruar, tërësisht ose pjesërisht, një popull. Përfaqëson shkeljen më të rëndë të njerëzimit tonë të përbashkët dhe shkeljen më të madhe të së drejtës ndërkombëtare.

Sot, komisioni i Kombeve të Bashkuara që unë drejtoj po publikon analizën e tij ligjore mbi sjelljen e Izraelit në Rripin e Gazës. Përfundimi ynë është i qartë: Izraeli ka kryer gjenocid kundër palestinezëve në Gaza. Ky konstatim bazohet në hetime dhe prova të gjera për periudhën midis 7 tetorit 2023, kur filloi lufta, dhe 31 korrikut 2025. Ai është konfirmuar nga burime të shumta dhe është vlerësuar përmes kornizës ligjore rigoroze të Konventës për Gjenocidin të OKB-së të vitit 1948, pjesë e së cilës është edhe Izraeli.

Organizata ime, Komisioni i Pavarur Ndërkombëtar i Hetimit mbi Territoret e Pushtuara Palestineze, u krijua nga Këshilli i të Drejtave të Njeriut i Kombeve të Bashkuara në vitin 2021. Ai mbikëqyret nga ekspertë të emëruar të mbështetur nga stafi i sekretariatit të OKB-së. Komisioni raporton gjetjet e tij në Këshillin e të Drejtave të Njeriut dhe në Asamblenë e Përgjithshme.

Shkalla e shkatërrimit është tronditëse. Më shumë se 64,000 palestinezë janë vrarë, përfshirë mbi 18,000 fëmijë dhe gati 10,000 gra, sipas zyrtarëve shëndetësorë në Gaza. Jetëgjatësia mesatare e pritshme në Gaza ka rënë nga 75 vjet në pak më shumë se 40 brenda një viti, një nga rëniet më të mëdha të regjistruara ndonjëherë. Spitale, shkolla, kisha, xhami dhe lagje të tëra janë shkatërruar. Analiza jonë zbuloi se uria është përdorur si armë lufte dhe se sistemi shëndetësor është shkatërruar qëllimisht. Kujdesi shëndetësor për nënat është goditur rëndë. Fëmijët janë lënë pa ushqim, janë qëlluar dhe janë varrosur nën rrënoja. Sipas UNICEF-it, një fëmijë ka vdekur çdo orë në Gaza. Këto nuk janë aksidente lufte. Janë veprime të llogaritura për të sjellë shkatërrimin e një populli.

Për të përcaktuar gjenocidin nevojitet jo vetëm akti, por edhe qëllimi. Edhe këtu, provat janë të qarta. Udhëheqës të lartë izraelitë, përfshirë presidentin, kryeministrin dhe ish-ministrin e mbrojtjes, kanë çnjerëzuar palestinezët. Yoav Gallant, ministri i mbrojtjes në kohën e sulmeve të 7 tetorit, tha: "Ne po luftojmë me kafshë njerëzore," ndërsa presidenti Isaac Herzog shpalli se i gjithë kombi palestinez ishte përgjegjës. Fjalët e tyre janë shoqëruar me vepra: bombardime pa dallim që e bëjnë Gazën të pabanueshme, bllokimin e ndihmës humanitare, dhunë seksuale dhe me bazë gjinore, si dhe një rrethim për të cilin ne kemi dalë në përfundimin se ishte projektuar për ta çuar popullsinë deri në vdekje për shkak të urisë. Së bashku, këto përbëjnë një model që demonstron qëllim gjenocidal.

Komisioni gjithashtu zbuloi se palestinezët janë vrarë ndërsa kërkonin ushqim në pikat e shpërndarjes të drejtuara nga Fondacioni Humanitar i Gazës, entiteti i mbështetur nga Izraeli dhe SHBA-ja që zëvendësoi kryesisht rrjetin ekzistues të ndihmave. Qindra, përfshirë fëmijë, janë qëlluar teksa përpiqeshin të merrnin ndihmë.

Disa argumentojnë se termi "gjenocid" është shumë i rëndë për t'u përdorur ndërsa lufta e Izraelit vazhdon. Por ligji është i qartë: detyrimi për të parandaluar gjenocidin lind në momentin që rreziku serioz bëhet i dukshëm. Ky prag u kapërcye prej kohësh në këtë luftë. Në janar 2024, Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë i vuri të gjitha shtetet në dijeni se ekzistonte një rrezik serioz se po kryhej gjenocid në Gaza. Që atëherë, provat vetëm sa janë thelluar dhe vrasjet janë shumëfishuar.

Çfarë do të thotë kjo për komunitetin ndërkombëtar? Do të thotë se detyrimet e tij nuk janë opsionale. Çdo shtet ka detyrimin të parandalojë gjenocidin kudo që ndodh. Ky detyrim kërkon veprim: ndalimin e transferimit të armëve dhe mbështetjes ushtarake të përdorur në aktet gjenocidale, sigurimin e ndihmës humanitare pa pengesa, ndalimin e shpërnguljeve masive dhe të shkatërrimit, dhe përdorimin e të gjitha mjeteve diplomatike e ligjore për të ndalur vrasjet. Të mos bësh asgjë nuk është neutralitet. Është bashkëfajësi.

Unë nuk i shkruaj këto fjalë si një kundërshtare e Izraelit. Unë e njoh vuajtjen e izraelitëve që humbën të dashurit e tyre në sulmet e tmerrshme të Hamasit me 7 tetor, që vranë rreth 1200 njerëz, dhe dhimbjen e familjeve të rreth 50 pengjeve që mbeten në robëri, përfshirë rreth 20 që besohet se janë ende gjallë. Komisioni ynë i ka dokumentuar krimet e Hamasit. Por asnjë krim, sado i rëndë, nuk e justifikon gjenocidin. Të përgjigjesh ndaj mizorisë me mizori është të braktisësh vetë vlerat që e drejta ndërkombëtare u krijua për t'i mbrojtur.

Historia do të gjykojë mënyrën si reagon bota. Në Ruandë, komuniteti ndërkombëtar nuk e parandaloi gjenocidin, as nuk ndërhyri për të ndalur vrasjet pasi gjenocidi kishte filluar. Sot, komuniteti ndërkombëtar po dështon përsëri të veprojë, këtë herë, në Gaza. Faktet raportohen çdo ditë. Paralajmërimet janë të qarta. Ligji është i qartë. Rreziku, mbijetesa e një populli, nuk mund të jetë më i lartë.

Detyrimi për të parandaluar gjenocidin u përket jo vetëm shteteve, por edhe sistemit ndërkombëtar në tërësi. Këshilli i Sigurimit të OKB-së nuk duhet të jetë varreza e ndërgjegjes. Organizatat rajonale, parlamentet kombëtare, shoqëria civile dhe qytetarët e thjeshtë të gjithë kanë një rol për të luajtur në shtyrjen e qeverive që të veprojnë. Konventa për Gjenocidin lindi nga hiri i Holokaustit me një betim solemn: "Kurrë më." Ky betim është i pakuptimtë nëse zbatohet vetëm për disa dhe jo për të tjerët.

I bëj thirrje çdo qeverie, çdo udhëheqësi dhe çdo qytetari të reflektojë: Çfarë do t'u themi fëmijëve dhe nipërve tanë kur të na pyesin se çfarë bëmë kur Gaza po shuhej nën flakë? Çdo akt gjenocidi është një provë e vlerave njerëzore që na bashkojnë.

Parandalimi i gjenocidit nuk është një çështje diskrecioni për shtetet. Është një detyrim ligjor dhe moral dhe nuk pranon vonesa. Ligji kërkon veprim. Njerëzimi ynë i përbashkët e kërkon atë.

Navi Pillay është kryetare e Komisionit të Pavarur Ndërkombëtar të Hetimit të OKB-së mbi Territoret e Pushtuara Palestineze, përfshirë Jerusalemin Lindor dhe Izraelin. Ajo është ish-komisionere e lartë e OKB-së për të drejtat e njeriut. / New Yoek Times – Syri.net